การเมือง

ทางออกนอกตำรา : กินรวบรถไฟฟ้า เรียบโร้ยโรงเรียน ช.การช่าง

2546879

ทางออกนอกตำรา 
โดย : บากบั่น บุญเลิศ

กินรวบรถไฟฟ้า เรียบโร้ยโรงเรียน ช.การช่าง

ต้องบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ของประเทศไทยว่า ในที่สุดโครงการรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินทั้งเส้น “เรียบร้อยโรงเรียน ช.การช่าง” ไปจนได้  เมื่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี(ครม.) ที่มี พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เป็นประธาน เมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2560 มีมติอนุมัติให้เอกชนรายเดิม ซึ่งก็คือ บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด (มหาชน) หรือ BEM (เครือ ช.การช่าง) ของเสี่ยปลิว ตรีวิศวเวทย์ เป็นผู้เดินรถสายสีน้ำเงินส่วนต่อขยาย ช่วงหัวลำโพง-บางแค, บางซื่อ-ท่าพระ โดยมี “เงื่อนไขที่ผูกไว้ให้เจ็บกระดองใจ” ดังนี้

• เอกชนจะเข้ามาลงทุนในรูปแบบ PPP Net Cost คือ เอกชนเป็นผู้ลงทุนงานระบบ บำรุงรักษา และเดินรถ เพื่อลดภาระการลงทุนของภาครัฐ

• เอกชนผู้ลงทุนจะได้รับการส่งเสริมการลงทุนจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI)

• ระยะเวลาการเดินรถสายสีน้ำเงิน (สายเฉลิมรัชมงคล) ที่วิ่งอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งมีสัญญาสัมปทานเดิมระยะเวลา 25 ปี (พ.ศ.2547-2572) ให้เป็นไปตามสัญญาเดิม แต่รัฐบาลแถมให้เป็นพิเศษคือ เมื่อครบสัญญาในปี 2572 ให้นำมารวมกับสัญญารถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินส่วนต่อขยาย เพื่อให้อายุสัญญาสิ้นสุดพร้อมกันกับรถไฟฟ้าสายสีน้ำเงินส่วนต่อขยาย ที่จะสิ้นสุดในปี  2592 รวมระยะเวลา 33 ปี (2560-2592)  

แปลไทยเป็นไทยว่า รัฐบาลใจดีแจกอายุสัมปทานการเดินรถช่วง บางซื่อ-หัวลำโพง ให้กับ ช.การช่าง ในการเดินรถยาวไปอีก 20 ปี เรียกว่า “สมฐานานุรูปและควรค่ากับการล็อบบี้”

• กำหนดค่าโดยสารในระยะทางที่ยาวขึ้นและวิ่งเป็นวงกลมเท่ากับสายสีน้ำเงินช่วงหัวลำโพง-บางซื่อ คือ 16-42 บาท ไม่คิดค่าแรกเข้า 2 ครั้ง และประชาชนไม่ต้องเปลี่ยนขบวนรถโดยสาร

มองเผินๆ ประชาชนได้ประโยชน์ เพราะนั่งรถไฟฟ้าไม่ต้องต่อวิ่งเป็นวงกลมได้ทั่วเมืองในราคาเดิมที่กำหนดเพดานสูงสุดไว้ไม่เกิน 42 บาท ดังนั้นตั้งแต่สถานีที่ 12-38 ค่าโดยสารจะไม่ปรับเพิ่ม ยังอยู่ที่ 42 บาทเท่านั้น

แต่เมื่อตรวจสอบลงไปในรายละเอียดของมติ ครม. ผมแทบ “หงายหลังผึ่ง” เพราะรัฐบาลเปิดทางให้บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ หรือ BEM ธุรกิจในเครือ ช.การช่าง สามารถปรับค่าโดยสารขึ้นได้ในทุก 2 ปี ตามดัชนีผู้บริโภค

ลองพิจารณารายละเอียดได้ว่านับจากการเริ่มเดินรถ ซึ่งถ้าเป็นไปตามแผนจะเปิดเดินรถช่วงหัวลำโพง-หลักสอง ในปลายปี 2562 และเปิดเดินรถเต็มสายต้นปี 2563   นั่นเท่ากับว่า นับจากปี 2565-2592 ทางผู้เดินรถสามารถปรับเพิ่มราคาค่าโดยสารได้ทั้งหมด 13-14 ครั้ง เอาแค่ขึ้นครั้งละ 3 บาทเท่านั้น ราคาค่าโดยสาร “รถไฟฟ้า ช.การช่าง หวานใจคุณสมชาย” จะขยับขึ้นไปอีก 39 บาท เพดานสูงสุดจะเพิ่มเป็น 81 บาท จาก 42 บาท… และเป็นการขยับปรับเพิ่มในทุกสถานี โดยสายเฉลิมรัชมงคลมี 18 สถานี และส่วนต่อขยายอีก 19 สถานี รวมเป็น 37 สถานี ดีมั้ยครับพี่น้อง

หลายคนอาจจะมองเห็นรูปธรรมในสัญญาสัมปทานการเดินรถเพียงรายเดียวยังไม่ชัด อาจเบลอๆ

ผมขอขมวดปมให้ชัดลงไปว่า มติครม.ให้กลุ่มช.การช่างเดินรถของรัฐบาลลุงตู่ เป็น “วิศวกรรมของการต่อยอดจากคำสั่ง ของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้าคณะ คสช. ที่สวยงามวิลิศมาหราที่สุด” 

เพราะคำสั่ง คสช.ตามมาตรา 44 ก่อนหน้านี้นั้นให้ รฟม. ทำสัญญาก่อสร้างรถไฟฟ้ามหานคร สายสีม่วง ส่วนต่อขยาย 1 กิโลเมตรเศษที่ค้างอยู่ให้เสร็จโดยเร็ว โดยมีเงื่อนไขว่า สัญญาดังกล่าว รฟม.จะดำเนินการก่อสร้างทั้งหมด แต่ให้บริษัท ทางด่วนและรถไฟฟ้ากรุงเทพ   หรือ BEM ธุรกิจในเครือ ช.การช่าง มาบริหารการเดินรถ หรือรับจ้างเดินรถ

สัญญาสายสีม่วงแบบพ่วงต่อช่วงนี้  ถือเป็นการอำพรางความลับอย่างแนบเนียนและดูดีที่สุด เพราะ “ช่วงรอยต่อ 1 กิโลเมตรเศษที่เดิมทอยังไม่เต็มผืน” นั้นคือส่วนที่เชื่อมกับ รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล สีน้ำเงิน (พุทธมณฑล-หลักสอง-หัวลำโพง-บางซื่อ-ท่าพระ) ตามแผนแม่บทโครงข่ายระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครและพื้นที่ต่อเนื่อง เมื่อมาเชื่อมต่อการวิ่งรถไฟฟ้าจะไม่มีสะดุด ที่สำคัญเอกชน ไม่ต้องควักเงินมาลงทุนแม้แต่บาทเดียว แต่รับอานิสงส์จากความเป็น “JUNGTION” ที่คุณสมชายประเคนให้ด้วยความรักไปเต็มๆ

ถามว่า เมื่อเอกชนได้ไปแค่นี้เองหรือ ผมตามไปดูในรายละเอียดแล้วพบว่า ยังมีซุกซ่อนไว้อีก 

กล่าวคือ มีการกำหนดส่วนแบ่งของรายได้ไว้ชัดว่า หากรายได้ของสายสีน้ำเงินส่วนต่อขยายใหม่ หาก IRR อยู่ที่ 9.75-11% ส่วนแบ่งรายได้ระหว่าง รฟม.กับ BEM แบ่งให้ตามสัดส่วน 50:50 ตั้งแต่ 11-15% จะแบ่งกัน 60:40 และหากรายได้เกิน 15 % จะแบ่งกันให้รัฐ 75:25

แล้วถ้ารายได้ไม่ถึง 9.75% ละครับพี่น้อง….เขาว่าไม่ต้องแบ่ง

เพราะงานนี้เอกชนควักเงินลงทุนระบบการเดินรถ 20,826 ล้านบาท ค่าบำรุงรักษาตลอดอายุสัญญา 30 ปี วงเงินร่วม 207,062 ล้านบาท ชื่นสะดือ ช.การช่าง จนคุณลุงคนหนึ่งเดินตัวปลิว ผิวปากสบายอารมณ์ สมอุรา….

คอลัมน์ : ทางออกนอกตำรา /หน้า 6 หนังสือพิมพ์ฐานเศรษฐกิจ /ฉบับ 3249 ระหว่าง 2-5 เม.ย.2560