
SHORT CUT
เมื่อภาวะโลกร้อน บีบให้ ‘วอลรัส’ กว่า 200,000 ตัว ต้องหนีวิกฤตน้ำแข็งละลายมาเกยตื้น อลาสกาจึงต้องเตรียมจัดตั้งเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแห่งใหม่เพื่อช่วยเหลือพวกมัน
นี่คือภาพของฝูง ‘วอลรัสแปซิฟิก’ (Pacific Walrus) กว่า 200,000 ตัว ที่หนีจาก 'วิกฤตน้ำแข็งละลาย' พากันขึ้นมานอนเกยตื้นเบียดเสียดจนแทบไม่มีช่องว่างบนเกาะสันดอนทางตะวันตกเฉียงเหนือของรัฐอลาสกา กลายเป็นภาพสะท้อนที่ชัดเจนที่สุดของผลกระทบที่เกิดจากวิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในปัจจุบัน
โดยปกติแล้ววอลรัสตัวเมียและลูกน้อยจะอาศัยแผ่นน้ำแข็งในทะเลชุกชีเป็นฐานพักพิงระหว่างออกหาอาหารและเลี้ยงดูลูก แต่ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ภาวะโลกร้อนจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลทำให้น้ำแข็งละลายและถอยร่นออกไปในเขตน้ำลึกเกินกว่าที่พวกมันจะดำลงไปหาอาหารได้ บีบให้ฝูงวอลรัสเกือบทั้งหมดในแถบนี้ต้องอพยพขึ้นมาอาศัยบนแผ่นดินแทน จนกลายเป็นจุดรวมตัวของวอลรัสที่ใหญ่ที่สุดในอเมริกาเหนือ
แม้การหนีขึ้นฝั่งจะแสดงให้เห็นถึงการปรับตัวเอาชีวิตรอด แต่การรวมตัวกันอย่างแออัดของสัตว์ที่มีน้ำหนักตัวมากถึง 2 ตัน ก่อให้เกิดความเสี่ยงมหาศาล เพราะวอลรัสเป็นสัตว์ที่ตกใจง่าย เพียงแค่เสียงเครื่องบินที่บินต่ำ เรือเดินสมุทร หรือเรือนำเที่ยวที่เข้าใกล้เกินไป ก็อาจทำให้ฝูงวอลรัสแตกตื่นและวิ่งกรูลงทะเลพร้อมกัน จนเกิดโศกนาฏกรรมเหยียบกันตายหมู่ ซึ่งคร่าชีวิตลูกวอลรัสไปครั้งละหลายร้อยถึงหลายพันตัว ซ้ำร้ายพื้นที่ดังกล่าวยังอยู่ติดกับเขตสำรองปิโตรเลียมแห่งชาติของอลาสกา ทำให้เสี่ยงต่อการถูกขุดเจาะพลังงานในอนาคต
เพื่อรับมือกับวิกฤตนี้ องค์กรไม่แสวงหาผลกำไรด้านสิ่งแวดล้อม The Conservation Fund ได้ประกาศแผนความร่วมมือครั้งประวัติศาสตร์กับ Cully Corporation บริษัทของชุมชนพื้นเมืองอลาสกาที่เป็นเจ้าของที่ดิน เพื่อกันพื้นที่ราว 1.2 แสนไร่ รวมถึงเกาะสันดอนให้เป็น ‘เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าถาวร’ โดยใช้เวลาเจรจาสร้างความเชื่อมั่นยาวนานถึง 10 ปี
ภายใต้ข้อตกลงนี้ จะมีการสั่งห้ามกิจกรรมพัฒนาทรัพยากร การขุดเจาะน้ำมันและก๊าซ รวมถึงจำกัดการรบกวนจากการท่องเที่ยวและพาณิชย์ในพื้นที่ดังกล่าว แลกกับเงินสนับสนุนทางการเงินแก่ชุมชนพื้นเมือง เพื่อสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจโดยไม่ต้องขายที่ดินให้นายทุน ขณะที่ชาวพื้นเมืองชาวอินูเปียก (Inupiaq) ยังคงสามารถเข้าถึงทรัพยากรตามวิถีชีวิตดั้งเดิมที่ผูกพันกับวอลรัสมานับพันปีได้เช่นเดิม ถือเป็นโมเดลการอนุรักษ์ที่ช่วยให้คนและสัตว์ป่าสามารถปรับตัวอยู่รอดร่วมกันได้ท่ามกลางโลกที่ร้อนขึ้นทุกวัน