Gen Z ไม่ได้ขี้เกียจ แค่ไม่รีบโตในการทำงาน เลือกความมั่นคงก่อน

คนรุ่น Gen Z มักถูกคนรุ่นก่อนมองว่าเป็นคนขี้เกียจ เอาแต่ใจ มองโลกในแง่ร้าย หรือไม่จริงจังกับเส้นทางอาชีพ เพราะพวกเขาดูเหมือนใช้เวลานานกว่าจะตัดสินใจเรื่องสำคัญในชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการเลื่อนตำแหน่ง ซื้อบ้าน สร้างครอบครัว หรือเลือกงานที่จะทำในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม ความลังเลและความระมัดระวังเหล่านี้อาจไม่ได้สะท้อนว่า Gen Z ขาดความทะเยอทะยาน แต่อาจเป็นสัญญาณว่าคนรุ่นนี้กำลังพยายามตัดสินใจทุกอย่างอย่างรอบคอบมากขึ้น หลังเติบโตขึ้นท่ามกลางความไม่แน่นอนจากการระบาดของโควิด-19 ภาวะเงินเฟ้อ ตลาดที่อยู่อาศัยซึ่งเข้าถึงได้ยาก รวมถึงตลาดแรงงานที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์

ผลสำรวจของ Deloitte ซึ่งเก็บข้อมูลคนรุ่นใหม่ 22,500 คนใน 44 ประเทศ พบว่า Gen Z จำนวน 44% ต้องการเส้นทางอาชีพที่ค่อยๆ เติบโตอย่างมั่นคง ขณะที่มีเพียง 25% ที่ต้องการเลื่อนตำแหน่งอย่างรวดเร็วหรือเร่งคว้าตำแหน่งงานที่สูงขึ้น มีเพียง 6% ของกลุ่ม Gen Z และมิลเลนเนียลเท่านั้นที่มองว่าการก้าวขึ้นเป็นผู้นำองค์กรคือเป้าหมายสำคัญที่สุดในการทำงาน เหตุผลหนึ่งคือพวกเขากังวลเรื่องความเครียด ภาวะหมดไฟ และผลกระทบต่อสมดุลระหว่างชีวิตกับการทำงาน

ท่าทีเช่นนี้ไม่ได้หมายความว่าคนรุ่นใหม่ไม่ต้องการเติบโต หลายคนกำลังใช้เวลาไปกับการพัฒนาทักษะที่จำเป็น เช่น การพูดในที่สาธารณะ หรือความสามารถในการใช้ AI ขณะที่ประมาณ 10% ยินดีโยกย้ายไปทำงานในระดับเดียวกัน หรือแม้แต่ลดตำแหน่งลงชั่วคราว เพื่อสะสมประสบการณ์ก่อนจะก้าวไปสู่ตำแหน่งที่สูงกว่าในอนาคต

นอกจากนี้ แม้คนรุ่นใหม่จำนวนมากยังไม่รีบคว้าตำแหน่งบริหาร แต่ 76% ระบุว่าพวกเขาต้องการก้าวขึ้นสู่บทบาทผู้นำระดับสูงในช่วงใดช่วงหนึ่งของอาชีพ ตัวเลขนี้สะท้อนว่า Gen Z ไม่ได้ปฏิเสธความก้าวหน้า เพียงแต่พวกเขาไม่ต้องการเร่งเดินขึ้นบันไดอาชีพโดยที่ยังไม่มีทักษะ ประสบการณ์ หรือความพร้อมเพียงพอ

ความระมัดระวังของ Gen Z ยังปรากฏในชีวิตด้านอื่นด้วย คนรุ่นนี้มีแนวโน้มใช้เวลานานขึ้นก่อนตัดสินใจซื้อบ้าน ซื้อรถ หรือเริ่มต้นครอบครัว แม้แต่การซื้อสินค้าออนไลน์ หลายคนยังเลือกเก็บสินค้าไว้ในตะกร้านานกว่าคนรุ่นก่อน เพื่อคิดทบทวนก่อนจ่ายเงินจริง

ส่วนหนึ่งอาจอธิบายได้ว่า คนวัยหนุ่มสาวในทุกยุคมักใช้จ่ายอย่างระมัดระวังอยู่แล้ว และพนักงานรุ่นใหม่ก็มักถูกผู้ใหญ่ตำหนิเรื่องทัศนคติในการทำงานมาโดยตลอด แต่สิ่งที่อาจทำให้ Gen Z แตกต่าง คือการให้ความสำคัญกับความตั้งใจและคุณค่าที่อยู่เบื้องหลังการตัดสินใจ

ผลสำรวจพบว่า Gen Z ถึง 96% ให้ความสำคัญกับการรู้สึกว่างานที่ทำมีจุดมุ่งหมาย ขณะที่เกือบครึ่งหนึ่งเคยปฏิเสธงาน ภารกิจ หรือแม้แต่นายจ้าง เพราะมองว่าคุณค่าขององค์กรไม่ตรงกับสิ่งที่ตัวเองเชื่อ นั่นหมายความว่า การทำงานสำหรับคนรุ่นนี้ไม่ได้มีเพียงเรื่องเงินเดือนหรือตำแหน่ง แต่ยังรวมถึงคำถามว่างานนั้นมีความหมายและสอดคล้องกับชีวิตที่ต้องการหรือไม่

ถึงอย่างนั้น ความระมัดระวังของ Gen Z ก็เกิดขึ้นบนพื้นฐานของความกังวลทางเศรษฐกิจด้วย เกือบหนึ่งในสามของผู้ตอบแบบสำรวจมีงานเสริม โดยเหตุผลสำคัญที่สุดคือความจำเป็นด้านการเงิน ขณะเดียวกัน ประมาณหนึ่งในห้าระบุว่านายจ้างกำลังลดการจ้างงานระดับเริ่มต้น และแทนที่ตำแหน่งเหล่านั้นด้วยการฝึกงาน

เมื่อประตูเข้าสู่ตลาดแรงงานแคบลง คนรุ่นใหม่จึงต้องเตรียมทักษะให้หลากหลายมากกว่าเดิม ความสามารถในการใช้ AI กลายเป็นหนึ่งในทักษะที่ Gen Z ต้องการมากที่สุด โดย 37% ระบุว่ากำลังมุ่งพัฒนาทักษะนี้ และเกือบสามในสี่บอกว่าใช้ AI ในการทำงานเป็นประจำอยู่แล้ว

รายงานของ Deloitte มองว่า ความสามารถในการปรับตัวได้กลายเป็นคุณสมบัติหลักของการทำงาน เพราะช่วยให้คนรุ่นใหม่ยังคงมีความเกี่ยวข้องและรับมือกับการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องได้ ด้วยเหตุนี้ Gen Z บางส่วนจึงหันไปทำงานสายช่าง เริ่มต้นธุรกิจ รับงานอิสระ หรือทำงานหลายอย่างควบคู่กับงานประจำ เพื่อเพิ่มรายได้และสร้างเส้นทางอาชีพที่มั่นคงกว่าเดิม

อย่างไรก็ตาม คนรุ่นนี้ยังมีจุดที่ต้องเรียนรู้ โดยเฉพาะเรื่องความรู้ทางการเงิน แม้ Gen Z จะเริ่มลงทุนในตลาดหุ้นเร็วขึ้น แต่หลายคนยังตัดสินใจจากคำแนะนำของอินฟลูเอนเซอร์หรือความกลัวว่าจะพลาดโอกาส มากกว่าจะอาศัยข้อมูลและคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

ท้ายที่สุด ภาพของ Gen Z ที่เดินช้าและไม่รีบตัดสินใจ อาจไม่ใช่ภาพของคนรุ่นที่ไร้เป้าหมาย แต่เป็นคนรุ่นที่กำลังพยายามสร้างความมั่นคงในโลกซึ่งเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน พวกเขายังต้องการความก้าวหน้า เพียงแต่เลือกลงทุนกับทักษะ ประสบการณ์ และความยืดหยุ่นก่อนจะก้าวไปข้างหน้า เพราะในตลาดแรงงานยุคใหม่ การไปถึงจุดหมายเร็วที่สุดอาจไม่สำคัญเท่ากับการเตรียมตัวให้พร้อมพอที่จะอยู่รอดและเติบโตได้ในระยะยาว