สงครามโลกครั้งที่ 3 เกิดไหม? อ.จุฬาฯ ชี้ "ทรัมป์" พลาดถล่มนายพลอิหร่าน

สงครามโลกครั้งที่ 3 กับสถานการณ์โลกที่กำลังคุกรุ่น บทวิเคราะห์จากอาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ลงลึกรายละเอียดของประธานาธิบดีสหรัฐกับการทำสงครามที่ผ่านมา พร้อมชี้ โดนัลด์ ทรัมป์ พลาดที่ใช้ปฏิบัติการโดรนสังหารนายพลอิหร่านจนบานปลาย

5 ม.ค. 63 รศ.ดร.สิริพรรณ นกสวน สวัสดี หัวหน้าภาควิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์แสดงความคิดผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวเกี่ยวกับปมขัดแย้ง สหรัฐฯ และอิหร่าน หลังปฏิบัติการทหารที่สั่งการโดยประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ สังหารนายพลกัสซิม โซเลมานี (Qassem Soleimani) ผู้บัญชาการกองกำลังกุดส์ กองกำลังสำคัญของกองทัพพิทักษ์ปฏิวัติอิหร่าน พร้อมลงความเห็นเกี่ยวกับโอกาสที่จะเกิด สงครามโลกครั้งที่ 3 ว่ายังห่างไกลที่จะไปถึงจุดนั้น

เป็นการใช้ "the deterrence model" กล่าวคือ ใช้กำลังรุนแรง เพื่อสร้างความหวาดกลัวให้ฝ่ายตรงข้าม

ข้อความวิเคราะห์การกระทำของ ทรัมป์ ท่าทีอิหร่าน และโอกาสเกิด สงครามโลกครั้งที่ 3 ระบุว่า "อำนาจของประธานาธิบดีสหรัฐกับการทำสงคราม ในรัฐธรรมนูญของสหรัฐ ประธานาธิบดีเป็นผู้บัญชาการสูงสุดของกองทัพ แต่อำนาจในการประกาศสงคราม (the power to declare war) และอนุมัติงบประมาณในการปฏิบัติการทางทหาร เป็นของสภาคองเกรส

สหรัฐประกาศสงครามครั้งหลังสุด คือ สงครามโลกครั้งที่สอง (หลังจากที่ถูกญี่ปุ่นโจมตี Pearl Harbor) หลังจากนั้น ประธานาธิบดีสหรัฐเลือกที่จะขอให้สภาคองเกรสอนุมัติการใช้กำลังทางทหาร โดยไม่ประกาศสงครามอย่างเป็นทางการ

ในประวัติศาสตร์ ประธานาธิบดีบางคนใช้อำนาจทางการทหารนอกเหนือขอบเขตที่รัฐธรรมนูญกำหนด เช่น Abraham Lincoln สั่งระงับไม่ให้ผู้ถูกคุมขังต้องถูกนำตัวมายังศาล (habeas corpus) เป็นการชั่วคราวในระหว่างสงครามกลางเมือง หรือ Franklin D. Roosevelt กักขังชาวญี่ปุ่นในสหรัฐอเมริการะหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 และ George W. Bush ใช้เครื่องดักฟังประชาชน และทรมานผู้ต้องสงสัยก่อการร้าย หลังเหตุการณ์ 9/11

หลังถูกโจมตีเมื่อ 9/11 นั่นเอง ที่สภาคองเกรสได้เห็นชอบขยายอำนาจประธานาธิบดี ในการใช้กำลังทหาร (an authorization for use of military force –the 2001 AUMF) เพื่อต่อต้านผู้วางแผน กระทำการ หรือ ให้ความช่วยเหลือการก่อการร้ายที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ 911

ปฎิบัติการ Operation Neptune Spear ที่สังหาร Osama Bin Laden ในปากีสถาน ปี 2011 นับได้ว่าเป็นการใช้อำนาจของประธานาธิบดี Obama จาก AUMF

นักรัฐศาสตร์อเมริกัน Robert Jervis ชี้ถึงความแตกต่างในการตอบโต้ทางทหารที่น่าสนใจ กล่าวคือประธานาธิบดี Bush และประธานาธิบดี Obama แม้จะแข็งกร้าวกับอิรัคและประเทศตะวันออกกลาง แต่จะใช้ความระมัดระวังมากกว่าในความขัดแย้งกับอิหร่าน

ถึงแม้ Obama จะมั่นใจในแสนยานุภาพทั้งทางทหาร และ เศรษฐกิจที่เหนือกว่าอิหร่านมาก แต่ตระหนักถึงความมุ่งมั่น ศักดิ์ศรี ศรัทธา และความเข้มข้นในผลประโยชน์ของอิหร่านต่อภูมิภาคตะวันออกกลาง จึงเลือกตอบโต้แบบหลบหลีก เลี่ยงการเผชิญหน้าโดยตรง (the spiral model)

ตรงกันข้าม ปฎิบัติการโดรนสังหารนายพล Qassem Soleimani ในครั้งนี้ ซึ่งได้รับการอธิบายจากกระทรวงกลาโหม และประธานาธิบดี Trump ว่า เป็นความจำเป็นในการป้องปรามภัยคุกคามอันใหญ่หลวง ต่อบุคลากรของสหรัฐที่ปฎิบัติการในอิรัค เป็นการใช้ "the deterrence model" กล่าวคือ ใช้กำลังรุนแรง เพื่อสร้างความหวาดกลัวให้ฝ่ายตรงข้ามที่เชื่อว่ามีศักยภาพต่ำกว่าสยบยอม ไม่ให้กล้าโงหัวขึ้นมาสู้

แต่ดูเหมือนประธานาธิบดี Trump อาจประเมินพลาด เพราะอิหร่านเพิ่งนำธงแดงขึ้นเหนือยอดโดมศักดิ์สิทธิ์ของมัสยิด Jamkarān อันเป็นสัญญลักษณ์ของการแก้แค้นต่อความอยุติธรรม ด้วยเลือด

หลายคนกังวลว่าความขัดแย้งนี้ จะนำไปสู่สงครามโลกครั้งที่ 3 สื่อต่างชาติบางสำนัก ถึงกับนำคำทำนายของ Nostradamus ช่วงหนึ่ง มาเผยแพร่

“The false trumpet concealing madness

will cause Byzantium to change its laws.

From Egypt there will go forth a man who wants

the edict withdrawn, changing money and standards”

ดิฉันคิดว่า ศึกครั้งนี้อาจมีแนวโน้มนำไปสู่สงครามอ่าวเปอร์เซีย (อีกครั้งหนึ่ง!) แต่ขอบเขตของสงครามไม่น่าจะขยายไปสู่สงครามโลกครั้งที่ 3 แต่อย่างใด.

แก้ไขเพิ่มเติม สงครามอ่าวในที่นี้ ไม่ได้หมายถึงการประกาศสงครามอย่างเป็นทางการ แต่อาจเป็นสงครามนอกรูปแบบในลักษณะต่าง ๆ ที่ดึงประเทศในอ่าวเปอร์เซียเข้ามาเกี่ยวข้อง ซึ่งดิฉันหวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะไม่เกิดขึ้น

เครดิตภาพ: พิธีศพ Soleimani จาก The Middle East Eye

ทหารอเมริกัน Airborne Division จาก The New York Times

Cr. Siripan Nogsuan Sawasdee