น้ำท่วม กทม. 69 เมื่อความช้าของรัฐ ทำลายความเชื่อมั่นประชาชน ? มันเลย'เจ็บ' ทุกคน

ฝนค้างฟ้า 2569 กับบททดสอบการรับมือที่ล่าช้าของภาครัฐ

น้ำท่วมในกรุงเทพมหานครช่วงปลายเดือนกันยายน 2569 ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ ณ เวลานี้ ไม่ได้เป็นเพียงภัยธรรมชาติทั่วไป แต่เป็นบททดสอบใหญ่ต่อระบบระบายน้ำและความเชื่อมั่นของประชาชน

ปรากฏการณ์ "ฝนค้างฟ้า" (Persistent Rain) ที่หมุนวนเหนือเมืองหลวงยาวนานกว่า 30 ชั่วโมง ทำให้เกิดฝนตกหนักสะสมเกิน 300 มิลลิเมตร เกินขีดความสามารถของระบบระบายน้ำเดิม กทม. ที่รองรับได้ 50–80 มิลลิเมตร

ส่งผลให้คลองสายหลักเอ่อล้น  ถนนจมน้ำขัง 33 เส้นทาง จน กทม. ต้องประกาศพื้นที่ประสบสาธารณภัยทั้ง 50 เขต ขณะที่ภาพรวมทั่วประเทศมีพื้นที่กระทบกว่า 21–36 จังหวัด
สิ่งที่สร้างความขุ่นเคืองแก่ประชาชนมากที่สุด คือความล่าช้าของการรับมือและระบบเตือนภัยจากหน่วยงานรัฐ 

ในขณะที่น้ำท่วมขังขยายวงกว้าง การแจ้งเตือนส่วนกลางกลับมาช้าและขาดรายละเอียดเชิงพื้นที่ ยิ่งไปกว่านั้น คำชี้แจงในอดีตของผู้บริหารของกรมอุตุนิยมวิทยาที่เคยระบุว่า 'ไม่มีฝนตกแช่ทั้งวันทั้งคืน' ได้กลายเป็นอีกหนึ่งชนวนตอกย้ำความขัดแย้งเมื่อสถานการณ์จริงตรงกันข้ามโดยสิ้นเชิง ทำให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์ภาครัฐอย่างหนักบนโลกออนไลน์ หลายๆโพสต์ถูกขุดออกมาขยี้ต่อแบบไม่มีไว้หน้า

ระบบเตือนภัยในรัฐรวมศูนย์ ทำไมความน่าไว้ใจ ไม่ได้อยู่ในเกณฑ์ที่ดี

คำถามสำคัญที่เกิดขึ้นคือ ระบบเตือนภัยในรัฐรวมศูนย์ ทำไมความน่าไว้ใจ ไม่อยู่ในระดับที่ดี ? คำตอบซ่อนอยู่ในโครงสร้างบริหารราชการที่เน้นการตั้งรับและการรวมศูนย์ไว้ที่ส่วนกลาง
 
ในภาวะวิกฤต การสื่อสารภาครัฐมักตกอยู่ในภาวะ "เพลย์เซฟ" (Play Safe) ข้าราชการระมัดระวังการให้ข้อมูลเพราะเกรงกลัวความผิดพลาดทางกฎหมาย ส่งผลให้คำเตือนต้องผ่านการอนุมัติหลายขั้นตอน จนกลายเป็นภาษาทางการที่ซับซ้อน เข้าใจยาก และส่งถึงประชาชนช้าเกินไป

นอกจากนี้ การเตือนภัยส่วนกลาง (National Alert) ขาดความเชื่อมโยงกับท้องถิ่น (Local Alert) ประชาชนในระดับชุมชนไม่ได้รับข้อมูลว่าระดับน้ำจะสูงกี่เซนติเมตร หรือควรปฏิบัติตัวอย่างไรในพื้นที่ตนเอง เมื่อการสื่อสารมุ่งเน้นการปกป้องภาพลักษณ์หน่วยงานมากกว่าการปกป้องประชาชน ความน่าไว้วางใจต่อกลไกรัฐจึงดิ่งลงจนอยู่ในระดับติดลบ

ทำไมคนเชื่อข่าวในโซเชียลฯ มากกว่าข้อมูลทางการ เมื่อความเร็วและความคุ้นเคยมีผลต่อความเชื่อ

ท่ามกลางความล่าช้าของรัฐ ประชาชนได้ย้ายฐานความไว้วางใจไปสู่โซเชียลมีเดีย

เช่น เพจพยากรณ์เอกชนหลายๆเพจ  แม้ภาครัฐจะมองว่าสร้างความตื่นตระหนก แต่ประชาชนจำนวนมากกลับเลือกเชื่อข้อมูลจากเพจเอกชนมากกว่าไปก่อนแล้ว  บางคนเลือกที่จะแชร์ไปก่อนแล้ว  

สิ่งที่เกิดขึ้นในลักษณะนี้ตอบโจทย์ประเด็น ทำไมคนเชื่อข่าวในโซเชียลฯ มากกว่าข้อมูลทางการ เมื่อความเร็วและความคุ้นเคยมีผลต่อความเชื่อ

• ประเด็นแรกคือ "ความเร็ว" โซเชียลมีเดียรายงานสถานการณ์สดจากพื้นที่ได้ทันที ขณะที่ข้อมูลทางการต้องรออนุมัติตามลำดับชั้น
• ประเด็นสองคือ "ภาษาที่ย่อยง่าย" สื่อออนไลน์ใช้ภาษากระชับ ตรงไปตรงมา และบอกวิธีปฏิบัติชัดเจน
• ประเด็นที่ 3 คือ "ความคุ้นเคย" ประชาชนจดจำประสบการณ์ในอดีตที่เพจเอกชนเคยเตือนแม่นยำกว่าคำแถลงของภาครัฐ
.
ความเร็ว ภาษา และความคุ้นเคย จึงกลายเป็นปัจจัยหลักที่กำหนดความเชื่อของสังคม
.
[อะไรคือทางออกของวิกฤตความศรัทธาของรัฐบาลในการสื่อสารกับผู้คน]
.
การที่ประชาชนไม่เชื่อมั่นรัฐเป็นสัญญาณเตือนภัยขั้นวิกฤต
.
ทางออกไม่ใช่การปิดกั้นสื่อออนไลน์ แต่คือการปฏิรูประบบสื่อสารภัยพิบัติ ตามหลัก CERC ของ CDC สหรัฐฯ
.
•  ที่เน้นการเตือนภัยรวดเร็ว (Be First)
• ให้ข้อมูลถูกต้องตรงไปตรงมา (Be Right & Be Credible)
• แสดงความเข้าใจประชาชน (Express Empathy)
•  และให้คำแนะนำที่ทำได้จริง (Promote Action) 
.
ภาครัฐต้องเลิกรวมศูนย์ข้อมูล เร่งพัฒนาระบบ Local Alert ร่วมกับท้องถิ่น และสื่อสารด้วยความจริงใจ เพราะการกู้ศรัทธาเริ่มต้นจากการให้ข้อมูลที่รวดเร็ว แม่นยำ และเคารพประชาชน
.
สำหรับท่านที่ต้องการช่วยเหลือพี่น้องประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อน และผลกระทบจากอุทกภัย สามารถร่วมสมทบทุนเพื่อช่วยเหลือ ผ่านทางบัญชี 
.
มูลนิธิเนชั่น 
ธ.กรุงศรีอยุธยา เลขที่บัญชี 333-0-01399-6 หรือ 
ธ.กสิกรไทย เลขที่บัญชี 192-3-59782-0
.
"เราจะผ่านวิกฤตนี้ไปด้วยกัน"