เปิดเพลย์ลิสต์ 'เพลงวัฒนธรรม' จากงานบุญสู่ไวรัลสุดแมส

ช่วงนี้ไถฟีด TikTok เพลินๆ เรามักจะถูกดึงดูดด้วยท่วงทำนองดนตรีพื้นบ้านที่กำลังแทรกซึมเข้ามาเป็นกระแสไวรัล ไม่ใช่จังหวะหมอลำซิ่งโจ๊ะๆ ที่คุ้นเคย แต่เป็นเสียงพิณ แคน และโหวด ที่สอดประสานกันอย่างวิจิตรบรรจง พร้อมเสียงร้องที่เต็มไปด้วยมนต์ขลัง

เมื่อดนตรีจารีต หรือที่เราเรียกกันว่าเพลงวัฒนธรรม กำลังขยับขยายพื้นที่จากหน้าฮ้านและงานบุญประเพณี เข้ามาสู่หน้าจอของคนรุ่นใหม่ ณ วินาทีนี้ มันได้กลายเป็นซับคัลเจอร์ที่ผสมผสานเอาความเชื่อ และความภูมิใจในอัตลักษณ์ท้องถิ่นเข้ามาไว้ด้วยกันอย่างลงตัว หรือที่เราเรียกกันว่า ‘อีสานเรเนสซองส์’

เมื่อ‘เพลงวัฒนธรรม’ กลายเป็น World Music

ในยุคที่เพลย์ลิสต์มีเพลงให้เลือกฟังนับล้าน คำถามที่น่าสนใจคือ ทำไม เพลงวัฒนธรรม ถึงไม่ได้จำกัดอยู่แค่ ‘คนเฒ่าคนแก่’ หรือ ‘คนเฉพาะกลุ่ม’ อีกต่อไป? ยิ่งไปกว่านั้น ไวรัลบนโลกออนไลน์ยังพิสูจน์ให้เห็นว่า ดนตรีเหล่านี้เดินทางข้ามพรมแดนไปถึงหูชาวต่างชาติ ทั้งที่พวกเขาแปลความหมายของเนื้อเพลงไม่ออกแม้แต่คำเดียว

SPRiNG ขอชวนมาเปิดเพลลิสต์เพลงวัฒนธรรมสุดแมส ที่กกำลังเป็นไวรัลในช่วงนี้ ว่าภายใต้ท่วงที่ดึงดูดคนฟังได้ทั้งประเทศ (และทั้งโลก) ทำไมถึงกลายเป็นไวรัลจนต้องเอามาเล่นกันทั่วโซเชียล

ฮ้อยสัทธาสักการ์กราน

ผลงานชิ้นเอกนี้ เป็นผลงานสร้างสรรค์ของนิสิตชั้นปีที่ 4 วิชาเอกนาฏยศิลป์พื้นเมือง ภาควิชาศิลปะการแสดง คณะศิลปกรรมศาสตร์และวัฒนธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม โดยมีคณะผู้สร้างสรรค์หลักร่วมกันแต่งและออกแบบชุดการแสดงนี้ขึ้นมา เพลงนี้จึงเป็นการบอกเล่าถึงร่องรอยแห่งการร้อยเรียงความศรัทธาของพุทธศาสนิกชนที่รวมใจเป็นหนึ่งเพื่อกราบสักการะสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ความน่าสนใจคือแม้จะเป็นผลงานของคนรุ่นใหม่ ไวรัลหนักมากในกลุ่มครีเอเตอร์สายอาร์ตบนแพลตฟอร์มโซเชียล หลายคนใช้แผ่นเสียงนี้ประกอบคลิป Slow-motion โชว์ความงามของผ้าไหมไทย คลิปเดินสายทำบุญไหว้พระที่จัดแสงเงาแบบ หรือแม้งานแกะสลักวิจิตรๆ เพราะจังหวะที่เนิบช้าแต่มหึมาของเพลงนี้ ช่วยยกระดับคลิปธรรมดาๆ ให้ดูขลังและแพงขึ้น

ลายสักการะบูชาเจดีย์พระพุทธเจ้า 5 พระองค์

นาทีนีคงหนีไม่พ้นทำนอง “วอน ไหว้วอนอาราธนา ศิรกรานวันทา สักการะคุณแก้ว” ที่ขับร้องโดย ‘จ๋า เกวริน’ และ ‘ตั้ม ณัฐตพล’ โดยมี เต้ย ยุทธนา เป็นผู้แต่งคำร้องและทำนอง มาจากทำนองเพลงไทยเดิม ‘ลาวสมเด็จ’ เพื่อใช้ในการนอบน้อมบูชาพระบรมสารีริกธาตุและองค์เจดีย์ และกลายเป็นไวรัลยอดนิยมจากการขับร้องของน้องไชโย

ลายสักการะบูชาคุณพระเจ้าใหญ่ลือชัย

ลายดนตรีพื้นบ้านอีสานหรือลายโหวด ที่ประพันธ์ขึ้นเพื่อบรรเลงเทิดพระเกียรติและสักการะบูชาองค์ ‘พระเจ้าใหญ่ลือชัย’ พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองอำนาจเจริญ ประดิษฐาน ณ วัดพระเจ้าใหญ่ลือชัย (วัดอำนาจ) อำเภอลืออำนาจ จังหวัดอำนาจเจริญ ขับร้อโดย ‘จ๋า เกวริน’  ‘ตั้ม ณัฐตพล’ เป็นลายดนตรีอีสานแนวบรรเลงด้วยเครื่องดนตรีพื้นบ้าน เช่น โหวด หรือพิณ เพื่อสื่อถึงความศรัทธาและความยิ่งใหญ่ขององค์พระ

นพบารมีนารีนาคราช

ผลงานจากวิทยาลัยนาฏศิลป์กาฬสินธ์ุ คำร้องและทำนองโดยศิลปิน แก้วเพทาย ขับร้องโดย พิมพ์ พรทิพย์ มีท่อนหลักที่ไพเราะ เป็นบทเพลงและชุดการแสดงนาฏศิลป์ที่สร้างสรรค์ขึ้นเพื่อบูชาพระนางนาคินีเทวีนาคราช ซึ่งเป็นพระมเหสีคู่บารมีขององค์นาคาธิบดีทั้ง 9 องค์ เป็นไวรัลกับท่อน “ดอมดุจดั่งแดนดาวดึงส์” ที่ชาวแฟนคลับเอาไปใช้ตัดคู่กับคลิปศิลปินของตัวเอง

พุทธวิถี ๒๓๑ ปี อุบลราชธานี ฮุ่งเฮืองเมืองธรรม

เป็นบทเพลงที่จัดทำขึ้นเพื่อใช้ประกอบกิจกรรมการซ้อมฟ้อนรำและเฉลิมฉลองในงานวันสถาปนาเมืองอุบลราชธานี ครบรอบ 231 ปี ประพันธ์โดย ‘วิทวัส นาใจคง’ นิยมใช้ในการซ้อมแห่เทียนพรรษาและแสดงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น เพลงนี้กลับมาเป็นไวรัลในทุกเทศกาลเข้าไปพรรษา กับงานแห่เทียนใหญ่ของอุบลราชธานี โดยใช้แนวคิดเรื่อง ธรรมะ ธรรมชาติ และวัฒนธรรม ซึ่งถูกนำมาใช้ในการแสดงของ โรงเรียนเบ็ญจะมะมหาราช

หากมองผิวเผิน การที่เพลงวัฒนธรรมจังหวะเนิบช้าและเต็มไปด้วยบทสวดหรือคำบูชา กลายมาเป็นแผ่นเสียงสุดฮิตบน TikTok อาจดูเป็นเพียงกระแสแฟชั่นฉาบฉวยที่ผ่านมาแล้วก็ผ่านไป

สิ่งที่น่าชื่นชมที่สุดคือ การที่ผลงานเหล่านี้ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นโดยรัฐหรือองค์กรใหญ่แบบทื่อๆ แต่เกิดจาก ‘พลังของคนรุ่นใหม่’ ทั้งนิสิตนักศึกษา ครูภูมิปัญญา และศิลปินท้องถิ่น ที่กล้าหยิบจับวัฒนธรรมดั้งเดิมมาปัดฝุ่น ตีความใหม่ และเรียบเรียงให้ออกมามีความร่วมสมัย จนสยายปีกข้ามกำแพงภาษาไปสู่หูฟังของคนทั่วโลกได้สำเร็จ สิ่งนี้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า วัฒนธรรมท้องถิ่นจะไม่วันตาย ตราบใดที่เราเปิดพื้นที่ให้มันได้หายใจและเติบโตไปพร้อมกับยุคสมัย

แล้วคุณล่ะ ในเพลย์ลิสต์โปรดช่วงนี้ มี ‘เพลงวัฒนธรรม’ เพลงไหนที่กดเซฟไว้ฟัง แล้วเผลอจับจีบกรีดมือรำ มาแชร์กันหน่อย