สสส. เปิดเวที “ครอบครัวยิ้ม” แนวคิด “ชุมชนนำ” และ “เลี้ยงเด็ก 1 คน ใช้คนทั้งหมู่บ้าน”

“ครอบครัวยิ้มการละคร” เป็นหนึ่งในกิจกรรม ส่วนหนึ่งของงาน เวทีสื่อสารสาธารณะ “ครอบครัวยิ้ม”  ซึ่งงานนี้จัดขึ้น  โดย  สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับสถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยา 

โดย เวทีสื่อสารสาธารณะ “ครอบครัวยิ้ม” นั้น จัดขึ้น ภายใต้แนวคิด “ชุมชนนำ” และ “เลี้ยงเด็ก 1 คน ใช้คนทั้งหมู่บ้าน” เปิดพื้นที่ให้ภาคีเครือข่ายด้านการขับเคลื่อนงานพัฒนาสุขภาวะเด็ก เยาวชน และครอบครัว 

นำเสนอแนวทางการพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายที่เอื้อให้เกิดระบบและมาตรการสนับสนุนให้ครอบครัวและชุมชน มีศักยภาพในการเลี้ยงดูและพัฒนาเด็ก

นาย ทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี และประธานกรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)   ให้ความเห็นว่า  ไทยมีเด็กและเยาวชนอายุต่ำกว่า 18 ปี อยู่ 13 ล้านคน คิดเป็น 1 ใน 5 ของประชากร เด็กและเยาวชน คือกำลังสำคัญที่จะขับเคลื่อนเศรษฐกิจ สังคมให้เติบโตอย่างเข้มแข็ง

รัฐบาลตระหนักดีว่าการพัฒนาสุขภาวะเด็ก จะให้ความสำคัญแค่เพียงตัวเด็กอาจไม่เพียงพอ แต่จะต้องให้ความสำคัญในการพัฒนาสิ่งแวดล้อมที่เอื้อให้เด็กเติบโตอย่างมีคุณภาพด้วย

โดยแนวคิด “ชุมชนนำ” และ “การพัฒนานิเวศการเติบโตของเด็ก” ที่ สสส. นำมาใช้ขับเคลื่อนงานพัฒนาสุขภาวะเด็ก เยาวชน และครอบครัว ถือว่าตอบโจทย์ความท้าทายด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตเด็ก

เพราะกรอบแนวคิดไม่ได้มองเฉพาะตัวเด็ก แต่ยังชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาสิ่งแวดล้อมรอบตัวเด็ก ทั้งหมด

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า เด็กไทยกำลังเผชิญวิกฤตภาวะโภชนาการไม่สมบูรณ์ สิ่งเสพติด อุบัติเหตุทางถนน พัฒนาการล่าช้า การพนันออนไลน์ และโครงสร้างครอบครัว 

ส่งผลต่อการเติบโตอย่างมีสุขภาวะดี สอดคล้องกับผลสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 ปี 2567-2568 

สสส. และมหาวิทยาลัยมหิดล พบเด็กอายุ 10-14 ปี มีพฤติกรรมสูบบุหรี่ โดยความชุกของการเคยสูบบุหรี่เพิ่มขึ้นจาก 2.9% ในปี 2563 เป็น 8.5% ในปี 2568 

และเด็กใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นจาก 1.2% ในปี 2563 เป็น 7.1% ในปี 2568 

นอกจากนี้ ปัญหาครอบครัวแหว่งกลาง ยังสร้างผลกระทบต่อการใช้ชีวิตของเด็ก จากรายงานผลสำรวจตรวจความไม่พร้อมเลี้ยงดูเด็กเล็กของครัวเรือนไทย ปี 2568

สสส. และศูนย์ความรู้นโยบายเด็กและครอบครัว (คิดforคิดส์) พบไทยมีเด็กเล็ก 42.5% อาศัยอยู่ในครอบครัวที่ไม่พร้อมหน้า ส่งผลให้เด็กต้องเผชิญปัญหาความเปราะบางทั้งด้านสุขภาพกายและใจ

บุญเรือน สิงห์ไชย นักพัฒนาชุมชนชำนาญการ เทศบาลตำบลเสริมซ้าย อ. เสริมงาม จ. ลำปาง และ สุวนิตย์  เป็งตัน   คณะทำงานครอบครัวยิ้ม ประธาน ศูนย์พัฒนาครอบครัว  ตำบลพระบาท อำเภอเมืองลำปาง บอกว่า

"โครงการนี้ มีการทำงานร่วมกัน  จุดแข็ง ที่สำคัญอีกเรื่องหนึ่ง คือ  มีการเรียนรู้ร่วมกัน  ในชุมชน ในกลุ่มต่างๆ ทำเรื่องดีๆ ตรงไหนอย่างไร ก็มาเรียนรู้กับชุมชนอื่น จะอาศัยงบใน พื้นที่ใน การขับ เคลื่อนร่วมกัน ด้วย อันนี้ก็เป็นต้นแบบ เด็กส่วนใหญ่ที่ติดยาเสพติด  ไม่ใช่ ปัญหายาเสพติด  จะเป็นปัญหาสุขภาพจิต หมายความ ว่า เด็ก เอง อาจจะขาดอะไรบางอย่าง ที่ทำให้สุขภาพจิต อ่อนแอ เขารู้จัก คุณค่าของตัวเอง การเสพ เสพยาเสพติด ตรงนี้ก็จะลดลง"

"โดยที่คณะทำงานในพื้นที่มีความสัมพันธ์เป็นอย่างยิ่ง เราให้หัวใจความสัมพันธ์ตรงนี้ เพราะว่าไม่มีใครรู้ปัญหานะคะของคนในพื้นที่เท่ากับคนที่อยู่ในพื้นที่จริง  เราเชื่อของทีมงานของเราว่า เป็นพี่เลี้ยงเราได้ทำงานกับพื้นที่กับกับเด็กและเยาวชนครอบครัวได้เป็นอย่างดี"

สิ่งเหล่านี้ทำให้  เกิดคณะทำงานระดับจังหวัดและตำบล ร่วมจัดทำฐานข้อมูลคัดกรองความเสี่ยงพร้อมช่วยเหลือเด็กรายกรณี มีเด็กและครอบครัวได้รับประโยชน์ 14,730 คน ได้รับการช่วยเหลือจากความรุนแรงในครอบครัว 1,712 คน  เด็กมีความสุขเพิ่มขึ้น 73.95% ครอบครัวมีความสัมพันธ์ดีขึ้น 67%