ย้อนรอย 20 ปีม็อบการเมืองไทย สู่ พ.ร.บ.สันติสุข 2569 - ไทยผ่านม็อบใหญ่ๆ อะไรมาบ้าง

 พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. 2569 คืออะไร? 

ความขัดแย้งทางการเมืองใหญ่ๆ ตลอดระยะเวลา 20 ปี ก่อนประกาศ พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข มีเหตุการณ์ใดบ้าง? ก่อนจะเจาะลึกอดีต เราต้องเข้าใจกติกาล่าสุดที่เริ่มมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 24 ส.ค. 2569 เสียก่อน 

ทั้งนี้ ภราดร ปริศนานันทกุล รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ระบุว่ารัฐบาลเตรียมแต่งตั้ง “คณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข” เพื่อทำหน้าที่คัดกรองและพิจารณาสิทธินิรโทษกรรมให้แก่คดีทางการเมืองตั้งแต่ปี 2548-2568 โดยหลักการคือ นิรโทษกรรมคดีชุมนุมทั้งหมด แต่มี ข้อยกเว้นสำคัญ 3 ข้อ ที่จะไม่ได้รับสิทธิ์อย่างเด็ดขาด ได้แก่ : 

• คดีทุจริตคอร์รัปชัน
• ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112
• คดีที่ทำให้ผู้อื่นถึงแก่ความตายหรือบาดเจ็บสาหัส

4 กลุ่มความขัดแย้ง 20 ปีที่ผ่านมา และแกนนำคนสำคัญ

เมื่อประเมินจากร่างกฎหมาย จะมีผู้ได้รับผลกระทบจากคดีทางการเมืองตลอด 20 ปี ราว 10,000 คน

โดยแบ่งเป็น 4 กลุ่มหลัก เรียงตามลำดับเหตุการณ์ได้ โดยในช่วง 2 ทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทย มีเหตุการณ์ทางการเมืองครั้งใหญ่ๆ 

• กลุ่มพันธมิตรฯ (ปี 2548-2549): ชุมนุมจนเกิดรัฐประหาร มีผู้ถูกดำเนินคดีราว 200 คน นำโดย พล.ต.จำลอง ศรีเมือง, สนธิ ลิ้มทองกุล, พิภพ ธงไชย, สมเกียรติ พงษ์ไพบูลย์, สมศักดิ์ โกศัยสุข และ สุริยะใส กตะศิลา
• กลุ่ม นปช. (ปี 2552-2553): เหตุการณ์สลายการชุมนุม มีผู้ถูกดำเนินคดี 1,100-1,700 คน (เริ่มมีคดี ม.112) นำโดย วีระกานต์ มุสิกพงศ์, จตุพร พรหมพันธุ์, ณัฐวุฒิ ใสยเกื้อ, นพ.เหวง โตจิราการ และ อริสมันต์ พงษ์เรืองรอง
• กลุ่ม กปปส. (ปี 2557): ชุมนุมก่อนรัฐประหาร ยุคที่พลเรือนต้องขึ้นศาลทหารและมีกลุ่มคนอยากเลือกตั้ง มีผู้ถูกดำเนินคดีขั้นต่ำ 2,600 คน
• คณะราษฎร 2563 (ปี 2563-ปัจจุบัน): ผู้ถูกดำเนินคดีอย่างน้อย 1,977 คน นำโดย อานนท์ นำภา, พริษฐ์ ชิวารักษ์ (เพนกวิน), ปนัสยา สิทธิจิรวัฒนกุล (รุ้ง), ภาณุพงศ์ จาดนอก (ไมค์), ปติวัฒน์ สาหร่ายแย้ม, สมยศ พฤกษาเกษมสุข และ เอกชัย หงส์กังวาน

20 ปีการเมืองไทย ปีพ.ศ. 2548-2569 ผ่านจุดเปลี่ยนสำคัญอะไรบ้าง?

• ก.ย. 2548: นายสนธิ ลิ้มทองกุล จัดรายการ ‘เมืองไทยรายสัปดาห์สัญจร’ วิจารณ์การทำงานของรัฐบาล พ.ต.ท. ทักษิณ

• ม.ค. 2549: ตระกูลชินวัตร ขายหุ้นบ.ชินคอร์ป ให้กลุ่มเทมาเส็ก เกิดกระแสต่อต้านเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อนและการเว้นภาษี
• ก.พ. 2549: กลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย (พธม.) หรือกลุ่มเสื้อเหลือง ชุมนุมขับไล่นายกฯ
• 19 ก.ย. 2549: คณะปฏิรูปการปกครองฯ (คปค.) นำโดย พล.อ.สนธิ บุญยรัตกลิน รัฐประหาร ยึดอำนาจจากรัฐบาลทักษิณ
• พฤษภาคม 2550: ศาลรัฐธรรมนูญสั่ง ยุบพรรคไทยรักไทย และตัดสิทธิทางการเมืองกรรมการบริหารพรรค 111 คน (บ้านเลขที่ 111)
• พ.ศ. 2551: พธม. ชุมนุมปิดล้อมทำเนียบ ยึดสนามบินดอนเมืองและสุวรรณภูมิ
• เม.ย. 2552: กลุ่มแนวร่วมประชาธิปไตยฯ (นปช.) หรือกลุ่มเสื้อแดง ชุมนุมใหญ่และบุกการประชุมอาเซียนที่พัทยา จนรัฐบาลต้องประกาศสถานการณ์ฉุกเฉิน
• มี.ค. - พ.ค. 2553: นปช. ปักหลักชุมนุมใหญ่แยกราชประสงค์ จนเกิดปฏิบัติการกระชับพื้นที่สลายการชุมนุม
• ก.ค. 2554: พรรคเพื่อไทยชนะการเลือกตั้ง นางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกของไทย
• ปลายปี 2556: กปปส. นำโดยนายสุเทพ ชุมนุมต่อต้าน ‘ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมเหมาเข่ง’ จนรัฐบาลประกาศยุบสภาธ.ค. 2556
• 22 พ.ค. 2557: คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) นำโดย พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ผบ.ทบ. ทำการรัฐประหาร
• ก.พ. 2563: ศาลรัฐธรรมนูญสั่ง ยุบพรรคอนาคตใหม่ ตัดสิทธิทางการเมืองแกนนำ จุดชนวนการชุมนุมของกลุ่มเยาวชน/คณะราษฎร 2563
• พ.ค. 2566: พรรคก้าวไกล ชนะการเลือกตั้งได้ ส.ส. เป็นอันดับ 1 แต่ไม่สามารถจัดตั้งรัฐบาลได้เนื่องจากติดขัดเงื่อนไขการโหวตจาก ส.ว.
• ส.ค. 2567: ศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัย ยุบพรรคก้าวไกล
• มิ.ย. 2568 : คลิปเสียงระหว่างนายกรัฐมนตรีแพทองธาร–ฮุน เซน ทำให้พรรคภูมิใจไทยถอนตัวออกจากรัฐบาล และเกิดคำร้องเรื่องมาตรฐานจริยธรรม
• ส.ค. 2568 : ศาลรัฐธรรมนูญมีมติ 6 ต่อ 3 ให้แพทองธารพ้นจากตำแหน่งนายกฯ
• ก.ย. 2568 : อนุทิน ชาญวีรกูล ได้รับเลือกเป็นนายกฯ หลังได้รับการสนับสนุนจากพรรคประชาชน ภายใต้ข้อตกลงทางการเมืองเรื่องการยุบสภาและรัฐธรรมนูญ
• 19 มี.ค. 2569 : โปรดเกล้าฯ อนุทิน ชาญวีรกูล เป็นนายกรัฐมนตรี อีกสมัย