
SHORT CUT
ป.ป.ช.แจงปล่อยตัว 3 ผู้ต้องหาโกงสอบท้องถิ่นปี 68 ตามกฎหมายหลังครบฝากขัง 84 วัน ปัดตัดตอน ย้ำคดีไม่ล้ม ลุยสาวลึกเครือข่าย 6 พันคน ล่าสุดพยานหลักฐานถึงระดับอธิบดี
ประเด็นร้อนที่สังคมและแวดวงการเมืองจับตาอย่างหนัก[1] เกิดขึ้นเมื่อผู้ถูกกล่าวหา 3 รายในคดีทุจริตสอบแข่งขันบรรจุข้าราชการส่วนท้องถิ่น ปี 2568 ได้รับการปล่อยตัวหลังพ้นกำหนดระยะเวลาฝากขัง[4] จนเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์จากฝ่ายการเมือง ทั้งการจี้ถามการทำงานของ ป.ป.ช. และท่าทีของฝ่ายบริหาร เพราะการทุจริตตั้งแต่วันแรกที่ยังไม่ทันก้าวเข้าสู่ตำแหน่งราชการ ไม่เพียงทำลายศรัทธาประชาชน แต่ยังกระทบต่อภาพลักษณ์และเสถียรภาพของรัฐบาลอย่างเลี่ยงไม่ได้ ทำให้ นายนิติพันธุ์ ประจวบเหมาะ เลขาธิการคณะกรรมการ ป.ป.ช. และ นายเกียรติศักดิ์ พุฒพันธุ์ รองเลขาธิการคณะกรรมการ ป.ป.ช. ต้องออกโรงแถลงชี้แจงข้อเท็จจริง
ป.ป.ช. ชี้แจงในมุมนิติรัฐว่า การควบคุมตัวผู้ถูกกล่าวหาในคดีอาญามีกรอบเวลาจำกัดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 87 ซึ่งกำหนดระยะเวลาการควบคุมตัวสูงสุดไม่เกิน 84 วัน เมื่อครบกำหนดเวลาที่ศาลสั่ง กฎหมายบังคับให้ต้องปล่อยตัวทันที สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 29 วรรคสอง ที่คุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดยให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้ถูกกล่าวหาเป็นผู้บริสุทธิ์ ตราบใดที่ยังไม่มีคำพิพากษาถึงที่สุด จะปฏิบัติต่อบุคคลนั้นเสมือนเป็นผู้กระทำความผิดไม่ได้ การปล่อยตัวจึงเป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมาย ไม่ใช่การละเว้นการปฏิบัติหน้าที่
สำหรับข้อสงสัยทางการเมืองว่า ป.ป.ช. ปล่อยตัวเพราะต้องการ 'ตัดตอน' หรือไม่ ทาง ป.ป.ช. ยืนยันตรงกันข้าม โดยระบุว่าคดีนี้เริ่มต้นจากตำรวจจับกุมและฝากขังมาแล้วระยะหนึ่ง ก่อนส่งสำนวนให้ ป.ป.ช. เมื่อพบว่าเป็นคดีทุจริต ซึ่งสำนวนมาถึง ป.ป.ช. ในช่วงผัดที่ 4 ทำให้มีเวลาทำงานเหลือเพียง 3 ผัด รวม 36 วันเท่านั้น
การจะสรุปสำนวนฟ้องเพียง 3 คนเพื่อให้ทัน 84 วัน นั่นต่างหากที่จะเป็นการ 'ตัดตอน' เพราะจะทำให้ตัวการใหญ่หลุดรอดไป ป.ป.ช. จึงต้องใช้ระบบไต่สวนรวบรวมหลักฐานทั้งกระดานอย่างรัดกุม ซึ่งในอดีตสำนวนที่ ป.ป.ช. ส่งฟ้องศาล มีสถิติศาลพิพากษาลงโทษสูงถึง 90%
ต่อข้อกังวลว่าผู้ต้องหาจะหลบหนี โดยเฉพาะ ดร.วิน ธนพชรโภคิน ที่เคยมีประวัติหลบหนีก่อนถูกจับกุม ป.ป.ช. ระบุว่ามีมาตรการเฝ้าระวังอย่างเข้มงวด ทั้งการประสานสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองและฝ่ายความมั่นคงเพื่อ "ซีลชายแดน" ทุกช่องทางทั้งทางการและธรรมชาติ หากพบพฤติการณ์ว่ามีเหตุอันควรเชื่อว่าจะหลบหนีหรือไปยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐาน ป.ป.ช. สามารถขออนุมัติศาลออกหมายจับได้ทันทีตามมาตรา 39 พ.ร.ป. ป.ป.ช. ประกอบ ป.วิ.อาญา มาตรา 66 นอกจากนี้ กฎหมายยังกำหนดว่าช่วงเวลาที่หลบหนีจะไม่ถูกนับรวมในอายุความ (อายุความสะดุดหยุดลง) คดีจึงไม่มีวันขาดอายุความ
ในมิติของการกระจายผลประโยชน์ ป.ป.ช. ไต่สวนพยานและผู้เกี่ยวข้องไปแล้วกว่า 1,000 ราย จนพบว่าขบวนการนี้มีพฤติการณ์ร่วมกันแก้ไขคะแนนสอบและเรียกรับเงินจากผู้เข้าสอบบรรจุเป็นข้าราชการส่วนท้องถิ่นอย่างเป็นระบบ โดยมีเครือข่ายนายหน้าทำหน้าที่ประสานงานและรับเงินถึง 110 สาย[26][28] ส่งผลให้มีบุคคลที่เกี่ยวข้องและรู้เห็นกว่า 6,000 ราย
ป.ป.ช. ชี้ว่าคดีนี้สร้างความเสียหายต่อประเทศมหาศาล เพราะข้าราชการที่ยอมจ่ายเงินใต้โต๊ะเพื่อเข้าสู่ตำแหน่งที่มีอายุราชการยาวนานถึง 36 ปี ย่อมมีแรงจูงใจที่จะเข้าไปทุจริตเพื่อ 'ถอนทุนคืน' ในอนาคต
คำถามไฮไลต์ทางการเมืองที่ประชาชนรอฟังคือ ขบวนการนี้สาวไปถึงฝ่ายการเมืองระดับรัฐมนตรีหรือ สส. หรือไม่ ทางรองเลขาธิการ ป.ป.ช. คอนเฟิร์มชัดเจนว่า พยานหลักฐาน ณ ปัจจุบัน 'ยังไม่ถึงนักการเมืองหรือรัฐมนตรี' แต่ในฟากข้าราชการระดับสูง พบพยานหลักฐานชัดเจนว่าไปถึงระดับ 'อธิบดี' หลายคน ซึ่งคดีนี้แยกเป็น 2 สำนวน คือสำนวนปี 2564 และปี 2568 โดยเฉพาะสำนวนปี 2568 มีระดับอธิบดีเข้าไปพัวพันมากกว่า 1 คนอย่างแน่นอน
ขั้นตอนต่อไป ป.ป.ช. ได้บูรณาการร่วมกับ ปปง. และตำรวจ ตรวจสอบเส้นทางการเงินที่โยงใยเป็นใยแมงมุม รวมถึงทรัพย์สินและสินทรัพย์ดิจิทัล โดยมีการยึดอายัดทรัพย์สินไปแล้วในระดับหลักร้อยล้านบาท นอกจากนี้ยังเตรียมตรวจพิสูจน์กระดาษคำตอบอีกกว่า 800,000 แผ่น ในอีกประมาณ 10 วันข้างหน้า
ทั้งนี้ คณะไต่สวนจะประชุมวิเคราะห์พยานหลักฐานทั้งหมดในช่วงปลายเดือนตุลาคม และคาดว่าจะเริ่มทยอยแจ้งข้อกล่าวหาแก่ตัวการสำคัญได้ในช่วงต้นเดือนพฤศจิกายน 2569 นี้