ปลดล็อก! ปลาหมอคางดำ ไม่ใช่แค่เมนูในจานอาหาร แต่สร้างมูลค่าได้ไกลกว่าที่คิด

ปลดล็อก! ปลาหมอคางดำ ไม่ใช่แค่เมนูในจานอาหาร แต่สร้างมูลค่าได้ไกลกว่าที่คิด

ปลดล็อก! ปลาหมอคางดำ ไม่ใช่แค่เมนูในจานอาหาร แต่สร้างมูลค่าได้ไกลกว่าที่คิด

จากน้ำปลา น้ำปลาร้า แจ่วบอง ปลาหยอง ปลาแดดเดียว ข้าวเกรียบ น้ำปุ๋ยหมักชีวภาพ เลี้ยงปู-เลี้ยงปลานวัตกรรมแคลเซียมเสริมสุขภาพ Saro Calcium Plus ฯลฯ ไปจนถึงปลาป่นสำหรับอุตสาหกรรมอาหารสัตว์ ตลอด 3 ปีที่ผ่านมา ปลาหมอคางดำถูกนำไปพัฒนาเป็นเมนูอาหารและผลิตภัณฑ์หลากหลาย ทั้งระดับชุมชนและอุตสาหกรรม ความสำเร็จเหล่านี้สะท้อนว่า การใช้ประโยชน์จากปลาชนิดนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การแปรรูปในครัวเรือน แต่ยังมีโอกาสต่อยอดสู่ธุรกิจและตลาดที่กว้างขึ้น โดยมีโรงงานรับซื้อปลาหมอคางดำไปผลิตเป็นวัตถุดิบอาหารสัตว์แล้วกว่า 600,000 กิโลกรัม เปิดโอกาสให้ชาวประมง ผู้ประกอบการ และประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการจับและพัฒนาผลิตภัณฑ์ สร้างมูลค่าจากปลาที่ต้องนำออกจากแหล่งน้ำ

นี่คืออีกมิติของภารกิจ 180 วัน ภายใต้การขับเคลื่อนของนายปิ่นสักก์ สุรัสวดี อธิบดีกรมประมง ที่กำหนดแนวทางแก้ไขปัญหาปลาหมอคางดำอย่างชัดเจน ทั้งการเร่งลดจำนวนและจำกัดพื้นที่แพร่กระจาย โดยจำแนกมาตรการตามระดับความเสี่ยงของแต่ละพื้นที่

อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จไม่ได้วัดเพียงจำนวนปลาที่จับขึ้นมาได้ แต่ต้องรวมถึงการจัดการผลผลิตให้เกิดประโยชน์สูงสุด เพราะหากไม่มีระบบรองรับ ปลาที่กำจัดออกจากธรรมชาติอาจกลายเป็นต้นทุนและภาระของชุมชน

ปลดล็อก! ปลาหมอคางดำ ไม่ใช่แค่เมนูในจานอาหาร แต่สร้างมูลค่าได้ไกลกว่าที่คิด

 

ที่ผ่านมา มีการนำปลาหมอคางดำจากแหล่งน้ำธรรมชาติกว่า 200 ตัน มาแปรรูปเป็นปลาร้าผ่านกระบวนการที่ถูกสุขลักษณะ สร้างโอกาสทางรายได้ให้แก่องค์กรชุมชนประมง ขณะที่ผลิตภัณฑ์ชุมชนอย่างน้ำปลาแบรนด์ “น้ำปลาหับเผย” ปลาหมอแดดเดียว น้ำปลาร้าปรุงรส ปลาร้าส้มทอด ข้าวเกรียบผสมปลา และน้ำพริกแจ่วบองตราใบโพธิ์ ซึ่งได้รับการพัฒนาและมีผลิตภัณฑ์ที่ได้รับเครื่องหมาย Q เป็นตัวอย่างของการยกระดับวัตถุดิบให้เป็นอาหารที่มีมาตรฐานและสามารถสร้างตลาดได้

นอกจากอาหารแล้ว ปลาหมอคางดำยังใช้ประโยชน์ได้อีกหลายทาง ทั้งการนำส่วนหัวและเศษเหลือไปผลิตปุ๋ยและน้ำหมักชีวภาพ ส่วนเนื้อปลาสามารถผลิตปลาป่น ใช้เป็นอาหารสัตว์น้ำ หรือเหยื่อในฟาร์มปูและกุ้ง ช่วยเพิ่มทางเลือกด้านวัตถุดิบและลดต้นทุนให้เกษตรกร นับเป็นแนวทางเศรษฐกิจหมุนเวียนที่ใช้ประโยชน์จากปลาได้อย่างคุ้มค่า ตั้งแต่การจับ คัดแยก แปรรูป ไปจนถึงการสร้างตลาด

โจทย์สำคัญต่อจากนี้คือการขยายผลจากผลิตภัณฑ์ต้นแบบสู่ระบบเศรษฐกิจชุมชนและอุตสาหกรรมอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งการยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย พัฒนาบรรจุภัณฑ์ สร้างแบรนด์ เชื่อมโยงตลาด และจัดระบบรับซื้อที่โปร่งใส ตรวจสอบย้อนกลับได้ พร้อมเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนและผู้ประกอบการเข้ามาร่วมพัฒนาผลิตภัณฑ์และเพิ่มช่องทางการใช้ประโยชน์

สิ่งสำคัญที่ต้องสร้างความเข้าใจคือ การนำปลาหมอคางดำมาแปรรูปและบริโภค ไม่ใช่การส่งเสริมให้เป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจ แต่เป็นการใช้ประโยชน์จากปลาที่จับออกจากแหล่งน้ำเพื่อสนับสนุนการควบคุมการแพร่ระบาด โดยต้องไม่เพาะเลี้ยง ขยายพันธุ์ หรือเคลื่อนย้ายปลามีชีวิตฝ่าฝืนข้อกำหนดทางกฎหมาย

ภารกิจ 180 วันจึงต้องมองให้ไกลกว่าการจับปลาให้ได้จำนวนมาก แต่ต้องเห็นผลทั้งการลดประชากรปลาหมอคางดำ การฟื้นฟูระบบนิเวศ และการสร้างกลไกให้ชุมชนสามารถใช้ประโยชน์จากผลผลิตได้จริง

เพราะเป้าหมายสูงสุดไม่ใช่การทำให้ปลาหมอคางดำกลายเป็นสินค้า แต่คือการนำปลาออกจากระบบนิเวศที่กำลังได้รับผลกระทบ ใช้ประโยชน์อย่างคุ้มค่า และไม่เปิดโอกาสให้กลับมาเป็นปัญหาซ้ำอีก./

 

 

 

 

related