โควิด-19 มีกี่สายพันธ์ุ ? ศ.นพ.ยง เผย ในไทย พบสายพันธ์ุที่มีลักษณะจำเพาะ

ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ ราชบัณฑิตและหัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้เผยแพร่บทความที่อธิบายเกี่ยวกับสายพันธ์ุของโรคโควิด-19 ผ่านเพจเฟซบุ๊กของตัวเอง ซึ่งสปริงนิวส์ได้เรียบเรียง แบ่งออกเป็นหัวข้อ เพื่อให้ง่ายต่อความเข้าใจ ดังต่อไปนี้

• โควิด-19 สายพันธุ์ที่ระบาดทั่วโลก

ได้มีการศึกษาพันธุกรรมของ โคโรน่าไวรัส โควิด-19 กันมากทั่วโลก โดยเฉพาะในยุโรปและอเมริกา ในปัจจุบันมีการถอดรหัสพันธุกรรมทั้งตัว มากกว่า 5,000 สายพันธุ์ และแบ่งสายพันธุ์ของไวรัส แล้วแต่ใครจะกำหนด

• ตัวอย่างการวิวัฒนาการของสายพันธ์ุ

ศ.นพ.ยง ได้ยกตัวอย่าง ด้วยการกำหนดสายพันธ์ุสมมุติขึ้นมาว่า A , B และ C

(ให้) A เป็นสายพันธุ์เริ่มแรก โดยเปรียบเสมือน B วิวัฒนาการมาจาก A

ส่วน C วิวัฒนาการมาจาก B หรืออาจกล่าวว่า C เป็นลูกของ B

แต่ไม่ได้บอกว่าใครรุนแรงกว่าใคร ไม่ได้บ่งบอกความเป็นพ่อ เป็นแม่ และเป็นลูก รวมถึงบอกเส้นทางเดินของไวรัสว่า มาจากที่ใด

• โควิด-19 ปัจจุบันมี 3 สายพันธ์ุหลัก

ในการวิเคราะห์แบบมีหลักเกณฑ์ ของ GISAID โดยดูตำแหน่งความหลากหลายทางพันธุกรรม polymorphism สายพันธุ์ของโควิด-19 ในปัจจุบัน มีจุดเริ่มต้นเป็น สายพันธุ์ S (serine) แล้วมีการเปลี่ยนแปลงพันธุกรรมเป็น L (Leucine)

สายพันธุ์ L แพร่ขยาย ได้รวดเร็วกว่า และแพร่กระจายเข้าสู่ ยุโรป และอเมริกา ต่อมาจึงแยก สายพันธุ์ L แยกออกเป็นอีก 2 สายพันธุ์ คือ สายพันธ์ุ G (glycine) และ สายพันธุ์ V (Valine)

ดังนั้นสายพันธุ์ของโควิด-19 ในปัจจุบันจึงแบ่งเป็น 3 สายพันธุ์ คือ สายพันธ์ุ S , สายพันธ์ุ G และ สายพันธ์ุ V

• การแพร่ระบาดในทวีปต่างๆ

สายพันธุ์ G เข้าสู่อเมริกาทางด้านตะวันออก

สายพันธุ์ S เข้าสู่อเมริกาทางด้านตะวันตก

ในอเมริกาเอง จึงมีทั้ง สายพันธ์ุ G และ สายพันธ์ S

สายพันธุ์ V และ สายพันธ์ุ G ระบาดในยุโรป สำหรับ Australia ช่วงแรก จะเป็น สายพันธุ์ S ที่มาจากจีน และเอเชียตะวันออก และต่อมา สายพันธ์ V และ สายพันธ์ุ  G เข้ามาทีหลัง ผ่านการเดินทางเข้ามาจากยุโรป

• สายพันธ์ุโควิด-19 ในประเทศไทย

นอกจาก สายพันธ์ุ S , สายพันธ์ุ G และ สายพันธ์ุ V ยังมีสายพันธุ์อื่นๆ อีก ที่ยังไม่ได้กำหนด จากศึกษาพบว่าลักษณะของสายพันธุ์ที่ระบาดในประเทศไทย มีลักษณะที่จำเพาะ เราอยากจะตั้งชื่อว่า สายพันธุ์  T

ไม่ใช่มาจาก Thailand แต่ T มาจากการเปลี่ยนพันธุกรรม ไปเป็น Threonine ในส่วนของ spike gene ที่ยื่นออกมา ถ้าเรามีการศึกษาเยอะและมากพอ

บ้านเราที่พบมากยังเป็น สายพันธุ์ S ที่มาจากประเทศจีนในระยะแรก และระยะหลัง สายพันธุ์ทางตะวันตก โดยเฉพาะยุโรป ที่จะเป็น สายพันธุ์ V และ สายพันธ์ุ G ที่เข้ามาสู่บ้านเรา

โดยรวมแล้วสายพันธุ์ผสมกันไปมา เพราะการเดินทาง จากประเทศหนึ่ง ไปสู่ประเทศหนึ่ง

ประเทศไทย ต้องการนักคณิตศาสตร์ คอมพิวเตอร์ เพื่อมาวิเคราะห์รูปแบบ ของการระบาด โดยใช้วิธี ชีวสารสนเทศ (bioinformatics) เรียนให้รู้ และสนุก จะเป็นประโยชน์อย่างมาก

เรายังขาดนักวิชาการ นักวิทยาศาสตร์ ในด้านนี้อย่างมาก มาทำการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ ทางด้านพันธุกรรม ไม่ว่าจะเป็นของมนุษย์ สัตว์ เชื้อโรค และไวรัส ซึ่งจะมีประโยชน์อย่างมาก ทั้งทางด้าน การวินิจฉัย ระบาดวิทยา การค้นพบการก่อโรค การหาวิธีการป้องกัน พัฒนายารักษา และทำวัคซีนในการป้องกัน

ซึ่งจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องใช้แบบจำลอง เริ่มจากสารพันธุกรรม DNA และ RNA ของไวรัสเป็นพื้นฐาน

ภาพโดย Gordon Johnson จาก Pixabay