‘เม็ดพลาสติก’ ไทยวิกฤต ทำไมถึงสำคัญกับธุรกิจ? บรรจุภัณฑ์ อาหาร ยานยนต์ ต้องการเพียบ

ท่ามกลางความตึงเครียดในตะวันออกกลางที่ยืดเยื้อและยังไม่คลี่คลาย หน่วยงานด้านพลังงานระดับโลกอย่าง สำนักงานพลังงานสากล (IEA) รวมถึง กระทรวงพลังงาน ของไทย ประเมินตรงกันว่าความผันผวนของราคาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติได้เริ่มส่งแรงกระเพื่อมมาถึงต้นทุนพลังงานในประเทศอย่างมีนัยสำคัญ ไทยในฐานะประเทศที่ยังพึ่งพาการนำเข้าพลังงานสูง กำลังเผชิญแรงกดดันด้านต้นทุนที่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง และผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่แค่ค่าไฟหรือราคาน้ำมันหน้าปั๊ม แต่กำลังลามไปถึง “ต้นน้ำ” ของภาคการผลิตอย่างเม็ดพลาสติก ที่เริ่มเข้าสู่ภาวะตึงตัวมากขึ้น

ในโครงสร้างอุตสาหกรรม เม็ดพลาสติกถือเป็นมากกว่าวัตถุดิบทั่วไป แต่เป็นเหมือน ‘เส้นเลือด’ ของภาคการผลิต เพราะเป็น input หลักในกระบวนการขึ้นรูป ไม่ว่าจะเป็น injection หรือ extrusion หากเกิดภาวะขาดแคลนหรือราคาผันผวน ธุรกิจปลายน้ำแทบหยุดทันที ไม่ต่างจากโรงงานที่ไม่มีวัตถุดิบผลิตสินค้า

อุตสาหกรรมที่ใช้เม็ดพลาสติกในปริมาณสูง สามารถเห็นภาพได้ชัดเจน ได้แก่ บรรจุภัณฑ์ (ขวดน้ำ กล่องอาหาร ฟิล์มพลาสติก) ซึ่งเป็นผู้ใช้รายใหญ่ที่สุดและผูกกับการบริโภคในชีวิตประจำวันโดยตรง

• อาหารและเครื่องดื่ม ที่ต้องพึ่งพาบรรจุภัณฑ์พลาสติกในทุกขั้นตอนตั้งแต่การผลิตถึงการจัดจำหน่าย
• ยานยนต์ ที่มีชิ้นส่วนพลาสติกจำนวนมากในรถยนต์หนึ่งคัน ทั้งภายในและภายนอก
• เครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ ที่ใช้พลาสติกเป็นโครงสร้างและชิ้นส่วนสำคัญ
• ก่อสร้าง ที่ใช้ในท่อ PVC ฉนวน และวัสดุประกอบต่าง ๆ
• สะท้อนให้เห็นว่าแทบทุกอุตสาหกรรม ‘หนีไม่พ้น’ การพึ่งพาเม็ดพลาสติก

เบื้องหลังแรงกดดันด้านราคา มาจากความเชื่อมโยงโดยตรงระหว่างเม็ดพลาสติกกับพลังงาน เม็ดพลาสติกส่วนใหญ่ผลิตจากแนฟทา ซึ่งเป็นผลพลอยได้จากน้ำมันดิบ หรือจากก๊าซธรรมชาติ นั่นหมายความว่าเมื่อราคาน้ำมันและก๊าซในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้น ต้นทุนวัตถุดิบก็ขยับขึ้นทันที ขณะเดียวกัน กระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมปิโตรเคมียังเป็นอุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานสูง ต้องพึ่งพาทั้งไฟฟ้าและความร้อนในปริมาณมาก ส่งผลให้ต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้นตามค่าไฟและราคาก๊าซ

ไม่เพียงเท่านั้น ห่วงโซ่อุปทานทั้งหมดของเม็ดพลาสติกยังผูกติดกับพลังงาน ตั้งแต่การขนส่งวัตถุดิบไปจนถึงการกระจายสินค้าไปยังโรงงานปลายน้ำ ต้นทุนโลจิสติกส์ที่เพิ่มขึ้นจากราคาน้ำมันจึงยิ่งซ้ำเติมสถานการณ์ ขณะที่ในบางช่วงที่พลังงานตึงตัว โรงงานปิโตรเคมีอาจจำเป็นต้องลดกำลังการผลิตลง ส่งผลให้ปริมาณสินค้าในตลาดลดลง และยิ่งดันราคาให้ปรับตัวสูงขึ้นไปอีก

ภาพรวมที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่แค่ ‘พลังงานแพง’ แต่คือการส่งผ่านต้นทุนจากต้นน้ำไปยังปลายน้ำอย่างเป็นลูกโซ่ เม็ดพลาสติกในฐานะจุดเชื่อมสำคัญระหว่างพลังงานกับสินค้าในชีวิตประจำวัน กำลังกลายเป็นอีกหนึ่งตัวแปรที่กำหนดทิศทางต้นทุนของภาคธุรกิจไทย และมีแนวโน้มสะท้อนออกมาในราคาสินค้าที่ผู้บริโภคต้องจ่ายในระยะถัดไปอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้