
SHORT CUT
งานวิจัยเผยศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่พิเศษในสหรัฐฯ จำนวน 403 แห่ง ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์รวม 25.7 ล้านตันต่อปี เท่าการปล่อยคาร์บอนตลอดทั้งปีของเดนมาร์ก ชี้ความต้องการพลังงานมหาศาลจากธุรกิจ AI ยังพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลเป็นหลัก
ผลการวิจัยล่าสุดที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Nature Sustainability ระบุว่า การขยายตัวอย่างรวดเร็วของศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่พิเศษ ที่ปัจจุบันมีอยู่ 403 แห่งในสหรัฐฯ ซึ่งส่วนใหญ่ใช้รองรับการประมวลผลและการเติบโตของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกมาประมาณ 25.7 ล้านเมตริกตัน
ประมาณดังกล่าวเทียบเท่ากับการปล่อยก๊าซคาร์บอนทั้งหมดต่อปีของเดนมาร์ก ซึ่งมีประชากร 6 ล้านคน และสูงกว่าการคาดการณ์การปล่อยก๊าซจากศูนย์ข้อมูลประเภทเดียวกันนี้ในปี 2018 ประมาณ 2-3 เท่า
ศูนย์ข้อมูลเหล่านี้ยังใช้ไฟฟ้ารวมกันคิดเป็นประมาณ 1.8% ของปริมาณการใช้ไฟฟ้าทั้งหมดในสหรัฐฯ โดยพื้นที่ที่มีการกระจุกตัวของศูนย์ข้อมูลจำนวนมาก ได้แก่ รัฐเวอร์จิเนีย รัฐออริกอน รัฐโอไฮโอ และรัฐไอโอวา
ผลการวิจัยระบุด้วยว่า ตัวเลขการปล่อยก๊าซเรือนกระจกดังกล่าวอาจยังต่ำกว่าความเป็นจริง เนื่องจากการศึกษาครอบคลุมข้อมูลการปล่อยมลพิษในช่วง 1 ปีจนถึงเดือนเมษายน ปี 2025 ที่ผ่านมาและนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา การก่อสร้างและขยายศูนย์ข้อมูลในสหรัฐฯ ยังคงเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
'ฟรานเชสกา โดมินิซี' ศาสตราจารย์ด้านชีวสถิติจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และหนึ่งในผู้ร่วมวิจัย กล่าวว่า การขยายตัวของศูนย์ข้อมูลเกิดขึ้นอย่างก้าวกระโดด และสร้างการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในระดับสูง พร้อมระบุว่า นับตั้งแต่ปี 2025 เป็นต้นมา มีศูนย์ข้อมูลเพิ่มขึ้นอีกจำนวนมาก จึงควรมองระดับการปล่อยมลพิษที่พบเป็นเพียงค่าขั้นต่ำ พร้อมเรียกร้องให้ผู้กำหนดนโยบายศึกษาผลกระทบและวางแนวทางกำกับดูแลการขยายตัวของอุตสาหกรรมนี้อย่างมีความรับผิดชอบ
ศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่พิเศษเหล่านี้ใช้พลังงานไฟฟ้ารวมกันประมาณ 68-99 เทราวัตต์ชั่วโมงต่อปี และพลังงานส่วนใหญ่ที่นำมาใช้ตอบสนองความต้องการดังกล่าวยังมาจากแหล่งพลังงานที่สร้างมลพิษสูง
งานวิจัย พบว่า มากกว่าครึ่งหนึ่งของพลังงานที่ที่ศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่พิเศษใช้มาจากเชื้อเพลิงฟอสซิล ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดก๊าซเรือนกระจกสำคัญที่เร่งให้เกิดภาวะโลกร้อน ขณะเดียวกัน ความต้องการพลังงานที่เพิ่มขึ้นจากธุรกิจ AI ยังส่งผลให้มีการลงทุนสร้างโรงไฟฟ้าก๊าซธรรมชาติเพิ่มขึ้น บางแห่งก่อสร้าง-7hoในพื้นที่ศูนย์ข้อมูลโดยตรง แทนการเลือกใช้พลังงานหมุนเวียนอย่าง พลังงานแสงอาทิตย์หรือพลังงานลมที่มีอยู่แล้ว
‘จีนา แม็กคาร์ธี’ อดีตที่ปรึกษาด้านสภาพภูมิอากาศในรัฐบาลอดีตประธานาธิบดีโจ ไบเดน ระบุว่า ผลการศึกษาดังกล่าวไม่น่าแปลกใจ เนื่องจากศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ส่วนใหญ่ยังคงพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลในการผลิตพลังงาน ทั้งที่สามารถหลีกเลี่ยงผลกระทบระยะยาวต่อสภาพภูมิอากาศและสุขภาพของประชาชนได้ พร้อมมองว่า งานวิจัยนี้เป็นก้าวสำคัญในการประเมินผลกระทบจากการขยายตัวของศูนย์ข้อมูล
ขณะเดียวกัน การขยายตัวของศูนย์ข้อมูลยังสร้างความกังวลให้กับกลุ่มนักเคลื่อนไหวด้านสภาพภูมิอากาศ ท่ามกลางภาวะโลกร้อนที่ทวีความรุนแรงขึ้น จนอาจเกินระดับที่เคยตกลงกันไว้ว่า 'ปลอดภัย' และความเสี่ยงที่จะเกิดภัยพิบัติทางธรรมชาติรุนแรงบ่อยครั้งขึ้น ดังที่เห็นได้ในปีนี้ ไม่ว่าจะเป็นคลื่นความร้อนจัดในยุโรป ควันจากไฟป่าในอเมริกาเหนือ หรือเหตุการณ์มหาอุทกภัยบริเวณพรมแดนเนปาล-ทิเบต
ในสหรัฐฯ ซึ่งเป็นศูนย์กลางการเติบโตของอุตสาหกรรม AI ผู้พัฒนาโครงการมองว่าการใช้พลังงานและน้ำของศูนย์ข้อมูลยังอยู่ในระดับที่เล็กน้อยเมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมอื่น เช่น ภาคเกษตรกรรม พร้อมชี้ให้เห็นถึงประโยชน์ที่ชุมชนจะได้รับ ทั้งในแง่ของการจ้างงานและรายได้ภาษีที่เพิ่มขึ้นให้กับท้องถิ่น
อย่างไรก็ตาม กระแสต่อต้านศูนย์ข้อมูลจากสาธารณชนกลับขยายตัวต่อเนื่อง โดยมุ่งเป้าไปที่โครงการขนาดใหญ่หลายแห่ง รวมถึง กลุ่มศูนย์ข้อมูลในเมืองเมมฟิส รัฐเทนเนสซีที่ถือเป็นหัวใจสำคัญในแผนการพัฒนา AI ของอีลอน มัสก์ ที่เผชิญทั้งการประท้วงและการฟ้องร้องเกี่ยวกับปัญหาเสียงดังและมลพิษทางอากาศ
อีกหนึ่งกรณีที่กำลังถูกจับตามอง คือโครงการ Stratos ศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ที่มีแผนก่อสร้างในรัฐยูทาห์ ซึ่งกำลังเผชิญเสียงคัดค้านจากประชาชน เนื่องจากความกังวลเกี่ยวกับการใช้น้ำปริมาณมหาศาลในพื้นที่ที่ปัจจุบันกำลังประสบปัญหาภัยแล้ง
นอกจากนี้ผลการศึกษาอีกฉบับยังประเมินว่า หากโครงการเลือกใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลที่ก่อมลพิษสูงที่สุดในการผลิตพลังงาน อาจสร้างต้นทุนความเสียหายทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพสูงถึง 690 ล้านดอลลาร์ต่อปี (ประมาณ 24,300 ล้านบาทต่อปี) พร้อมปล่อยมลพิษฝุ่นละอองขนาดเล็กคล้ายเขม่าควันได้มากถึง 3,140 ตัน ซึ่งเชื่อมโยงกับปัญหาโรคหัวใจและระบบทางเดินหายใจ
โดยมลพิษจากโครงการอาจแพร่กระจายไปยังพื้นที่ในรัฐยูทาห์ รวมถึง รัฐไอดาโฮ รัฐไวโอมิง รัฐโคโลราโดและรัฐอิลลินอยส์
‘จอห์น ‘ (John Walke) ผู้อำนวยการด้านอากาศสะอาดของสภาป้องกันทรัพยากรธรรมชาติ (NRDC) ซึ่งเป็นผู้ว่าจ้างให้จัดรายงานดังกล่าว เตือนว่า โครงการ Stratos เปรียบเสมือนม้าโทรจันในยุคปัจจุบันที่จะปล่อยมลพิษทางอากาศร้ายแรง เชื่อมโยงกับปัญหาสุขภาพที่เป็นอันตรายถึงชีวิตต่อชุมชนโดยรอบในรัฐยูทาห์ และผู้คนนับล้านในรัฐอื่น ๆ ที่อาศัยอยู่ตามทิศทางการแพร่กระจายของมลพิษ
อย่างไรก็ตาม ผู้พัฒนาโครงการ Stratos ระบุว่า มีแผนใช้ก๊าซธรรมชาติในระบบผลิตไฟฟ้าแบบวงจรร่วม (Combined-cycle) แต่มีรายงานว่ากำลังพิจารณาการใช้พลังงานหมุนเวียนและทางเลือกอื่น ๆ เพิ่มเติมด้วย หลังเผชิญแรงกดดันทางการเมืองให้ปรับลดขนาดโครงการลงและโครงการเพิ่งยื่นคำขอใช้น้ำฉบับใหม่ เมื่อเดือนที่แล้ว ซึ่งระบุว่าความต้องการใช้น้ำจะต่ำกว่าปริมาณการใช้น้ำเพื่อการเกษตรในอดีตของพื้นที่ดังกล่าว
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลนี้ก็ยังถูกตั้งคำถามจากกลุ่มนักวิจารณ์ด้านสิ่งแวดล้อมบางส่วน
ที่มา : The Guardian
ข่าวที่เกี่ยวข้อง