21 มิ.ย. 2569 'วันครีษมายัน' วันที่ กลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี

ทำความรู้จักกับปรากฏการณ์วันครีษมายัน

วันนี้ (21 มิ.ย. 2569) ตรงกับ "วันครีษมายัน" (อ่านว่า ครีด-สะ-มา-ยัน) หรือ Summer Solstice ซึ่งเป็นวันที่ดวงอาทิตย์โคจรไปถึงจุดหยุด หรือจุดสุดทางเหนือ ทำให้ดวงอาทิตย์ขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือมากที่สุด และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือมากที่สุด ปรากฏการณ์นี้ส่งผลให้ประเทศในซีกโลกเหนือ รวมถึงประเทศไทย มีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดและกลางคืนสั้นที่สุดในรอบปี

สำหรับประเทศไทยในวันนี้ ดวงอาทิตย์ขึ้นเวลาประมาณ 05:51 น. และตกลับขอบฟ้าเวลา 18:47 น. รวมระยะเวลาที่ดวงอาทิตย์ปรากฏบนท้องฟ้าทั้งสิ้น 12 ชั่วโมง 56 นาที (เวลา ณ กรุงเทพมหานคร) นับเป็นสัญญาณการเริ่มต้นเข้าสู่ฤดูร้อนของพื้นที่ในซีกโลกเหนือ และเข้าสู่ฤดูหนาวของพื้นที่ในซีกโลกใต้

แกนโลกเอียง ปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดฤดูกาล

ความเปลี่ยนแปลงของช่วงเวลากลางวันและกลางคืน รวมถึง 'ฤดูกาล' ที่เกิดขึ้นบนโลก เป็นผลมาจากการที่แกนหมุนของโลกเอียงทำมุมประมาณ 23.5 องศากับแนวตั้งฉากของระนาบวงโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้แต่ละพื้นที่บนโลกได้รับแสงอาทิตย์ในมุมตกกระทบและปริมาณพลังงานความร้อนที่ไม่เท่ากัน

ในทางดาราศาสตร์ได้กำหนดปรากฏการณ์สำคัญที่เกี่ยวกับตำแหน่งดวงอาทิตย์ไว้ 4 ช่วง ได้แก่ วันวสันตวิษุวัต (กลางวันเท่ากับกลางคืน), วันครีษมายัน (กลางวันยาวที่สุด), วันศารทวิษุวัต (กลางวันเท่ากับกลางคืนอีกครั้ง) และ วันเหมายัน (กลางคืนยาวที่สุด)

อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะเป็นวันที่ประเทศไทยได้รับแสงอาทิตย์เป็นเวลานานที่สุดในรอบปี แต่ด้วยสภาพภูมิประเทศที่ตั้งอยู่ใกล้บริเวณเส้นศูนย์สูตรและได้รับอิทธิพลของลมมรสุม วันครีษมายันของไทยจึงมักตรงกับช่วงฤดูฝนมากกว่าฤดูร้อน ทั้งนี้ ปรากฏการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับการขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์ในครั้งถัดไปคือ "วันศารทวิษุวัต" ในวันที่ 23 กันยายน 2569 ซึ่งเป็นวันที่ช่วงเวลากลางวันและกลางคืนจะกลับมายาวนานเท่ากันอีกครั้ง