ทำไมเทือกเขาหิมาลัยถึงเป็น 'ขั้วโลกที่ 3' เตือนระวังระเบิดเวลา

เทือกเขาหิมาลัยและพื้นที่ภูเขาสูงโดยรอบ ได้รับการขนานนามว่าเป็น 'ขั้วโลกที่ 3' (The Third Pole) เนื่องจากเป็นแหล่งกักเก็บน้ำแข็งและหิมะขนาดใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสามของโลก รองจากภูมิภาคอาร์กติกและแอนตาร์กติกา โดยพื้นที่แห่งนี้ทำหน้าที่เป็น "หอคอยน้ำ" (Water Tower) ที่หล่อเลี้ยงแม่น้ำสายสำคัญ และเป็นแหล่งน้ำอุปโภคบริโภคหลักให้แก่ประชากรมากกว่า 1.9 พันล้านคนทั่วทวีปเอเชีย

อย่างไรก็ตาม วิกฤตการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังคุกคามระบบนิเวศที่เปราะบางแห่งนี้อย่างรุนแรง การเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิโลกส่งผลให้ธารน้ำแข็งละลายอย่างรวดเร็วเกินกว่าที่คาดการณ์ไว้ ซึ่งไม่เพียงแต่ทำลายถิ่นที่อยู่อาศัยของพืชและสัตว์ป่าจนเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ แต่ยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อวิถีชีวิตและความปลอดภัยของชุมชนท้องถิ่น ตลอดจนความมั่นคงทางน้ำและอาหารของประชากรในวงกว้าง

หนึ่งในภัยพิบัติที่น่ากลัวที่สุดจากการละลายของธารน้ำแข็งคือ เหตุการณ์น้ำท่วมฉับพลันจากการพังทลายของทะเลสาบธารน้ำแข็ง เช่นเดียวกับเหตุการณ์น้ำท่วมฉับพลันและดินโคลนถล่มในพื้นที่เนปาลและพื้นที่ทิเบตของจีน เมื่อวันที่ 26 สิงหาคมที่ผ่านมา ซึ่งบรรดาผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมต่างเตือนว่า โศกนาฏกรรมครั้งนี้ไม่ใช่จุดจบ แต่เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของสัญญาณเตือนภัยพิบัติที่จะทวีความรุนแรงยิ่งขึ้นในอนาคต

เมื่อธารน้ำแข็ง กลายเป็นระเบิดเวลา

นักวิทยาศาสตร์เตือนว่า พวกเขาพบ 'ระเบิดเวลา 200 ลูก' ในเทือกเขาหิมาลัย จากข้อมูลจากศูนย์นานาชาติเพื่อการพัฒนาภูเขาแบบบูรณาการ (ICIMOD) ที่ระบุว่า ความเสี่ยงของการพังทลายของทะเลสาบธารน้ำแข็งทั่วภูมิภาคฮินดูกูช-หิมาลัย (HKH) ซึ่งครอบคลุม 8 ประเทศตั้งแต่อัฟกานิสถานไปจนถึงเมียนมา มีแนวโน้มจะเพิ่มขึ้นถึง 3 เท่าตัวเมื่อเทียบกับระดับในปัจจุบัน โดยในภูมิภาคนี้มีทะเลสาบธารน้ำแข็งอยู่มากกว่า 25,000 แห่ง และคาดว่ามีทะเลสาบที่มีความเสี่ยงสูงต่อการพังทลายทะลักเข้าสู่ชุมชนมากกว่า 200 แห่ง

จากการวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์พบว่า หากอุณหภูมิโลกยังคงพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ธารน้ำแข็งในเทือกเขาหิมาลัยทั้งฝั่งตะวันออกและตะวันตกมากถึงร้อยละ 80 อาจสูญสลายไปโดยสิ้นเชิงภายในปี 2100 โดยเฉพาะธารน้ำแข็งในหิมาลัยตะวันออกที่มีความเสี่ยงต่อการละลายและถล่มลงมาสูงสุดในช่วงประมาณปี 2050