เปิดต้นตอความร้อน ประเทศไหนปล่อยก๊าซเรือนกระจกมากที่สุด

ในช่วงสองสัปดาห์ที่ผู้นำจากทั่วโลกกำลังรวมตัวกันในการประชุมสุดยอดด้านสภาพภูมิอากาศ COP31 ณ เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี มีหนึ่งโจทย์ใหญ่ที่ยังคงสร้างความกังวลคือ 'การปล่อยก๊าซเรือนกระจก' ทั่วโลกในปี 2025 ที่พุ่งสูงถึง 54,100 ล้านตัน (เพิ่มขึ้น 0.7% จากปีก่อนหน้า) 

ผลที่เกิดขึ้นคือในปีนี้ เราต้องเผชิญกับสภาพอากาศที่แปรปรวน มหาสมุทรร้อนจัดเป็นประวัติการณ์ เกิดภัยแล้งในหลายประเทศ คลื่นความร้อนในยุโรปที่คร่าชีวิตผู้คนกว่า 30,000 ราย และธารน้ำแข็งถล่มในเนปาลที่มีผู้เสียชีวิตและสูญหายหลายพันคน

หากจะแก้ปัญหาเหล่านี้ที่ต้นตอ คงต้องย้อนกลับไปดูกันก่อนว่า ต้นตอนั้นมาจากไหนบ้าง?

3 อุตสาหกรรมยักษ์ใหญ่ ก่อก๊าซเรือนกระจก 2 ใน 3 ของโลก

• อุตสาหกรรมผลิตไฟฟ้าและพลังงาน (30%): ปล่อยมลพิษสูงสุดจากการพึ่งพาถ่านหินเพื่อตอบสนองความต้องการใช้ไฟฟ้าในประเทศเศรษฐกิจโตไวอย่างจีนและอินเดีย
• ภาคการผลิตและเหมืองแร่ (21%): ก่อก๊าซเรือนกระจกจากการเผาไหม้ในโรงงานและกระบวนการผลิตซีเมนต์ โลหะ และเคมีภัณฑ์
• ภาคการคมนาคมขนส่ง (16%): จากการใช้น้ำมันในรถยนต์ เรือขนส่ง และการบิน

นอกจากนี้ การขนส่งทางเรือและทางอากาศระหว่างประเทศ ยังปล่อยมลพิษคิดเป็น 2.6% ของทั้งโลก ซึ่งสูงกว่าปริมาณการปล่อยก๊าซของประเทศส่วนใหญ่เสียอีก

ประเทศร่ำรวยครองแชมป์ผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจก

หากจัดอันดับประเทศผู้ปล่อยก๊าซเรือนกระจกรายใหญ่ที่สุดในปี 2025 พบว่าเพียง 3 ประเทศแรก ก็สร้างมลพิษรวมกันมากกว่าประเทศอื่นๆ เกือบครึ่งโลก

อันดับ 1 จีน: ปล่อยก๊าซ 15,981 ล้านตัน โดยมีภาคพลังงานเป็นต้นตอหลัก (42%) แต่ทางรัฐบาลจีนก็ได้ออกมาประกาศเป้าหมายว่าจะลดการปล่อยก๊าซลง 7-10% ภายในปี 2035

อันดับ 2 สหรัฐอเมริกา: ปล่อยก๊าซ 6,018 ล้านตัน (11.1%) โดยมีภาคการคมนาคมขนส่งเป็นตัวขับเคลื่อนหลัก (29%)

อันดับ 3 อินเดีย: ปล่อยก๊าซ 4,508 ล้านตัน (8.3%) เน้นหนักที่ภาคพลังงานและถ่านหิน (35%)

ขณะที่กลุ่มสหภาพยุโรป 27 ประเทศ ปล่อยรวมกัน 5.8%, รัสเซีย 4.8%, อินโดนีเซีย 2.5% และบราซิล 2.4%

อย่างไรก็ตาม หากมองย้อนกลับไปตั้งแต่ยุคปฏิวัติอุตสาหกรรมศตวรรษที่ 18 สหรัฐอเมริกา คือประเทศที่สะสมยอดปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สูงที่สุดในประวัติศาสตร์โลกถึง 23.5% ในขณะที่จีนตามมาที่ 15.4% สะท้อนให้เห็นว่าประเทศอุตสาหกรรมตะวันตกคือผู้สร้างภาระโลกร้อนดั้งเดิม ขณะที่ประเทศกำลังพัฒนาเพิ่งพุ่งสูงขึ้นในช่วงไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมา
 

วิกฤตสภาพอากาศสุดขั้วในปี 2026 จึงเป็นเครื่องยืนยันว่า เวที COP31 จะต้องบีบให้ประเทศผู้ปล่อยก๊าซรายใหญ่ ทั้งมหาอำนาจเก่าและใหม่ เร่งปรับเปลี่ยนโครงสร้างพลังงานและคมนาคมอย่างจริงจัง ก่อนที่ความร้อนสะสมจะทำลายระบบนิเวศจนยากจะฟื้นคืน

เมื่อประเทศที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกน้อยกว่า ต้องร่วมรับเคราะห์

อีกหนึ่งสมรภูมิสำคัญคือการผลักดัน 'กองทุนสภาพอากาศ' (Climate Finance) ซึ่งกำลังถูกกดดันอย่างหนักจากกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาและประเทศเกาะเปราะบาง เพื่อเรียกร้องความยุติธรรมทางภูมิอากาศ ให้ประเทศอุตสาหกรรมผู้ก่อมลพิษจ่ายเงินชดเชยอย่างเป็นรูปธรรม 

โดยมีการประเมินเบื้องต้นระบุว่า ประเทศกำลังพัฒนาต้องการเงินทุนสูงถึง 3.5 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีภายในปี 2035 เพื่อรับมือภัยพิบัติต่างๆ ที่เกิดจากวิกฤตโลกร้อน ซึ่งมากกว่าเงินช่วยเหลือที่ได้รับจากประเทศร่ำรวยในปัจจุบันเกือบ 10 เท่า