อัปเดต! วงแหวนแห่งไฟ โลกกำลังขยับ! เปิด 4 จุดเสี่ยงแผ่นดินไหว-ภูเขาไฟปะทุ จับตาอนาคต 2–3 ปี

ท่ามกลางกระแสข่าวแผ่นดินไหว ภูเขาไฟปะทุ และภัยพิบัติทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ทั่วโลก ทำให้ชื่อของ “วงแหวนแห่งไฟ” (Ring of Fire) กลับมาเป็นที่สนใจอีกครั้ง หลายคนตั้งคำถามว่า โลกกำลังเข้าสู่ช่วงที่มีความเคลื่อนไหวทางธรณีวิทยารุนแรงขึ้นหรือไม่ และมีความเสี่ยงเกิดแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ตามมาแค่ไหน

ข้อมูลจากสำนักสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐอเมริกา (USGS) ระบุว่า วงแหวนแห่งไฟเป็นแนวรอยต่อของแผ่นเปลือกโลกที่ทอดตัวเป็นรูปเกือกม้ารอบมหาสมุทรแปซิฟิก มีความยาวประมาณ 40,000 กิโลเมตร เป็นพื้นที่เกิดแผ่นดินไหวราว 90% ของโลก และมีภูเขาไฟที่ยังคุกรุ่นอยู่ประมาณ 75% ของภูเขาไฟทั่วโลก ทำให้ภูมิภาคนี้เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงทางธรณีวิทยาสูงที่สุด

อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญที่ต้องทำความเข้าใจคือ วงแหวนแห่งไฟไม่ได้เป็นระบบเดียวที่เคลื่อนไหวพร้อมกันทั้งหมด แต่ประกอบด้วยรอยเลื่อนและเขตมุดตัวของแผ่นเปลือกโลกหลายส่วน ซึ่งแต่ละพื้นที่มีกลไกการสะสมและปลดปล่อยพลังงานแตกต่างกัน

จับตาปี 2569 กิจกรรมธรณีวิทยาคึกคัก แต่ยังไม่มีหลักฐานว่าโลกกำลังสั่นสะเทือนพร้อมกัน

ข้อมูลจาก สมาคมผู้เชี่ยวชาญภัยพิบัติอินโดนีเซีย (IABI) ที่ระบุในเนื้อหาต้นทาง ชี้ว่า ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2568 เป็นต้นมา มีแผ่นดินไหวขนาด 7.0 แมกนิจูดขึ้นไปเกิดขึ้น 12 ครั้ง ภายในช่วงเวลา 10 เดือน สะท้อนให้เห็นถึงกิจกรรมแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ตามแนววงแหวนแห่งไฟ

ขณะที่ประเทศไทยเอง กรมอุตุนิยมวิทยา มีการบันทึกแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวบริเวณสุมาตราเหนือในเดือนมีนาคมและกรกฎาคม 2569 ซึ่งเป็นพื้นที่ที่อยู่ในแนววงแหวนแห่งไฟฝั่งตะวันตก และเป็นหนึ่งในบริเวณที่ต้องติดตามความเคลื่อนไหวอย่างใกล้ชิด

อย่างไรก็ตาม งานวิจัยที่เผยแพร่ผ่าน ScienceDirect ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลระหว่างปี 2016–2026 ระบุว่า ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยืนยันว่า วงแหวนแห่งไฟกำลังเกิดการเคลื่อนไหวพร้อมกันตลอดทั้งแนว ความถี่ของแผ่นดินไหวที่เพิ่มขึ้นในบางช่วงยังอาจอยู่ในกรอบความผันแปรตามธรรมชาติ

ด้าน รศ.ดร.ภาสกร ปนานนท์ จากภาควิชาวิทยาศาสตร์พื้นพิภพ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ อธิบายว่า แผ่นดินไหวขนาดใหญ่ในพื้นที่หนึ่งอาจส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแรงเค้นในรอยเลื่อนบริเวณใกล้เคียง และอาจเพิ่มโอกาสกระตุ้นให้เกิดแผ่นดินไหวในบางพื้นที่ได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าแผ่นดินไหวครั้งหนึ่งจะทำให้ทุกพื้นที่ตามแนววงแหวนแห่งไฟเกิดการเคลื่อนไหวตามไปด้วย

เปิด 4 พื้นที่เสี่ยงที่ทั่วโลกต้องจับตา

พื้นที่ที่มีความเคลื่อนไหวทางธรณีวิทยาและควรติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดในปี 2569 มี 4 ภูมิภาคสำคัญ ได้แก่

1. อินโดนีเซีย–สุมาตรา เป็นพื้นที่ที่มีความเสี่ยงจากการมุดตัวของแผ่นเปลือกโลกบริเวณร่องลึกซุนดา ซึ่งมีการสะสมแรงเค้นตามแนวรอยต่อแผ่นเปลือกโลกอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ อินโดนีเซียยังมีภูเขาไฟจำนวนมาก โดยมีภูเขาไฟมากกว่า 120 ลูกที่ยังมีสถานะคุกรุ่น จึงเป็นพื้นที่ที่ต้องเฝ้าระวังทั้งแผ่นดินไหวและภูเขาไฟปะทุ

2. ฟิลิปปินส์ หน่วยงานเฝ้าระวังภัยพิบัติของประเทศให้ความสำคัญกับความเคลื่อนไหวของภูเขาไฟมายอนและคันลาออน ซึ่งแสดงสัญญาณความไม่สงบทางภูเขาไฟและต้องติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่องในช่วงปี 2569–2570

3. ญี่ปุ่น เป็นอีกหนึ่งประเทศที่ตั้งอยู่บนแนวรอยต่อของแผ่นเปลือกโลกหลายแผ่น มีการตรวจพบแผ่นดินไหวในหลายพื้นที่อย่างต่อเนื่อง ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังคงรักษาระดับการเฝ้าระวังและระบบเตือนภัย รวมถึงเตรียมพร้อมรับมือกับแผ่นดินไหวและสึนามิ

4. ชายฝั่งตะวันตกของอเมริกาเหนือ โดยเฉพาะบริเวณแนวรอยเลื่อนซานแอนเดรียส รัฐแคลิฟอร์เนีย ซึ่งเป็นแนวรอยเลื่อนสำคัญที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดแผ่นดินไหวขนาดใหญ่ โดยมีงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยเบิร์น ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ วิเคราะห์ถึงระดับแรงเค้นสะสมในบริเวณดังกล่าว ซึ่งเป็นอีกจุดที่นักวิทยาศาสตร์ให้ความสนใจ

ทำไมเราจึงรู้สึกว่าภัยพิบัติเกิดบ่อยขึ้น?

อีกหนึ่งคำถามสำคัญคือ เหตุใดในช่วงหลังประชาชนจึงรับรู้ข่าวแผ่นดินไหวและภูเขาไฟปะทุจากทั่วโลกบ่อยขึ้น

USGS อธิบายว่า ส่วนหนึ่งเป็นผลจากเทคโนโลยีตรวจวัดแผ่นดินไหวที่พัฒนาขึ้น มีสถานีตรวจวัดครอบคลุมพื้นที่มากกว่าในอดีต ทำให้สามารถตรวจจับแผ่นดินไหวขนาดเล็กถึงปานกลางได้ละเอียดและรวดเร็วยิ่งขึ้น ประกอบกับการสื่อสารผ่านสื่อออนไลน์ที่ทำให้ข่าวภัยพิบัติจากอีกซีกโลกสามารถส่งถึงประชาชนได้ภายในเวลาอันรวดเร็ว

ดังนั้น การที่เราเห็นข่าวแผ่นดินไหวเกิดขึ้นถี่ขึ้น ไม่ได้หมายความว่าโลกกำลังเกิดแผ่นดินไหวรุนแรงผิดปกติไปพร้อมกันทั้งหมด และยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะสรุปว่าพลังงานแผ่นดินไหวรวมของโลกเพิ่มสูงกว่าค่าเฉลี่ยระยะยาวอย่างมีนัยสำคัญ

ประเทศไทยอยู่นอกวงแหวนแห่งไฟ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะปลอดภัยจากผลกระทบ

สำหรับประเทศไทย แม้จะไม่ได้ตั้งอยู่บนแนววงแหวนแห่งไฟโดยตรง แต่ยังมีความเสี่ยงได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นในประเทศเพื่อนบ้าน โดยเฉพาะบริเวณร่องมุดตัวซุนดาทางฝั่งทะเลอันดามัน ซึ่งอาจก่อให้เกิดคลื่นสึนามิได้หากเกิดแผ่นดินไหวใต้ทะเลขนาดใหญ่และมีลักษณะการเคลื่อนตัวที่เหมาะสมต่อการก่อคลื่น

จึงจำเป็นต้องติดตามข้อมูลจากกรมอุตุนิยมวิทยาและหน่วยงานเตือนภัยที่เกี่ยวข้องอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะประชาชนในพื้นที่ชายฝั่งอันดามัน ควรทำความเข้าใจสัญญาณเตือนภัย เส้นทางอพยพ และแนวทางปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน

สรุปแนวโน้มวงแหวนแห่งไฟ 2569–2571 เฝ้าระวังได้ แต่ยังทำนายวันเกิดแผ่นดินไหวไม่ได้

ภาพรวมแนวโน้มกิจกรรมทางธรณีวิทยาตามแนววงแหวนแห่งไฟในช่วง 2–3 ปีข้างหน้า ยังคงเป็นประเด็นที่นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกให้ความสำคัญ เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกและกิจกรรมภูเขาไฟเกิดขึ้นตามธรรมชาติอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันวิทยาศาสตร์ยังไม่สามารถระบุได้อย่างแม่นยำว่า แผ่นดินไหวขนาดใหญ่จะเกิดขึ้นเมื่อใด เกิดที่บริเวณไหน หรือมีขนาดเท่าใด รวมถึงยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าทั้งแนววงแหวนแห่งไฟกำลังเข้าสู่ช่วงปลดปล่อยพลังงานพร้อมกัน

สิ่งที่ประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรให้ความสำคัญจึงไม่ใช่การตื่นตระหนกกับข่าวภัยพิบัติ แต่เป็นการติดตามข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือได้ พัฒนาระบบเตือนภัย เตรียมแผนอพยพ และสร้างความพร้อมรับมือเหตุฉุกเฉิน เพราะแม้เราไม่สามารถหยุดยั้งภัยธรรมชาติได้ แต่สามารถลดความสูญเสียจากการเตรียมพร้อมได้