ปลาออร์ฟิชขึ้นฝั่ง สัญญาณแผ่นดินไหวจริงไหม? หรือเป็นความเชื่อที่ยังไม่มีหลักฐานยืนยัน

ปลาออร์ฟิชไม่ได้ทำนายแผ่นดินไหว

ช่วงที่มีข่าวพบ ปลาออร์ฟิช (Oarfish) หรือที่เรียกกันว่า ปลาพญานาค เกยตื้นตามชายฝั่ง หลายคนอาจเริ่มใจไม่ดี เพราะเคยได้ยินกันมาว่า ปลาชนิดนี้คือ “ปลาวันสิ้นโลก” ที่โผล่มาเมื่อไหร่ แผ่นดินไหวหรือภัยพิบัติใหญ่กำลังจะตามมา

อย่างฟิลลิปปินส์ล่าสุด พบปลาชนิดนี้เกยตื้นมาที่ชายฝั่งเมื่อวันที่ 19 มกราคม 2026 ความยาวประมาณ 5 เมตร อยู่ในสภาพตายแล้ว และความเห็นชาวเน็ตเป็นไปในทิศทางเดียวกันหมดว่า จะมีแผ่นดินไหวตามมารึเปล่า

ปลาออร์ฟิชกับภัยพิบัติ จริงหรือแค่เรื่องเล่า

ความเชื่อนี้มาจากตำนานญี่ปุ่นที่เรียกปลาออร์ฟิชว่า 'ผู้ส่งสารจากเทพเจ้าแห่งท้องทะเล' และยิ่งถูกพูดถึงมากขึ้นหลังเหตุแผ่นดินไหวและสึนามิปี 2011 เมื่อมีการย้อนโยงว่า ก่อนเกิดเหตุเคยพบปลาชนิดนี้ขึ้นฝั่งหลายครั้ง

แต่เมื่อทีมนักวิจัยญี่ปุ่นลองเอาข้อมูลจริง ๆ มาดู ทั้งข่าว หนังสือพิมพ์ บันทึกพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ และงานวิชาการย้อนหลังไปเกือบ 100 ปี ผลที่ได้คือ ไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างการพบปลาออร์ฟิชกับแผ่นดินไหวขนาดใหญ่เลย ไม่ว่าจะก่อนหรือหลังเกิดเหตุ

แล้วทำไมปลาที่ปกติอยู่ทะเลลึกถึงโผล่มาใกล้ฝั่ง ?

การเปลี่ยนแปลงของสภาพน้ำทะเล

ในช่วงปีที่มีปรากฏการณ์ เอลนีโญ (El Niño) อุณหภูมิผิวน้ำอุ่นขึ้น ขณะที่น้ำลึกเย็นลง ซึ่งอาจทำให้เหยื่อของปลาเคลื่อนตัวตามอุณหภูมิ ส่งผลให้ปลาออร์ฟิชว่ายขึ้นมาหาอาหารใกล้ผิวน้ำ และมีโอกาสพบมากขึ้นบนพื้นผิวหรือชายฝั่ง

สภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไปในทะเลลึก

การเปลี่ยนแปลง อุณหภูมิ ความเค็ม ความกดดัน และกระแสน้ำ จากระบบมหาสมุทรที่แปรปรวน อาจส่งผลต่อสัตว์ทะเลลึก ทำให้พวกมันหลุดออกจากแหล่งอาศัยเดิม และว่ายขึ้นสู่ระดับน้ำที่ตื้นหรือใกล้ผิวน้ำมากกว่าปกติ ซึ่งไม่ได้สอดคล้องกับเหตุแผ่นดินไหวโดยตรง

ปลาออร์ฟิชเป็นปลาน้ำลึกหายาก จึงไม่แปลกที่ส่วนใหญ่จะไม่คุ้นเคยกับมันมากนัก ประกอบกับรูปร่างที่ยาว เรียว และแปลกตา ทำให้หลายคนในเอเชีย โดยเฉพาะในประเทศไทย มักนึกถึงสิ่งมีชีวิตในตำนานอย่าง “พญานาค” ซึ่งเป็นภาพจำทางวัฒนธรรมที่อยู่ใกล้ตัว เมื่อมีข่าวพบปลาออร์ฟิชขึ้นฝั่ง ภาพเปรียบเทียบเหล่านี้จึงถูกหยิบมาเล่าต่อ ช่วยเพิ่มความลึกลับให้กับเรื่องราว แม้ในความเป็นจริงจะเป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติก็ตาม

ไม่ใช่แค่ออร์ฟิช ปลาอื่นก็มีปรากฏการณ์ผิดปกติ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา การพบสัตว์ทะเลลึกขึ้นใกล้ผิวน้ำหรือเกยตื้น ไม่ได้เกิดกับปลาออร์ฟิชเพียงชนิดเดียว สัตว์ทะเลลึกหลายชนิด เช่น ปลาแองเกลอร์ หรือสัตว์น้ำที่ปกติอาศัยอยู่ในเขตน้ำลึก ก็ถูกพบในบริเวณน้ำตื้นหรือใกล้ชายฝั่งมากขึ้น

ปรากฏการณ์เหล่านี้สะท้อนการเปลี่ยนแปลงในระบบนิเวศและสภาพอากาศของมหาสมุทรที่กำลังเกิดขึ้น อุณหภูมิน้ำทะเลที่สูง กระแสน้ำที่แปรปรวน และระดับออกซิเจนในน้ำลึกที่ลดลงจากภาวะโลกร้อน ล้วนทำให้สภาพแวดล้อมเดิมไม่เอื้อต่อการดำรงชีวิตของสัตว์ทะเลลึกบางชนิด

ภาพของสัตว์ทะเลลึกที่โผล่มาให้เห็นบ่อยขึ้น อาจไม่ใช่เรื่องลึกลับหรือสัญญาณเตือนภัยพิบัติ แต่เป็นสัญญาณเล็ก ๆ ว่ามหาสมุทรกำลังค่อย ๆ เปลี่ยนไป

การพบปลาออร์ฟิชหรือสัตว์ทะเลลึกอื่น ๆ ใกล้ชายฝั่ง อาจเป็นเพียงผลสะท้อนของสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมือนเดิม และเตือนให้เราหันกลับมามองทะเลด้วยความเข้าใจมากขึ้น

เพราะสิ่งที่เกิดขึ้นในทะเล อาจเป็นอีกภาพสะท้อนของการเปลี่ยนแปลงจากภาวะโลกร้อนที่เราเริ่มเห็นชัดขึ้นเรื่อย ๆ

ที่มา: forbes, National Geograhic(ไทย), Philippine Weather System, AFP, Livescience และ oceanconservanc