อากาศร้อนจัดทำร้าย ‘สุขภาพจิต’ มากกว่าที่คิด เมื่อกายพังใจจึงเดือดตาม

ในเดือนเมษายนที่แดดเมืองไทยร้อนระอุจนปรอทแทบแตกแบบนี้ หลายคนคงรู้สึกเหมือนกันว่า แค่เดินออกไปปากซอยก็อยากจะกรีดร้องออกมาดังๆ ไม่ใช่แค่เพราะผิวจะไหม้ แต่เพราะความรู้สึกข้างในมัน ‘เดือด’ อย่างบอกไม่ถูก

ข้อมูลจาก UCLA Health ได้ออกมาเตือนเราว่า อาการ ‘หัวร้อน’ ที่เราเป็นกันอยู่นี้ ไม่ใช่เรื่องที่เราคิดไปเอง แต่มันมีเหตุผลทางวิทยาศาสตร์รองรับ และนี่คือ 4 เหตุผลว่าทำไมอากาศร้อนถึงทำให้ใจเราพัง และเราจะเอาตัวรอดยังไงในวันที่โลกเดือดขนาดนี้

1. สารเคมีในสมองรวน เพราะ ‘ความสุข’ แพ้ความร้อน

เชื่อไหมว่า ‘เซโรโทนิน’ (Serotonin) หรือสารเคมีในสมองที่ช่วยให้เรารู้สึกมีความสุขและอารมณ์คงที่นั้น มันอ่อนไหวต่ออุณหภูมิมาก เมื่อร่างกายเราต้องเผชิญกับความร้อนจัด กลไกในร่างกายจะทำงานหนักเพื่อระบายความร้อน จนไปรบกวนการผลิตสารความสุขนี้ 

ผลที่ตามมาคือเราจะรู้สึกหงุดหงิดง่ายกว่าปกติ ความอดทนต่ำลง และสำหรับคนที่มีภาวะซึมเศร้าหรือวิตกกังวลอยู่แล้ว อากาศที่ร้อนระอุอาจทำให้อาการเหล่านั้นกำเริบหนักขึ้นได้

2. เมื่อร่างกาย ‘เครียด’ โดยที่เราไม่รู้ตัว

ปกติเวลาเราเครียดเรื่องงานหรือเรื่องอื่นๆ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนความเครียดที่ชื่อ ‘คอร์ติซอล’ (Cortisol) ออกมา แต่รู้ไหมว่าการนั่งอยู่เฉยๆ กลางอากาศร้อน 40 องศา ก็ทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนตัวนี้ได้เหมือนกัน เพราะร่างกายมองว่าอากาศร้อนคือ ‘ภัยคุกคาม’ อย่างหนึ่ง มันจึงสั่งให้หัวใจเต้นเร็วขึ้น หายใจถี่ขึ้น และตื่นตัวตลอดเวลา สภาวะนี้เองที่ทำให้เรามีโหมด ‘สู้หรือหนี’ ตลอดเวลา จนนำไปสู่ความล้าทางอารมณ์ในที่สุด

3. วงจรการนอนที่พัง

ปัญหาใหญ่ของหน้าร้อนคือ ‘กลางคืนที่ยังร้อนอยู่’ การที่อุณหภูมิห้องไม่เย็นพอ มันจะขัดขวางการหลั่ง ‘เมลาโทนิน’ (Melatonin) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ช่วยให้เราหลับลึก เมื่อเราหลับๆ ตื่นๆ หรือนอนไม่พอ สมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์จะไม่ได้รับการพักผ่อน ลองสังเกตดูสิ วันไหนที่ร้อนจนนอนไม่ได้ วันรุ่งขึ้นเราจะกลายเป็น ‘คนขี้โมโห’ ที่พร้อมจะมีเรื่องกับทุกคนได้ง่ายๆ

4. ผลกระทบจากยาบางชนิด

สำหรับผู้ที่ต้องทานยาประจำตัว เช่น ยาคลายเครียด ยาแก้โรคซึมเศร้า หรือยาคุมความดัน ยาเหล่านี้มักมีผลข้างเคียงที่ทำให้ร่างกายปรับอุณหภูมิได้ยากขึ้น หรือทำให้เราขาดน้ำได้ง่ายกว่าคนทั่วไป ซึ่งเป็นการซ้ำเติมให้ร่างกายและจิตใจเครียดหนักกว่าเดิม

วิธีทำให้ใจเย็นลง ไม่ให้ใจไหม้ไปตามแดด

เมื่อเรารู้แล้วว่าความร้อนทำอะไรกับเราบ้าง เรามาเริ่มปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเล็กๆ เพื่อปกป้องใจตัวเองกันด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้

ดื่มน้ำให้เยอะ: อย่ารอให้หิวค่อยดื่ม การดื่มน้ำเย็นช่วยลดอุณหภูมิแกนกลางร่างกาย และช่วยลดการหลั่งฮอร์โมนความเครียดได้โดยตรง

ใช้น้ำเย็นช่วย: หากรู้สึกหงุดหงิดจนคุมไม่อยู่ ลองเปิดน้ำเย็นรดข้อมือหรือล้างหน้า ความเย็นที่สัมผัสผิวจะส่งสัญญาณไปบอกสมองให้ใจเย็นลงได้ทันที

เลือกช่วงเวลาเสพข่าว: การอ่านข่าวเรื่องโลกร้อนหรือข่าวเครียดๆ ในขณะที่ร่างกายกำลังร้อนจัด จะยิ่งทำให้เรารู้สึกสิ้นหวัง ลองเปลี่ยนไปเสพคอนเทนต์ที่ให้ความรู้สึก ‘เย็น’ หรือผ่อนคลายในช่วงกลางวันที่แดดจัดแทน

จัดตารางชีวิตใหม่: หากเป็นไปได้ ให้ทำงานที่ต้องใช้พลังสมองสูงในช่วงเช้ามืดหรือเย็นที่อุณหภูมิเริ่มลดลง เพื่อเลี่ยงการตัดสินใจผิดพลาดจากภาวะความดันโลหิตสูงและความเครียดสะสม

อากาศร้อนอาจเป็นสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้ แต่เรา ‘เลือก’ ที่จะดูแลใจตัวเองได้ ลองอนุญาตให้ตัวเองได้พักบ้าง ลดความคาดหวังในวันที่อากาศไม่อำนวย และจำไว้ว่า ‘หัวร้อน’ ไม่ใช่เรื่องผิด แต่การรู้วิธี ‘วางใจให้เย็น’ คือทักษะสำคัญที่จะทำให้เราผ่านหน้าร้อนนี้ไปได้อย่างมีความสุข

ที่มา: UCLA Health