นักวิทยาศาสตร์พบ 'แมงกะพรุนกล่องสายพันธุ์ใหม่' ในสิงคโปร์

ผลการวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Raffles Bulletin of Zoology ของทีมนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยโทโฮกุของญี่ปุ่นและมหาวิทยาลัยแห่งชาติของสิงคโปร์เปิดเผยการค้นพบแมงกะพรุนกล่อง สายพันธุ์ใหม่ ซึ่งจัดเป็นหนึ่งในสัตว์ที่มีพิษรุนแรงที่สุดในโลก ระหว่างการสำรวจทางทะเลใกล้ชายฝั่งสิงคโปร์

แม้รูปร่างภายนอกจะคล้ายกับแมงกะพรุนกล่องชนิดอื่นในสกุลเดียวกัน แต่จากการวิเคราะห์ DNA พบว่า สิ่งมีชีวิตชนิดนี้มีความแตกต่างทางพันธุกรรมกับแมงกะพรุนชนิดอื่น ๆ อย่างชัดเจน ทำให้สามารถยืนยันได้ว่าเป็นแมงกะพรุนกล่องสายพันธุ์ใหม่

แมงกะพรุนกล่อง: นักล่าที่มีพิษร้ายแรง

แมงกะพรุนกล่อง หรือที่เรียกว่า 'ต่อทะเล' (Sea Wasps) จัดอยู่ในกลุ่มสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังชั้นคูโบซัว (Cubozoa) กินเนื้อเป็นอาหารด้วยการใช้หนวดยาวที่มีเซลล์พิษในการทำให้เหยื่อ เช่น ปลาตัวเล็กและกุ้งเป็นอัมพาตและตาย

พิษของแมงกะพรุนบางสายพันธุ์มีความรุนแรงมากสามารถทำให้ผิวหนังปวดแสบปวดร้อน ทั้งยังโจมตีระบบประสาทและหัวใจของมนุษย์ได้ หากสัมผัสโดยตรงอาจทำให้เกิดภาวะช็อกหมดสติ และเนื่องจากเหตุการณ์มักเกิดในน้ำลึก ผู้เคราะห์ร้ายจึงอาจจมน้ำเสียชีวิตหรือหัวใจล้มเหลวได้

แมงกะพรุนกล่องมักพบในน่านน้ำชายฝั่งที่อบอุ่น ทางตอนเหนือของออสเตรเลีย และทั่วภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก แต่แตกต่างจากแมงกะพรุนชนิดอื่น ๆ ตรงที่สิ่งมีชีวิตรูปร่างคล้ายก้อนสีฟ้าแปลกตา ขนาด 3 เมตรนี้ สามารถว่ายน้ำได้เอง ต่างจากแมงกะพรุนหลายชนิดที่ลอยไปตามกระแสน้ำ

ทีมนักวิจัยตั้งชื่อแมงกะพรุนสายพันธุ์ใหม่นี้ว่า 'Chironex blakangmati' โดยการวิเคราะห์ทางสัณฐานวิทยาเผยให้เห็นลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากแมงกะพรุนในสกุลเดียวกัน
ตัวอย่างแมงกะพรุนเก็บจากน่านน้ำรอบเกาะเซ็นโตซ่าของสิงคโปร์ซึ่งในอดีตเคยมีชื่อว่า 'ปูเลา เบอลากัง มาตี' (Pulau Blakang Mati) หรือที่มีความหมายว่า 'เกาะแห่งความตายที่อยู่ข้างหลัง' (Island of Death Behind) และชื่อนี้ถูกนำมาใช้ตั้งชื่อแมงกะพรุนกล่องสายพันธุ์ใหม่ด้วย

คล้ายชนิดเดิม แต่จริง ๆ แล้วคนละสายพันธุ์

ก่อนหน้านี้ นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าแมงกะพรุนชนิดนี้เป็นแมงกะพรุนกล่องสายพันธุ์เดียวกับ 'Chironex yamaguchii' แต่เมื่อวิเคราะห์ DNA และตรวจสอบโครงสร้างทางกายภาพอย่างละเอียดจึงพบว่าเป็นคนละสายพันธุ์

จุดแตกต่างสำคัญอยู่ที่ด้านล่างของลำตัวรูปทรงระฆังของแมงกะพรุนเหล่านี้มีสิ่งที่เรียกว่า 'ตุ่มบริเวณริ้วขอบร่ม' (Perradial Lappets) ซึ่งเสริมความแข็งแรงให้กับแผ่นกล้ามเนื้อที่เชื่อมต่อกันเป็นจังหวะเพื่อเคลื่อนที่ในน้ำ

แมงกะพรุนสกุล Chironex จำนวน 3 สายพันธุ์ที่รู้จักกันนั้นมีท่อแหลมยื่นออกจากปลายโครงสร้างดังกล่าว แต่ C. blakangmati ซึ่งเป็นสายพันธุ์ใหม่ ไม่มีโครงสร้างนี้เลย ทำให้นักวิจัยสามารถใช้ลักษณะภายนอกแยกชนิดได้ โดยไม่จำเป็นต้องตรวจ DNA ก่อน

พบแมงกะพรุนไทยในสิงคโปร์ครั้งแรก

นอกจากสายพันธุ์ใหม่แล้ว ทีมวิจัยยังพบตัวอย่างของสายพันธุ์ Chironex indrasaksajiae ที่ตามปกติพบในน่านน้ำของอ่าวไทย แต่ถือเป็นครั้งแรกที่พบในสิงคโปร์ สะท้อนว่าพื้นที่กระจายพันธุ์ของแมงกะพรุนกล่องอาจกว้างกว่าที่เคยทราบ

นักวิทยาศาสตร์ ทิ้งท้ายว่า การบันทึกการขยายพื้นที่กระจายพันธุ์ของสัตว์ทะเลชนิดนี้มีความสำคัญมาก เนื่องจากข้อมูลเกี่ยวกับความหลากหลายและการกระจายตัวของแมงกะพรุนกล่องทั่วโลกยังมีอยู่ค่อนข้างน้อย

ที่มา: IFL Science