คลิป TikTok ไขปริศนา นักวิทย์พบปลาชนิดใหม่อาศัยใต้ดินในอินเดีย

วิดีโอของปลาหน้าตาแปลกประหลาดที่มีรูปร่างคล้ายไส้เดือนบน TikTok นำไปสู่การระบุและจำแนกสายพันธุ์ปลาชนิดใหม่ที่ไม่เคยมีใครรู้จักมาก่อน

ปลาชนิดใหม่นี้ได้รับการตั้งชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Gangaichthys indonepalicus ซึ่งคาดว่าอาศัยอยู่ลึกลงไปใต้ดินในชั้นหินอุ้มน้ำ จนแทบเป็นไปไม่ได้ที่จะศึกษาพฤติกรรมและถิ่นที่อยู่ได้โดยตรง

คณะผู้วิจัยระบุไว้ในเอกสารที่อธิบายถึงปลาสายพันธุ์ใหม่นี้ว่า บังเอิญพบวิดีโอบน TikTok ในปี 2024 ที่ถ่ายบริเวณชายแดนอินเดียและเนปาล เผยให้เห็นปลาขนาดเล็กที่มีลักษณะของสัตว์ที่อาศัยอยู่ในแหล่งน้ำใต้ดิน (Stygobitic) โดยมีเม็ดสีที่น้อย ดวงตาลดรูปลง ซึ่งถูกพบขณะโผล่ขึ้นมาจากบ่อบาดาลที่ถูกขุดเจาะ

นอกจากนี้ยังระบุด้วยว่า เพียงแค่พิจารณาจากสถานที่ที่ถ่ายคลิปและข้อเท็จจริงที่ว่าปลาโผล่ขึ้นมาจากหลุมเจาะบ่อบาดาล ก็ทำให้คาดการณ์ได้ทันทีว่าอาจเป็นปลาสายพันธุ์ใหม่ จึงลงพื้นที่ตามหาและเก็บตัวอย่างในช่วงปี 2024 - ปี 2025 บริเวณที่ราบลุ่มที่ราบลุ่มแม่น้ำสินธุ-คงคาในรัฐพิหารของอินเดีย

ปลาที่อาศัยอยู่ในดิน

การค้นพบและคำอธิบายชนิดพันธุ์ใหม่ที่ตีพิมพ์ในวารสาร ZooKeys ระบุว่า ปลาชนิดนี้อยู่ในวงศ์ Chaudhuriidae หรือที่มักเรียกกันว่าปลาไหลไส้เดือน เนื่องจากมีลำตัวยาวและรูปร่างคล้ายไส้เดือนอย่างชัดเจน ที่น่าสนใจคือนอกจากจะมีรูปร่างคล้ายไส้เดือน แต่ยังมีพฤติกรรมการดำรงชีวิตที่คล้ายกันอีกด้วย

ปลาในกลุ่มนี้ จัดอยู่ในบรรดาปลาที่มีลักษณะแตกต่างจากปลาทั่วไปมากที่สุดชนิดหนึ่งที่นักวิทยาศาสตร์รู้จัก เช่นเดียวกับปลาไหลในวงศ์ปลาไหลนาหลายชนิดที่ไม่ได้อาศัยอยู่ในกระแสน้ำตามลำธารทั่วไป แต่อาศัยอยู่ในชั้นดินโคลนและรากไม้บริเวณรอบแหล่งน้ำ โดยบางตัวสามารถชอนไชไปตามดินได้เป็นระยะทางไกลจากแหล่งน้ำถึงประมาณ 50 เมตร

สำหรับ Gangaichthys indonepalicus และปลาบางชนิดในกลุ่มเดียวกัน พบว่าอาศัยอยู่ลึกลงไปใต้ดินในชั้นหินอุ้มน้ำ ซึ่งเป็นชั้นวัสดุใต้ดินที่สามารถกักเก็บเอาไว้ โดยมักประกอบด้วยหินที่แตกหัก กรวด และทราย

การใช้ชีวิตในสภาพแวดล้อมใต้ดินที่มืดสนิทเป็นเวลานาน ทำให้ปลากลุ่มนี้วิวัฒนาการลักษณะเฉพาะขึ้นมา ไม่ว่าจะเป็นลำตัวเรียวยาวคล้ายปลาไหล การลดรูปของดวงตา รวมถึง การสูญเสียเม็ดสีของร่างกาย เนื่องจากไม่มีความจำเป็นต้องสร้างเม็ดสีเพื่อพรางตัวในสถานที่ที่แทบไม่มีแสง

ปลาชนิดใหม่ที่เพิ่งค้นพบยังมีลักษณะโดดเด่นยิ่งขึ้นด้วยการที่ไม่มีกระดูกซี่โครง ซึ่งนักวิจัยสันนิษฐานว่าอาจช่วยให้สามารถเลื้อยแทรกตัวผ่านซอกหินได้อย่างคล่องตัวยิ่งขึ้น

ตามหาปลาใต้ดินไม่ใช่เรื่องง่าย

พฤติกรรมการอาศัยอยู่ลึกใต้ดินทำให้การศึกษาวิจัยปลาชนิดนี้เป็นเรื่องที่ยากมาก โดยทั่วไปพวกมันจะปรากฏขึ้นบนผิวดินก็ต่อเมื่อมีฝนตกหนัก จนพัดพาออกมาจากชั้นหินอุ้มน้ำ หรือเมื่อถูกสูบขึ้นมาพร้อมกับน้ำจากบ่อบาดาล

อักชัย คันเดการ์ (Akshay Khandekar) นักวิจัยจากมลนิธิอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า Thackeray Wildlife Foundation ระบุว่า การเก็บตัวอย่างปลาชนิดนี้เป็นเรื่องท้าทายอย่างมาก ตั้งแต่การค้นหาตำแหน่งของบ่อบาดาลเจาะที่มีโอกาสพบปลา ไปจนถึงการขออนุญาตเจ้าของพื้นที่เพื่อสูบน้ำออกมาตรวจหา

ภารกิจยิ่งยากขึ้นเมื่อทีมวิจัยต้องสูบน้ำด้วยแรงคน โดยนักวิจัยใช้เวลาตลอด 1 สัปดาห์สูบน้ำจากบ่อเจาะ 15 แห่ง แต่กลับพบปลาทั้งหมดเพียง 3 ตัว และแต่ละตัวมีความยาวเพียงประมาณ 4 เซนติเมตรเท่านั้น

นอกจากนี้ยังระบุด้วยว่า ตัวอย่างแรกถูกสูบขึ้นมาพร้อมกับน้ำประมาณ 2,000 ลิตร แต่ตัวอย่างได้รับความเสียหายและตายทันที ส่วนตัวอย่างที่ 2  ซึ่งเป็นตัวอย่างเดียวที่อยู่ในสภาพสมบูรณ์ พบจากบ่อเจาะแห่งเดิม หลังสูบน้ำเพิ่มอีกประมาณ 500 ลิตร

แม้จะมีตัวอย่างไม่มากนัก แต่ข้อมูลที่ได้มาก็เพียงพอให้นักวิจัยยืนยันและจัดจำแนกปลาชนิดนี้ว่าเป็นสายพันธุ์ใหม่ พร้อมตั้งชื่อว่า Gangaichthys indonepalicus เพื่อสะท้อนถึงความเชื่อมโยงกับแม่น้ำคงคาและพื้นที่ค้นพบซึ่งอยู่บริเวณชายแดนระหว่างอินเดีย-เนปาล

ที่มา: IFL Science