จีนปิดประตูตาย 'ขยะข้ามชาติ 100%' ตั้งการ์ดสูง ปรับหนัก 24 ล้าน-คุกตลอดชีวิต

จีนเคยเป็นจุดหมายปลายทางในการรับรองขยะและของเสียจากทั่วโลกมาอย่างยาวนาน แต่จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อจีนเริ่มใช้นโยบาย 'ดาบแห่งชาติ' (National Sword) ในปี 2018 เพื่อควบคุมการนำเข้าขยะสำหรับการรีไซเคิล ก่อนจะยกระดับขั้นสูงสุดเป็นการห้ามนำเข้าขยะมูลฝอยและของเสียจากต่างประเทศอย่างเด็ดขาด 100% ภายใต้กฎหมายป้องกันและควบคุมมลพิษทางสิ่งแวดล้อมจากขยะมูลฝอย โดยยุติการออกใบอนุญาตนำเข้าขยะเพื่อการรีไซเคิลอย่างสิ้นเชิง

ดร.สนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย ได้โพสต์เฟซบุ๊กอธิบายเพิ่มเติมว่า มาตรการนี้ครอบคลุมการแบนขยะพลาสติกและเศษพลาสติกจากครัวเรือนและอุตสาหกรรมอย่างครอบคลุม ไม่ว่าจะเป็นพลาสติกชนิด PET, PVC, PE, PS รวมถึงแผ่นฟิล์มพลาสติก เศษกระดาษที่ไม่ได้คัดแยก เศษผ้า และเสื้อผ้าเก่า เพื่อป้องกันไม่ให้ประเทศกลายเป็นถังขยะรองรับของเสียที่ย่อยสลายยากจากต่างแดน

สั่งห้าม 'ขยะอิเล็กทรอนิกส์' (E-Waste) ซากพิษยุคดิจิทัล

นอกจากพลาสติกแล้ว ขยะอิเล็กทรอนิกส์ หรือ E-Waste ก็เป็นเป้าหมายหลักที่จีนปิดประตูใส่อย่างเด็ดขาด โดยห้ามนำเข้าชิ้นส่วนคอมพิวเตอร์ แผงวงจรไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้าเก่า ตลอดจนแบตเตอรี่ทุกประเภท เนื่องจากขยะเหล่านี้มีโลหะหนักและสารพิษซับซ้อนที่ตกค้างในสิ่งแวดล้อมได้ยาวนาน 

คุมเข้มกากอุตสาหกรรม สารเคมีพิษ และกากแร่

ในฝั่งอุตสาหกรรม จีนแบนกากของเสียอันตรายทุกรูปแบบ ได้แก่ กากตะกอนอุตสาหกรรม น้ำมันใช้แล้ว ตัวทำละลายอินทรีย์ ของเสียจากอุตสาหกรรมยา และสารเคมีเป็นพิษ รวมไปถึงกากแร่และเศษโลหะ เช่น ตะกรันเหล็ก กากแร่ที่มีสารวานาเดียม หรือวัสดุที่มีทอง ทองแดง และตะกั่วปนเปื้อน

ศุลกากรจีนใช้ AI และ Smart Data Screening ตรวจคัดกรอง

ดร.สนธิ เผยว่า ศุลกากรจีน (China Customs) ได้ยกระดับการตรวจคัดกรองที่ท่าเรือด้วยเทคโนโลยีขั้นสูง โดยใช้ระบบ Smart Data Screening ตรวจสอบเอกสารสำแดงสินค้า (Manifest) ข้อมูลผู้ส่งออก เส้นทางขนส่ง และประเภทสินค้าอย่างละเอียด หากพบความเสี่ยงหรือความผิดปกติ ระบบจะส่งสัญญาณเตือนให้เจ้าหน้าที่อายัดและเข้าตรวจทันที

เครื่องสแกน H986 X-ray ส่องทะลุตู้คอนเทนเนอร์

เพื่อไม่ให้มีการสำแดงเท็จหรือซุกซ่อนขยะมากับสินค้าอื่น จีนนำเครื่องสแกนรังสีเอกซ์ขนาดใหญ่ ระบบ H986 X-ray มาใช้ตรวจสิ่งของภายในตู้คอนเทนเนอร์ได้โดยไม่ต้องเปิดตู้ หากพบวัตถุสงสัย เจ้าหน้าที่จะเปิดตรวจทางกายภาพ ดมกลิ่น และเก็บตัวอย่างส่งวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการเพื่อจำแนกสารพิษทันที

บทลงโทษรุนแรง ปรับสูงสุด 24 ล้าน สั่งส่งกลับต้นทาง

สำหรับผู้ที่ฝ่าฝืนลักลอบนำเข้า จีนกำหนดอัตราโทษปรับไว้อย่างหนักหน่วง ตั้งแต่ 500,000 ถึง 5,000,000 หยวน (ประมาณ 2.4 - 24 ล้านบาท) พร้อมสั่งให้ผู้นำเข้าและสายการเดินเรือร่วมกันรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการส่งขยะผิดกฎหมายกลับประเทศต้นทางทั้งหมด

ดำเนินคดีอาญา จำคุกตลอดชีวิต และติดแบล็กลิสต์ทางสังคม

หากการลักลอบเข้าข่ายความผิดทางอาญาร้ายแรง ผู้เกี่ยวข้องมีโทษจำคุกตั้งแต่ 5 ปี 10 ปี จนถึงจำคุกตลอดชีวิต ขณะที่ภาคธุรกิจจะถูกเพิกถอนใบอนุญาตนำเข้า-ส่งออก และถูกบันทึกในระบบเครดิตทางสังคมขององค์กร ซึ่งทำให้ไม่สามารถประกอบธุรกิจในจีนได้อีกเลย ถือเป็นกรณีศึกษาสำคัญที่ประเทศไทยต้องเฝ้าระวังเพื่อไม่ให้ขยะพิษทะลักเข้าสู่บ้านเรา

ที่มา : Sonthi Kotchawat