รู้ไหม Bike Sharing ช่วยเมืองลดการปล่อยมลพิษ-แก้ปัญหารถติดได้
ผลการศึกษาในแคนาดาเผยว่า ระบบจักรยานสาธารณะ หรือ Bike Sharing สามารถช่วยเมืองลดการปล่อยคาร์บอน แถมยังแก้ปัญหารถติดได้ด้วย
ในขณะที่วัยรุ่นไทยกำลังฮิตการปั่นจักรยาน Bike Sharing ชมเมืองยามค่ำคืน ผลการศึกษาจากแคนาดาพบว่า ระบบขนส่งขนาดเล็กที่ใช้ร่วมกัน (Shared Micromobility) เช่น จักรยานสาธารณะ จักรยานไฟฟ้า และสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า สำหรับการเดินทางระยะสั้นในเขตเมือง สามารถเป็นทางเลือกแทนรถยนต์ส่วนบุคคล และช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้
ปัจจุบัน ภาคการขนส่งเป็นแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกเกือบ 1 ใน 4 ของแคนาดา ขณะที่เขตมหานครแวนคูเวอร์มีสัดส่วนการปล่อยมลพิษจากภาคการขนส่งสูงถึง 40% โดยมลพิษทางอากาศจากการเดินทางยังเชื่อมโยงกับการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรมากกว่า 1,200 คนในปี 2015
การศึกษาใช้ข้อมูลบันทึกการเดินทางของประชาชนจาก TransLink หน่วยงานขนส่งสาธารณะในเมืองแวนคูเวอร์ ประกอบกับข้อมูลการใช้งานจักรยานสาธารณะจริง และแบบจำลองด้านการขนส่งและการปล่อยมลพิษ เพื่อประเมินว่าการใช้จักรยานร่วมกันจะช่วยทดแทนการเดินทางด้วยรถยนต์ได้มากน้อยเพียงใด
ผลการศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร MDPI พบว่า การเดินทางในแต่ละวันของประชาชนในแวนคูเวอร์ประมาณ 29% เป็นการขับรถยนต์ ขณะที่การเดินทางด้วยจักรยานส่วนตัวและจักรยานสาธารณะรวมกันอยู่ที่ประมาณ 7% โดยการเดินทางไปทำงานระยะสั้นมีระยะทางเฉลี่ยราว 2 กิโลเมตร ส่วนการเดินทางเพื่อพักผ่อนมีระยะทางเฉลี่ยประมาณ 10 กิโลเมตร และการใช้จักรยานไฟฟ้ามักมีระยะทางไกลกว่าเล็กน้อย
ข้อมูลจากการสำรวจของเทศบาลเมืองแวนคูเวอร์ยังพบว่า การเดินทางในแต่ละวันประมาณ 11% เป็นเส้นทางที่เหมาะกับการใช้จักรยาน แต่ไม่เหมาะกับการเดินเท้า เนื่องจากมีระยะทางไกลเกินไปสำหรับการเดิน แต่ยังอยู่ในระยะที่สามารถปั่นจักรยานได้ จึงเป็นกลุ่มการเดินทางที่มีโอกาสเปลี่ยนจากการใช้รถยนต์มาเป็นจักรยานได้
จักรยานสาธารณะ 5 คัน ลดมลพิษได้เท่ากับรถยนต์ 1 คัน
เมื่อเปรียบเทียบผลด้านสิ่งแวดล้อมกับรถยนต์ที่ใช้น้ำมันเชื้อเพลิง นักวิจัยพบว่า ภายใต้อัตราการใช้งานจักรยานสาธารณะในปัจจุบัน ต้องมีจักรยานประมาณ 18 คัน จึงจะให้ผลลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และอนุภาคมลพิษจากท่อไอเสียได้เทียบเท่ากับการนำรถยนต์ใช้น้ำมันออกจากระบบ 1 คัน
อย่างไรก็ตาม หากสามารถเพิ่มความถี่ในการใช้งานจักรยานสาธารณะได้มากขึ้น จำนวนจักรยานที่ต้องใช้จะลดลง โดยในสถานการณ์ที่มีการใช้งานเป็นจำนวนมาก จักรยานสาธารณะเพียงประมาณ 5 คัน ก็สามารถสร้างผลลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้เทียบเท่ากับการนำรถยนต์ใช้น้ำมันออกจากระบบ 1 คัน
ผลการศึกษาจึงสะท้อนว่า ประโยชน์ของจักรยานสาธารณะไม่ได้ขึ้นอยู่กับจำนวนจักรยานที่มีให้บริการเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับว่าประชาชนนำจักรยานไปใช้ทดแทนการเดินทางด้วยรถยนต์มากน้อยเพียงใดด้วย
รถยนต์ไฟฟ้าอย่างเดียว ยังแก้ปัญหาจราจรไม่ได้ทั้งหมด
นักวิจัยระบุว่า แม้รัฐบาลกลางแคนาดาตั้งเป้าให้รถยนต์ไฟฟ้ามีสัดส่วน 75% ของยอดขายรถยนต์ภายในปี 2035 แต่การเปลี่ยนผ่านสู่รถยนต์ไฟฟ้าเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถแก้ปัญหาการขนส่งในเมืองได้ทั้งหมด
นอกจากนี้ยังระบุด้วยว่า รถยนต์ไฟฟ้ายังคงใช้พื้นที่ถนนเช่นเดียวกับรถยนต์ทั่วไป จึงไม่ได้ช่วยลดปัญหาการจราจรติดขัดโดยตรง อีกทั้งรถยนต์ไฟฟ้าส่วนใหญ่มีน้ำหนักมากกว่ารถยนต์ที่ใช้น้ำมัน ส่งผลต่อการสึกหรอของโครงสร้างพื้นฐาน ขณะเดียวกัน การผลิตรถยนต์และแบตเตอรี่ยังต้องใช้พลังงานสูง ขณะที่กระบวนการผลิตกระแสไฟฟ้าในบางรัฐของแคนาดายังคงพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลบางส่วน
แม้จะเปลี่ยนมาใช้รถยนต์ไฟฟ้าแล้ว แต่ยังคงมีฝุ่นละอองจากการสึกหรอของยางรถยนต์ ระบบเบรก และพื้นถนน ทำให้มลพิษจากการจราจรไม่ได้หมดไปอย่างสิ้นเชิง
นักวิจัยจึงมองว่า การเปลี่ยนผ่านสู่รถยนต์ไฟฟ้ายังคงเป็นส่วนสำคัญของการลดการปล่อยคาร์บอน แต่จำเป็นต้องดำเนินควบคู่กับมาตรการลดการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล
ลดการใช้รถยนต์
แนวทางที่สามารถนำมาใช้ได้ ได้แก่ การพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะ บริการเดินทางร่วมกัน การส่งเสริมการเดินและปั่นจักรยาน รวมถึงจักรยานไฟฟ้าและสกู๊ตเตอร์ไฟฟ้า ตลอดจนการเชื่อมต่อสถานีจักรยานกับสถานีขนส่งมวลชนให้สะดวกยิ่งขึ้น
นอกจากนี้ ยังสามารถส่งเสริมให้ผู้ให้บริการจักรยานสาธารณะร่วมมือกับผู้ให้บริการขนส่งมวลชน พัฒนาระบบเดินทางต่อเนื่องหลายรูปแบบ และเชื่อมโยงระบบชำระเงิน เพื่อให้ประชาชนใช้บัตรโดยสารขนส่งสาธารณะใบเดียวจ่ายค่าบริการจักรยานได้
งานวิจัยชี้ว่า จักรยานสาธารณะยังมีศักยภาพในการพัฒนาอีกมาก และเป็นทางเลือกที่ช่วยลดการปล่อยมลพิษได้ด้วยการทดแทนการเดินทางด้วยรถยนต์โดยตรง ไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนจากรถยนต์ประเภทหนึ่งไปสู่อีกประเภทหนึ่งเท่านั้น
ที่มาข้อมูล