
SHORT CUT
ผลวิจัยฮาร์วาร์ดชี้ ศูนย์ข้อมูลยักษ์ใหญ่สหรัฐฯ 400 แห่ง ปล่อยก๊าซเรือนกระจกแซงหน้า ‘เดนมาร์กทั้งประเทศ’ ดันเวที COP31 เร่งคุมเข้ม AI รักษ์โลก
เบื้องหลังความอัจฉริยะของเทคโนโลยี AI ที่เติบโตอย่างก้าวกระโดด กำลังแลกมาด้วยต้นทุนทางสิ่งแวดล้อมมหาศาล
ล่าสุดงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดที่ตีพิมพ์ในวารสาร Nature Sustainability เปิดเผยตัวเลขที่น่าตกใจว่า ศูนย์ข้อมูล (Data Center) ขนาดใหญ่ที่สุด 403 แห่งในสหรัฐอเมริกา มีการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สูงถึง 25.7 ล้านเมตริกตันต่อปี ซึ่งมากกว่าปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของ ประเทศเดนมาร์กทั้งประเทศ และสูงกว่าที่เคยประเมินไว้ก่อนหน้านี้ถึง 2–3 เท่า
งานวิจัยระบุว่า ศูนย์ข้อมูลเหล่านี้ใช้ไฟฟ้ามหาศาลถึง 82 เทราวัตต์ชั่วโมงต่อปี (เทียบเท่าการจ่ายไฟให้บ้านเรือนเกือบ 7 ล้านหลัง) โดยพลังงานกว่าครึ่งหนึ่งยังคงมาจากเชื้อเพลิงฟอสซิล ซ้ำร้ายการใช้ไฟฟ้าของบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ยังพุ่งขึ้นถึง 240% ระหว่างปี 2022–2025 และสหรัฐฯ ยังมีแผนสร้างศูนย์ข้อมูลเพิ่มอีกกว่า 2,000 แห่ง ทำให้เกิดเสียงคัดค้านในหลายชุมชนและฉุดรั้งเป้าหมายการลดโลกร้อนอย่างหนัก
ความกังวลดังกล่าวได้กลายเป็นวาระร้อนในเวทีการประชุมสภาพภูมิอากาศ COP31 ณ เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี โดยสหประชาชาติและเจ้าภาพได้เปิดตัว ‘ข้อตกลงปัญญาประดิษฐ์แห่งอันตัลยา’ (Antalya AI Accord) ซึ่งเป็นคำมั่นสัญญาโดยสมัครใจ ให้บริษัทเทคโนโลยีและประเทศต่างๆ หันมาใช้พลังงานสะอาดขับเคลื่อนศูนย์ข้อมูล จัดการน้ำและพลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงเปิดเผยข้อมูลการปล่อยมลพิษอย่างโปร่งใส
ไซมอน สตีล หัวหน้าฝ่ายสภาพภูมิอากาศของ UN ย้ำชัดเจนว่า โลกไม่สามารถแลกมลพิษและค่าไฟที่พุ่งสูงขึ้นในวันนี้ กับคำสัญญาเรื่องอนาคตที่ดีกว่าได้ ขณะที่นักสิ่งแวดล้อมบางส่วนยังกังวลว่าคำกล่าวอ้างที่ว่า AI จะช่วยลดก๊าซเรือนกระจกได้ 6–9% ในปี 2030 อาจเป็นเพียงการขายความหวังเพื่อกลบเกลื่อนผลกระทบที่กำลังเกิดขึ้นจริง
เพื่อลดผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม หลายฝ่ายเริ่มมองหาทางออกเชิงนวัตกรรม โดยเฉพาะการนำ ‘ความร้อนส่วนเกิน’ ที่ระบายออกจากระบบประมวลผลของศูนย์ข้อมูลกลับมาใช้ใหม่ สำนักงานพลังงานระหว่างประเทศ (IEA) ประเมินว่า ภายในปี 2030 ความร้อนจากศูนย์ข้อมูลอาจนำมาผลิตพลังงานความร้อนและน้ำร้อนป้อนให้บ้านเรือนในยุโรปได้ถึง 10% ซึ่งปัจจุบันโครงการในสหรัฐฯ อย่างรัฐเท็กซัสและนอร์ทดาโคตา ก็เริ่มนำโมเดลดักจับความร้อนนี้ไปผลิตไฟฟ้าและส่งต่อให้ชุมชนใกล้เคียงแล้ว เพื่อเปลี่ยนศูนย์ข้อมูลจากการเป็นผู้สร้างมลพิษ ให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบพลังงานยั่งยืนอย่างแท้จริง