
SHORT CUT
งานวิจัยสุดพิสดารที่สร้างเสียงหัวเราะและชวนตั้งคำถามอีกครั้ง ตั้งแต่การศึกษาพฤติกรรมคนรวยที่มีแนวโน้มหยิบลูกอมที่เตรียมไว้สำหรับเด็ก วิวัฒนาการของการจูบและนมแมลงสาบที่อุดมด้วยโปรตีน คว้ารางวัล Ig Nobel ประจำปี 2026 ไปครอง
รางวัล Ig Nobel ประจำปี 2026 ประกาศรายชื่อผู้ได้รับรางวัลแล้ว โดยปีนี้ยังคงเต็มไปด้วยงานวิจัยที่ทั้งน่าประหลาดใจ ชวนขบคิด และสร้างเสียงหัวเราะตามธรรมเนียมของรางวัลดังกล่าว
รางวัล Ig Nobel มักหยิบยกงานวิจัยที่ฟังดู 'ไม่น่าจะมีใครศึกษา' มานำเสนอ โดยปีนี้มีการมอบรางวัลทั้งหมด 10 สาขา โดยหนึ่งในรางวัลที่ได้รับความสนใจมากที่สุดคือ Ig Nobel สาขาเศรษฐศาสตร์ ประจำปี 2026
งานวิจัยที่ได้รับรางวัลดังกล่าวเผยแพร่มานานกว่าหนึ่งทศวรรษแล้ว และประกอบด้วยการศึกษาทั้งหมด 7 ชิ้น โดยเปรียบเทียบพฤติกรรมของผู้ที่มีสถานะทางสังคมสูงกับผู้ที่มีสถานะทางสังคมต่ำ ผลการศึกษาพบว่า คนที่อยู่ในชนชั้นสูงมีแนวโน้มแสดงพฤติกรรมที่ผิดจริยธรรมมากกว่าคนชนชั้นล่าง
หนึ่งในการทดลองดังกล่าวมุ่งศึกษาพฤติกรรมการหยิบสิ่งของที่มีคุณค่าซึ่งเป็นของผู้อื่น
แต่แทนที่จะเป็นการศึกษาความเหลื่อมล้ำทางรายได้หรือการกระจายความมั่งคั่งในสังคม การทดลองกลับเกี่ยวข้องกับเรื่องที่ตรงตัวกว่านั้นมาก นั่นคือ การหยิบลูกอมจากเด็ก
นักวิจัยอธิบายว่า ในช่วงท้ายของการทดลอง ผู้เข้าร่วมได้รับการโชว์ให้เห็นขวดโหลที่บรรจุลูกอมแยกห่อเป็นชิ้น ๆ พร้อมระบุว่า ลูกอมเหล่านี้เตรียมไว้สำหรับเด็กในห้องทดลองใกล้เคียง อย่างไรก็ตาม ผู้เข้าร่วมได้รับแจ้งว่าสามารถหยิบลูกอมไปได้หากต้องการ
ผลปรากฏว่า ผู้เข้าร่วมที่อยู่ในกลุ่มชนชั้นสูงหยิบลูกอมไปมากกว่าผู้เข้าร่วมจากกลุ่มชนชั้นล่าง
รางวัล Ig Nobel สาขาชีวกลศาสตร์ตกเป็นของงานวิจัยชิ้นใหม่ที่ศึกษาต้นกำเนิดของการจูบในเชิงวิวัฒนาการ
เพื่อศึกษาประเด็นดังกล่าว นักวิจัยจำเป็นต้องกำหนดนิยามที่มีความเป็นวิทยาศาสตร์มากขึ้นสำหรับพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการประกบหรือสอดประสานริมฝีปากและลิ้น ก่อนเสนอแนวคิดที่ว่า การจูบอาจวิวัฒนาการขึ้นในบรรพบุรุษของวานรที่สูญพันธุ์ไปแล้ว เมื่อประมาณ 21.5 ปี - 16.9 ล้านปีก่อน
‘มาทิลดา บรินเดิล’ (Matilda Brindle) นักชีววิทยาด้านวิวัฒนาการจากภาควิชาชีววิทยาแห่ง มหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ด และหัวหน้าทีมวิจัย กล่าวว่า นี่เป็นครั้งแรกที่มีการนำมุมมองด้านวิวัฒนาการในวงกว้างมาใช้ศึกษาการจูบ
งานวิจัยดังกล่าวยังนำไปสู่การนำเสนอข่าวจำนวนมากเกี่ยวกับความเป็นไปได้ที่ว่า มนุษย์นีแอนเดอร์ทัลอาจมีพฤติกรรมการจูบกันเช่นเดียวกับมนุษย์ในปัจจุบัน
อีกหนึ่งงานวิจัยที่สร้างความสนใจคือเรื่องนมแมลงสาบ ซึ่งนักวิทยาศาสตร์รู้จักมานานประมาณ 2 ทศวรรษแล้ว
แมลงสาบเต่าแปซิฟิก ( Diploptera punctata ) เป็นแมลงสาบเพียงชนิดเดียวซึ่งเป็นที่รู้จักว่าสามารถออกลูกเป็นตัว และสามารถผลิตสารลักษณะคล้ายนมที่มีผลึกโปรตีนอยู่ภายใน
ผลึกดังกล่าวมีปริมาณโปรตีนสูงมาก โดยมีโปรตีนได้มากถึงประมาณ 3 เท่าของนมจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์สามารถผลิตผลึกโปรตีนดังกล่าวขึ้นในห้องทดลองได้โดยไม่จำเป็นต้องรีดนมจากแมลงสาบจริง ๆ ทำให้ผลงานดังกล่าวคว้ารางวัล Ig Nobel สาขาเคมีไปครอง
รางวัล Ig Nobel สาขาชีววิทยาในปีนี้มอบให้กับทีมวิจัยที่ศึกษาว่าอะไรเป็นตัวกระตุ้นให้งูพิษกัด โดยนักวิจัยใช้วิธีกดส่วนต่าง ๆ ของร่างกายงูอย่างเบามือ และบันทึกว่างูตอบสนองด้วยการฉกหรือไม่
ปีนี้มีการมอบรางวัลพิเศษด้านการรับรู้กลิ่น (Olfaction Prize) ให้แก่ผลการศึกษาที่มุ่งสำรวจว่ากลิ่นตัวของเด็กส่งผลต่อความรู้สึกของพ่อแม่อย่างไร ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่าในขณะที่ทารกมีกลิ่นตัวชวนดม แต่กลิ่นของเด็กวัยรุ่นนั้นอาจไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสมอไป
คณะผู้วิจัยระบุว่า ข้อมูลเบื้องต้นชี้ให้เห็นว่า กลิ่นตัวบางชนิดอาจทำหน้าที่เป็นตัวกระตุ้นกลไกที่ช่วยสร้างสายสัมพันธ์ระหว่างบุคคล
นอกจากนี้ยังมีการวิจัยที่ใช้วิธีการอันเรียบง่ายแต่ไม่ธรรมดาในการประเมินสุขภาพของดิน ด้วยการนำกางเกงในผ้าฝ้ายแบบเดียวกันจำนวน 1,000 ตัวไปฝังไว้ในสถานที่ต่าง ๆ ก่อนจะขุดขึ้นมาตรวจสอบหลังจากผ่านไป 2 เดือน
สภาพการย่อยสลายของกางเกงใน ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ทราบข้อมูลเกี่ยวกับคุณภาพของดิน รวมถึง กิจกรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นภายในดิน
มาร์เซล ฟาน เดอร์ ไฮเดน ศาสตราจารย์ด้านนิเวศวิทยาการเกษตรแห่งมหาวิทยาลัยซูริกและหัวหน้าคณะผู้วิจัยร่วม กล่าวว่า ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า วิธีการจัดการดินสามารถส่งผลอย่างมีนัยสำคัญต่อทั้งสิ่งมีชีวิตในดินและคุณภาพของดิน พร้อมเสริมว่า ดินที่มีสุขภาพดีและมีความเคลื่อนไหวทางชีวภาพเป็นสิ่งสำคัญต่อความอุดมสมบูรณ์ การหมุนเวียนสารอาหาร และบริการด้านระบบนิเวศอีกหลายด้าน
รางวัล Ig Nobel สาขาฟิสิกส์มอบให้กับทีมวิจัยที่ศึกษาการออกแบบโถปัสสาวะที่ช่วยป้องกันการกระเด็นเอละเทอะ โดยมุ่งพัฒนาแนวทางการออกแบบให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
ส่วนรางวัลสาขาเทคโนโลยีมอบให้กับนักวิจัยที่นำส่วนงวงของยุง มาประยุกต์ใช้เป็นหัวฉีดสำหรับการพิมพ์สามมิติที่มีความละเอียดสูง
ปิดท้ายด้วยรางวัลสาขาสันติภาพ ตกเป็นของทีมวิจัยที่เปรียบเทียบว่าเราต้องการให้เพื่อนปฏิบัติตัวต่อเราอย่างไรเมื่อเทียบกับวิธีที่เราอยากให้พวกเขาปฏิบัติตัวต่อผู้อื่น ซึ่งผลการศึกษาพบว่า บางครั้ง เราก็ต้องการเพื่อนที่มีนิสัยดุร้ายจริงๆ
ที่มา: IFL Science, Improbable Research