ทำไมการแถลงนโยบายรัฐบาลจึงเป็นเรื่องสำคัญ...รวมถึงราคาที่ต้องจ่ายเมื่อผิดคำพูด

วันนี้ ถือเป็นอีกหนึ่งวันสำคัญของรัฐบาลอนุทิน 2 เพราะเป็นวันเริ่มต้นแถลงนโยบายต่อรัฐสภา , หากเปรียบเทียบให้เห็นภาพอย่างชัดที่สุด คำแถลงนโยบาย ก็เปรียบเสมือนกับการ 'ให้คำมั่นสัญญา' ว่าจะทำ จะสร้างผลงาน ตลอดช่วงเวลาที่บริหารประเทศ 

อย่างไรก็ตาม หากเราลองมาเจาะลึกถึงความหมายที่แท้จริงของ 'คำมั่นสัญญา' ที่จริงแล้ว มันมีอะไรแฝงเร้น อยู่มากกมาย SPRiNG ขอพาไปสำรวจปรัชญาเบื้องหลังคำมั่นสัญญา สู่ความสำคัญของการแถลงนโยบายรัฐบาลในวันนี้ รวมถึงวาทะของผู้นำโลกที่เตือนสติว่าทำไมเราถึงห้ามผิดคำพูด...

ปรัชญาเบื้องหลังคำมั่นสัญญา 

ในทางปรัชญา "คำมั่นสัญญา" (Promise) ไม่ใช่เพียงกลุ่มคำที่เปล่งออกมาเพื่อสร้างความหวังหรือทำให้บรรยากาศดีขึ้น แต่ถือเป็น "วจีกรรม" (Speech Act) ที่ทรงพลัง ทันทีที่เราเอ่ยปากสัญญา เรากำลังสร้างพันธะผูกพันและความจริงชุดใหม่ขึ้นมาในสังคม

อิมมานูเอล คานต์ (Immanuel Kant) นักปรัชญาคนสำคัญ ( ปี1724 – 1804) มองว่า การรักษาสัญญาคือ "กฎศีลธรรมสากล" เพราะหากทุกคนบนโลกคิดจะตระบัดสัตย์ ผิดคำพูดขึ้นมาเมื่อใดก็ได้ ประเด็นเรื่องความไว้วางใจจะล่มสลายทันที 

คำสัญญาจึงเป็นเสมือน 'สะพาน' ที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อเชื่อมโยงเจตจำนงในปัจจุบันเข้ากับอนาคตที่เราไม่สามารถควบคุมได้ เป็นกาวใจที่ทำให้สังคมสามารถทำงานร่วมกันและดำรงอยู่ได้อย่างสงบสุข ถ้าทำตามคำพูดได้ 

การแถลงนโยบาย: คำสัญญาของฝ่ายบริหารประเทศ

เมื่อนำแว่นตาทางปรัชญา มามองในประเด็น "การแถลงนโยบายต่อรัฐสภา" ของรัฐบาลต่างๆ ไม่ว่าจะในอดีตถึงปัจจุบัน ไม่ว่าจะอยู่ใต้การนำของนายกฯ คนใดก็ตาม  มันจึงเป็นเหมือนกับการเพิ่ม ความสำคัญมากกว่าแค่พิธีกรรมทางกฎหมายก่อนเริ่มงานของคณะรัฐมนตรี แต่มันคือ 'สัญญาประชาคม'  ที่ฝ่ายบริหารให้ไว้กับตัวแทนประชาชนที่เลือกเข้ามา 

การที่ผู้นำรัฐบาลต้องยืนอ่านเอกสารแถลงนโยบายอย่างรัดกุมทุกตัวอักษร ไม่ใช่อาการของการขาดศิลปะในการพูด แต่อย่างใด แต่นั่นคือการบันทึกพันธสัญญานี้ไว้เป็นลายลักษณ์อักษร  เพื่อป้องกันความคลาดเคลื่อนทางความหมาย  เอกสารฉบับนี้จะถูกแปรสภาพเป็นกรอบการทำงาน 

และในเวลาเดียวกัน มันก็เป็นอาวุธสำหรับสมาชิกรัฐสภา (สส. ฝ่ายค้าน) ในการตรวจสอบ ประเมินผล และสอดส่องการทำงานของรัฐบาล หากมีนโยบายใดถูกละเลย ทอดทิ้ง หรือทำไม่สำเร็จ 

สัญญาฉบับนี้จะกลายเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญในการตั้งกระทู้ถามหรือนำไปสู่การเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจในอนาคต

วาทะผู้นำโลกกับราคาของการผิดสัญญา

แน่นอนว่า การรักษาสัญญา รักษาคำพูดเป็นเรื่องสำคัญ , คุณค่าของการรักษาคำพูดไม่เคยจำกัดอยู่แค่ในระดับปัจเจกบุคคล ผู้นำระดับโลก ที่มีชื่อเสียงต่างตระหนักถึงน้ำหนักของคำสัญญาเป็นอย่างดี อดีตประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาอย่าง จอห์น เอฟ. เคนเนดี (John F. Kennedy) เคยกล่าววาทะที่สะท้อนถึงแก่นแท้ของการให้ความสำคัญในเรื่องนี้ไว้ว่า:

"I would rather be accused of breaking precedents than breaking promises"
(ผมยอมถูกกล่าวหาว่าผิดธรรมเนียม ดีกว่าถูกหาว่าผิดคำพูด)

คำกล่าวคำนี้ นี้ยืนยันว่า สำหรับคนเป็นผู้นำ "ความน่าเชื่อถือ" คือต้นทุนเดียวที่มีค่าที่สุด การละเมิดจารีตประเพณีอาจก่อให้เกิดเสียงวิจารณ์ แต่การละเมิดคำสัญญาที่ให้ไว้กับประชาชนจะนำมาซึ่งวิกฤตศรัทธา

และเมื่อใดที่ผู้นำสูญเสียความไว้วางใจ ความชอบธรรมและบารมีในการบริหารประเทศก็จะสูญสิ้นตามไปด้วย

ท้ายที่สุดแล้ว ในโลกที่เต็มไปด้วย ‘คนไม่รักษาคำพูด’ เรายังต้องยึดมั่นในสิ่งที่ให้สัญญากันอยู่ไหม ? และอะไรคือราคาที่ต้องจ่ายเมื่อเราทำไม่ได้อย่างที่รับปาก และรัฐบาลนี้จะทำตามที่แถลงนโยบายไว้ได้มากน้อยแค่ไหน 

ที่มา : plato.stanford upjourney  iep.utm.edu 

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• ทำไมรัฐบาลต้องแถลงนโยบาย และเหตุใดผู้นำประเทศจึงต้อง ‘อ่าน’ ทุกตัวอักษร ?
• เอกนัฏ ใช้ พ.ร.ก.คุม 'โรงกลั่น' หั่นราคาดีเซลทันที 2 บาท อนุทิน ดีเดย์คุมเวลาปั๊ม 20 เม.ย.
• นายกฯ อนุทิน ไฟแรงแถลงทันที! 3 แนวทาง ดูแล ปชช. ก้าวข้ามวิกฤตราคาน้ำมัน