แผ่นดินไหวรุนแรงในเวเนซุเอลา คาดยอดดับทะลุ 10,000 - 100,000 ราย

เหตุการณ์ไม่คาดฝันเกิดขึ้นในช่วงบ่ายวันพุธที่ 24 มิถุนายน 2569 ตามเวลาท้องถิ่น ซึ่งตรงกับวันหยุดฉลองชัยชนะทางทหารเพื่อเอกราชของเวเนซุเอลา ประชาชนจำนวนมากที่พากันพักผ่อนอยู่บ้านต้องเผชิญกับแรงสั่นสะเทือนรุนแรงต่อเนื่องถึง 2 ครั้ง เริ่มจากแผ่นดินไหวนำขนาด 7.2 และเพียง 40 วินาทีถัดมาก็ตามมาด้วยแผ่นดินไหวหลักขนาดใหญ่ถึง 7.5 แมกนิจูด สร้างความตื่นตระหนกจนผู้คนต้องวิ่งหนีตายลงจากอาคารมารวมตัวกันบนท้องถนนพร้อมสัตว์เลี้ยง

ยอดตายที่น่าตกใจ USGS คาดพุ่งหลักแสน

สำนักงานสำรวจธรณีวิทยาสหรัฐฯ (USGS) ออกมาให้ข้อมูลที่น่าสะพรึงกลัวว่า ภัยพิบัติครั้งนี้มีแนวโน้มที่จะสร้างความเสียหายในวงกว้างและส่งผลกระทบระดับภูมิภาค โดยตัวเลขผู้เสียชีวิตเบื้องต้นคาดการณ์ว่าอาจอยู่ในช่วง 10,000 ถึง 100,000 คน เนื่องจากศูนย์กลางแผ่นดินไหวอยู่ห่างจากกรุงการากัส เมืองหลวงเพียง 160 กิโลเมตร และอยู่ใกล้กับเมืองมอนตัลบัน ซึ่งเป็นย่านอุตสาหกรรมและที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันสำคัญ

กรุงการากัสในความมืด

ความรุนแรงของแรงสั่นสะเทือนทำให้อาคารหลายแห่งในเมืองหลวงพังถล่มลงมา รถดับเพลิงต้องเร่งทำงานท่ามกลางเสียงกรีดร้องของผู้คน คลิปวิดีโอจากโรงพยาบาล Clinicas Caracas เผยให้เห็นภาพทางเดินที่มืดสนิท ฝ้าเพดานถล่ม และเศษปูนกระจัดกระจายไปทั่ว แม้จะมีความกังวลเรื่องคลื่นยักษ์ในตอนแรก แต่ศูนย์เตือนภัยสึนามิของสหรัฐฯ ยืนยันแล้วว่าไม่มีความเสี่ยงที่จะเกิดสึนามิซัดถล่มในแถบแคริบเบียน และหมู่เกาะใกล้เคียง

เจาะลึกรอยเลื่อนอันตราย

ในเชิงธรณีวิทยา เวเนซุเอลาตั้งอยู่ในเขตที่มีกิจกรรมทางแผ่นดินไหวสูงมาก เนื่องจากเป็นจุดบรรจบกันของสองแผ่นเปลือกโลกขนาดใหญ่ คือ แผ่นเปลือกโลกแคริบเบียน และ แผ่นเปลือกโลกอเมริกาใต้ การเคลื่อนตัวและขยับตัวของแผ่นเปลือกโลกเหล่านี้คือสาเหตุหลักที่ทำให้ประเทศนี้ต้องเผชิญกับแผ่นดินไหวรุนแรงอยู่บ่อยครั้ง และครั้งนี้ก็นับเป็นหนึ่งในครั้งที่รุนแรงที่สุดในประวัติศาสตร์

ภัยพิบัติครั้งนี้เปรียบเสมือนเคราะห์ซ้ำกรรมซัด เพราะเวเนซุเอลากำลังเผชิญกับวิกฤตเศรษฐกิจที่รุนแรงที่สุด ทั้งเงินเฟ้อขั้นรุนแรงและการบริหารที่ผิดพลาดจน GDP หดตัวลงร้อยละ 80 USGS คาดการณ์ว่าความเสียหายจากแผ่นดินไหวครั้งนี้อาจพุ่งสูงกว่า 1 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเท่ากับขนาดเศรษฐกิจทั้งประเทศในปัจจุบัน รัฐบาลยังคงไร้ความชัดเจนว่าจะหาแหล่งเงินทุนจากไหนมาฟื้นฟูอาคารบ้านเรือนและระบบสาธารณสุขที่กำลังเข้าขั้นวิกฤต

แรงสะเทือนข้ามทวีป ญี่ปุ่นระทึกซ้ำ 6.9

ในเวลาไล่เลี่ยกัน โลกต้องขวัญผวาอีกครั้งเมื่อเกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.9 ทางตะวันออกเฉียงเหนือของญี่ปุ่น แม้แรงสั่นสะเทือนจะทำให้ต้องสั่งระงับการเดินรถไฟชินคันเซ็นชั่วคราวระหว่างโตเกียวไปจนถึงชิน-อาโอโมริ แต่โชคดีที่เบื้องต้นยังไม่มีรายงานความเสียหายรุนแรงหรือผู้เสียชีวิต และโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ในพื้นที่ยังคงปกติดี 

5 ข้อสังเกตทำไมแผ่นดินไหวเวเนซุเอลารุนแรง

ศ.ดร.อมร พิมานมาศ นายกสมาคมวิศวกรโครงสร้างแห่งประเทศไทยและ อ.ประจำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ให้ข้อมูลว่า แผ่นดินไหวดังกล่าวมีขนาดใหญ่ที่สุดในรอบกว่าศตวรรษ ทำให้อาคารถล่มหลายหลัง และสร้างความเสียหายเป็นอย่างมาก โดยสำนักงานสำรวจธรณีวิทยาของสหรัฐอเมริการประเมินว่า อาจจะมีผู้เสียชีวิตหลักหมื่นคน สำหรับสาเหตุที่อาคารถล่มจำนวนมากเช่นนี้

5 ปัจจัยที่ต้องพิจารณาได้แก่

1. แผ่นดินไหวดังกล่าวเป็นแผ่นดินไหวคู่ (Doublet earthquake) เกิดขึ้นในเวลาใกล้เคียงกันมาก และมีขนาดใหญ่ทั้งคู่ กล่าวคือแผ่นดินไหว 7.2 เกิดขึ้นก่อนจากนั้นแผ่นดินไหวขนาด 7.5 ก็เกิดขึ้นตามมาภายในระยะเวลาไม่ถึง 1 นาที เป็นได้ว่า แผ่นดินไหวตัวแรกทำให้อาคารแตกร้าวอ่อนแอ และแผ่นดินไหวตัวที่ตามมาทำให้อาคารพังถล่ม แผ่นดินไหวแบบคู่นี้ มีโอกาสเกิดยาก แต่เคยเกิดขึ้นมาแล้ว ต้องดูสาเหตุทางธรณีวิทยาแผ่นดินไหวตัวแรกไปกระตุ้นแผ่นดินไหวตัวที่สองหรือไม่ เป็นสิ่งที่นักแผ่นดินไหวต้องศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างแผ่นดินไหวทั้งสองตัวต่อไป
2.  เมืองการากัส ตั้งอยู่ในหุบเขาที่มีชั้นดินอ่อนจากตะกอนและเป็นชั้นที่หนามาก ชั้นตะกอนหนาเหล่านี้สามารถขยายแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวได้อย่างมาก คล้ายกับเมืองอื่น เช่น กาฐมาณฑุในเนปาล เม็กซิโกซิตี รวมถึงกรุงเทพมหานครด้วย หากคาบการสั่นของดินสอดคล้องกับคาบธรรมชาติของอาคาร ก็อาจเพิ่มความเสียหายต่ออาคารสูงได้
3. จุดกำเนิดแผ่นดินไหวทั้งสองตัวอยู่ในระยะประมาณ 170-300 กม. จากเมืองการากัส ซึ่งถือว่าเป็นระยะทางที่ใกล้ และเกิดลึกลงไปแค่ 15-24 กม. จึงจัดเป็นแผ่นดินไหวระดับตื้น จากปัจจัยเรื่องระยะทางและความลึกของจุดเกิดเหตุ เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดคลื่นแผ่นดินไหวที่รุนแรง
4.  อาคารที่ก่อสร้างในการากัส จำนวนมากมีลักษณะเป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก และมีผนังอิญก่อ อาคารเก่าบางหลังอาจไม่ได้ออกแบบให้ต้านแผ่นดินไหว แม้เวเนซูเอลาจะมีมาตรฐานการออกแบบอาคารต้านแผ่นดินไหว แต่ก็มีข้อสงสัยเกี่ยวกับการบังคับใช้มาตรฐานและคุณภาพการก่อสร้าง ทั้งนี้ต้องติดตามความเสียหายของอาคารอย่างต่อเนื่อง และต้องระวังการเกิดอาฟเตอร์ช็อก ตามมาอีกด้วย
5. มีข้อสังเกตว่า หลังจากแผ่นดินไหวที่เวเนซุเอลา แล้วอีกประมาณ 25 นาทีต่อมา เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.9 ขึ้นที่ญี่ปุ่น ปัจจุบันยังไม่สามารถสรุปแน่ชัดว่าแผ่นดินไหวทั้งสองประเทศในเวลาไล่เลี่ยกัน เป็นเพียงเรื่องบังเอิญหรือเกิดจากการกระตุ้นต่อเนื่อง