สสส. ขับเคลื่อน “ตำบลจัดการสุขภาวะ” - ชูยุทธศาสตร์ Health in All Policies ดัน 3,690 อปท.

การสื่อสารที่ทรงพลังมักเริ่มต้นด้วยโครงสร้างปัญหาและทางออก  ซึ่งเป็นรูปแบบพื้นฐานของทุกเรื่องราว 

ปัจจุบัน ไทยกำลังเผชิญ "ปัญหา" ด้านสุขภาวะที่ซับซ้อน ทั้งโรคไม่ติดต่อ (NCDs) สังคมสูงวัย และความเหลื่อมล้ำ 

"ทางออก" ของปัญหานี้คือแนวทางที่  พัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข นำเสนอผ่านการยกระดับเครือข่ายชุมชนท้องถิ่นน่าอยู่ 3,690 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ทั่วประเทศ

การสร้างแคมเปญที่แข็งแกร่ง ด้วย  นโยบาย “Health in All Policies” หรือสุขภาพในทุกนโยบาย คือจุดยืนหลักที่รัฐบาลต้องการผลักดัน

โดย ชุมชนที่เข้มแข็งควรมีองค์ประกอบสำคัญ 

1. มีข้อมูลของชุมชนที่ถูกต้องและนำไปใช้ตัดสินใจได้ 

2. มีแผนพัฒนาที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของประชาชน 

3. มีผู้นำและกลไกการทำงานร่วมกันของทุกภาคส่วน 

4. สามารถระดมทรัพยากรและสร้างความร่วมมือในพื้นที่ได้ 

5. สามารถดูแลกลุ่มเปราะบาง จัดการสิ่งแวดล้อม และพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนได้อย่างต่อเนื่อง 

การพัฒนาสุขภาวะจะเกิดขึ้นได้ ต้องยึดหลัก พื้นที่เป็นฐาน ใช้ข้อมูลเป็นตัวนำ และประชาชนเป็นเจ้าของพื้นที่

ดร.นิสา รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชน สสส.  บอกว่า  เครื่องมือจากสสส.มี แล้วเครื่องมือที่ชาวชุมชนท้องถิ่นมี แล้วเครื่องมือที่เพื่อนทำสำเร็จ มันออกมาหลายส่วน ... ไม่ได้บอกว่า สสส. ทำจากอันนี้สำเร็จ ชาวชุมชนทำสำเร็จ หรือพื้นที่ทำสำเร็จ  แต่ว่าทุกคนมาแลกเปลี่ยนกัน เพราะฉะนั้นเวลาที่ตรงกลางในการจัด เราก็พยายามอยากให้ทุกคนมาเจอกัน

ขณะที่ นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. บอกว่า ต้องหากระบวนการที่ มีต้นแบบอยู่แล้ว ที่อยู่ในชุมชน ที่ทำสำเร็จ แล้วจะมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ระหว่างชุมชนที่ทำสำเร็จ กับชุมชนที่อาจจะยังมีข้อมูลที่มีปัญหาอยู่ และทำให้เกิ การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม อันนี้เป็นหัวใจสำคัญของจุดเริ่มต้นของโครงการในวันนี้ เป็นเรื่องที่ดีอยู่แล้ว ที่ของเดิม แต่จะต่อเติมให้วัดผลลัพธ์ได้ แล้วก็ใช้วิชาการที่มากขึ้น

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการ กองทุน สสส. เพิ่มเติมว่า   ปัจจุบัน ผู้สูงอายุมีอัตราป่วยด้วยโรค NCDs สูงถึง 51.43% และ 74.33% ของครัวเรือนมีภาระหนี้สิน  การแก้ปัญหาจึงต้องใช้พื้นที่เป็นฐานและขับเคลื่อนด้วยข้อมูล (Data-Driven) เพื่อสร้างรูปแบบการจัดการที่เหมาะสมกับแต่ละบริบท ประเด็นการเจ็บป่วย พบประชาชนป่วยโรค NCDs 23.21% ผู้สูงอายุป่วยโรค NCDs สูงถึง 51.43% ส่วนพฤติกรรมเสี่ยง ดื่มสุราเป็นประจำ 5.39% สูบบุหรี่ 3.37% สะท้อ ว่าการแก้ปัญหาสุขภาพต้องใช้ข้อมูลของพื้นที่เป็นฐาน  และให้ชุมชนร่วมออกแบบแนวทางพัฒนาที่เหมาะสมกับบริบทของตนเอง

"ก็คือเป็นกลุ่มที่ เอาไว้ฟื้นฟูผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้าน พวกที่มีภาวะสมองเสื่อม มาฟื้นฟูกัน มาดูเรื่องสมรรถภาพร่างกาย ดูแลภาวะสมองเสื่อมต่างๆ ก็ใช้สหวิชาชีพ ในคนดีคนเก่งในพื้นที่ มาออกแบบในการจัดการ"

จะเห็นได้ว่า  เป้าหมายของ สสส. คือการสร้างระบบที่ทำให้ชุมชนใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ พัฒนานโยบาย และจัดการสุขภาวะของตนเองได้อย่างยั่งยืน 

และ การสร้างเสริมสุขภาพจึงต้องเป็นวาระร่วมของทุกภาคส่วน โดยขับเคลื่อนภายใต้แนวคิด Health in All Policies หรือสุขภาพในทุกนโยบาย เพื่อให้ทุกนโยบาย เชื่อมโยงสู่การสร้างสุขภาวะของประชาชน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• สสส. เปิดเวที “ครอบครัวยิ้ม” แนวคิด “ชุมชนนำ” และ “เลี้ยงเด็ก 1 คน ใช้คนทั้งหมู่บ้าน”
• สสส.สานพลังเครือข่ายเหยื่อเมาแล้วขับทั่วประเทศ รณรงค์ สงกรานต์นี้ ดื่มไม่ขับ คนข้างหลังเป็นห่วง
• สสส. สานพลังภาคีฯ เปิดเวที Design Hero 2025 ดึงพลังเยาวชน “รู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้า”