‘สมคิด’ ชี้ เศรษฐกิจไทยถดถอย สะสมมาแล้ว 20 ปี รั้งท้ายอาเซียน เสี่ยง 5 ปี เวียดนามแซง

‘สมคิด’ ชี้ เศรษฐกิจไทยถดถอย สะสมมาแล้ว 20 ปี รั้งท้ายอาเซียน เสี่ยง 5 ปี เวียดนามแซง

ดร.สมคิด เตือนเศรษฐกิจไทยถดถอยสะสมเกือบ 20 ปี โตต่ำรั้งท้ายอาเซียน หากไม่เร่งปฏิรูปโครงสร้างประเทศ อีก 5 ปีเสี่ยงเวียดนามแซงหน้า ชี้ปัญหาการเมืองขาดเสถียรภาพ หนี้สูง ลงทุนหด ฉุดประเทศสูญเสียขีดความสามารถในการแข่งขัน

SHORT CUT

  • เศรษฐกิจไทยถดถอยสะสมเกือบ 20 ปี เติบโตเฉลี่ยเพียง 2.5% ต่อปี รั้งท้ายอาเซียน เสี่ยงเวียดนามมีขนาดเศรษฐกิจแซงไทยภายใน 5 ปี
  • ปัญหาเชิงโครงสร้างรุมเร้าเศรษฐกิจไทย ทั้งขาดดุลคู่ หนี้สาธารณะสูง การลงทุนเอกชนลดลง หนี้ครัวเรือนสูง และภาคเกษตรผลิตภาพต่ำ
  • ไทยต้องเร่งปฏิรูปประเทศอย่างจริงจัง ทั้งระบบเศรษฐกิจ การคลัง และการเมือง พร้อมดึงดูดการลงทุนเทคโนโลยีแห่งอนาคต และพัฒนาคนให้พร้อมรับยุค AI เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว

ดร.สมคิด เตือนเศรษฐกิจไทยถดถอยสะสมเกือบ 20 ปี โตต่ำรั้งท้ายอาเซียน หากไม่เร่งปฏิรูปโครงสร้างประเทศ อีก 5 ปีเสี่ยงเวียดนามแซงหน้า ชี้ปัญหาการเมืองขาดเสถียรภาพ หนี้สูง ลงทุนหด ฉุดประเทศสูญเสียขีดความสามารถในการแข่งขัน

เศรษฐกิจไทยกำลังเผชิญโจทย์ใหญ่ที่ไม่ใช่แค่การเติบโตชะลอตัวในระยะสั้น แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่สะสมมาอย่างยาวนาน จนเริ่มส่งผลต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ขณะที่เพื่อนบ้านในอาเซียนต่างเร่งเครื่องพัฒนาและดึงดูดการลงทุน ท่ามกลางคำถามสำคัญว่า หากประเทศไทยยังเดินหน้าในรูปแบบเดิม จะสามารถรักษาตำแหน่งทางเศรษฐกิจในภูมิภาคไว้ได้นานแค่ไหน

'ดร.สมคิด จาตุศรีพิทักษ์' อดีตรองนายกรัฐมนตรี และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวปาฐกถาพิเศษหัวข้อ พลิกประเทศไทยให้ไปต่อ ภายในงาน 100 ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์ สังเวียน อินทรวิชัย 88 ปี คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยสะท้อนความกังวลต่อทิศทางเศรษฐกิจไทยว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญภาวะถดถอยสะสมมาเกือบ 20 ปี และมีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจต่ำจนเกือบรั้งท้ายอาเซียน พร้อมเตือนว่า หากไม่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างจริงจัง อีก 5 ปีข้างหน้าอาจเห็นเวียดนามมีขนาดเศรษฐกิจแซงหน้าไทย

 

ดร.สมคิด ระบุว่า เศรษฐกิจไทยไม่ได้เพิ่งเริ่มชะลอตัวในช่วงที่ผ่านมา แต่เป็นปัญหาที่สะสมต่อเนื่องมานาน โดยปี 2549-2550 ถือเป็นช่วงสุดท้ายที่เศรษฐกิจไทยสามารถขยายตัวได้ในระดับประมาณ 5% หลังจากนั้นการเติบโตก็ค่อยๆ ลดลง จนปัจจุบันจีดีพีขยายตัวได้เพียงประมาณ 2.5% ต่อปี ซึ่งถือว่าต่ำเมื่อเทียบกับประเทศอื่นในภูมิภาค

หากเปรียบเทียบกับเวียดนาม เมื่อประมาณ 10 ปีก่อนยังเป็นประเทศในกลุ่ม CLMV ที่อยู่ท้ายแถวของภูมิภาค แต่วันนี้กลับสามารถเติบโตได้สูงถึง 7-8% ต่อปี และก้าวขึ้นเป็นหนึ่งในฐานการผลิตภาคอุตสาหกรรมที่สำคัญของภูมิภาค สะท้อนให้เห็นถึงความแตกต่างของทิศทางการพัฒนาเศรษฐกิจระหว่างสองประเทศอย่างชัดเจน

ดร.สมคิด เตือนว่า หากประเทศไทยยังเติบโตเฉลี่ยเพียง 2.5% ต่อปี โดยไม่มีการปฏิรูปโครงสร้างเศรษฐกิจอย่างจริงจัง ภายในอีก 5 ปีข้างหน้า เวียดนามอาจมีขนาดเศรษฐกิจใหญ่กว่าไทย ขณะที่มาเลเซียมีแนวโน้มที่จะมีรายได้ต่อหัวสูงกว่าไทย ส่วนอินโดนีเซียก็มีความได้เปรียบจากการเป็นประเทศขนาดใหญ่ ทั้งด้านทรัพยากรธรรมชาติและจำนวนประชากร ซึ่งสามารถนำมาใช้ดึงดูดการลงทุนจากทั่วโลกได้

เขามองว่า การปล่อยให้เศรษฐกิจไทยเติบโตในระดับต่ำต่อเนื่อง ไม่เพียงทำให้ประเทศสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน แต่ยังเสี่ยงเดินซ้ำรอยความถดถอยทางเศรษฐกิจในอดีตของฟิลิปปินส์ และที่สำคัญคือการสูญเสียโอกาสในการพัฒนาประเทศเพื่อคนรุ่นหลัง

‘สมคิด’ ชี้ เศรษฐกิจไทยถดถอย สะสมมาแล้ว 20 ปี รั้งท้ายอาเซียน เสี่ยง 5 ปี เวียดนามแซง

สำหรับปัญหาเชิงโครงสร้างที่น่าเป็นห่วง หนึ่งในนั้นคือภาวะขาดดุลคู่ หรือ Double Deficit ซึ่งหมายถึงการขาดดุลการค้าและขาดดุลการคลังไปพร้อมกัน โดย ดร.สมคิด มองว่า ภาคการส่งออกของไทยเริ่มสูญเสียความแข็งแกร่ง เนื่องจากไม่สามารถสร้างอุตสาหกรรม S-Curve ใหม่ที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้นมาทดแทนอุตสาหกรรมเดิมได้ทัน ส่งผลให้ดุลการค้าพลิกกลับมาขาดดุลสะสมต่อเนื่องเป็นมูลค่าหลายหมื่นล้านดอลลาร์

ขณะเดียวกัน ด้านการคลังก็เผชิญข้อจำกัดจากการจัดเก็บรายได้ของรัฐบาลที่มีปัญหา จนต้องพึ่งพาเงินปันผลจากรัฐวิสาหกิจและการกู้เงินเพื่อรองรับรายจ่าย ส่งผลให้หนี้สาธารณะขยับเข้าใกล้ระดับ 70% ของจีดีพี อีกทั้งงบประมาณแผ่นดินกว่า 80% ยังเป็นรายจ่ายสำหรับเงินเดือนข้าราชการ ทำให้เหลืองบประมาณสำหรับลงทุนและพัฒนาประเทศจริงเพียงประมาณ 20%

อีกปัจจัยที่สะท้อนความอ่อนแอของเศรษฐกิจไทย คือการลงทุนภาคเอกชนที่ลดลงจากระดับประมาณ 30% ในอดีต เหลือเพียง 15-16% ของจีดีพี ประกอบกับปัญหาหนี้ครัวเรือนที่สูงเฉลี่ยประมาณ 800,000 บาทต่อครัวเรือน ยิ่งบั่นทอนกำลังซื้อภายในประเทศ

นอกจากนี้ ภาคเกษตรกรรมยังเผชิญปัญหาผลิตภาพและมูลค่าเพิ่ม โดยเกษตรกรกว่า 30% ของประเทศสามารถสร้างมูลค่าจีดีพีได้เพียง 10% สะท้อนความเหลื่อมล้ำด้านผลิตภาพระหว่างภาคเศรษฐกิจ และเป็นอีกหนึ่งข้อจำกัดที่ทำให้เศรษฐกิจไทยเติบโตได้ไม่เต็มศักยภาพ

ดร.สมคิด ยังชี้ว่า มาตรการกระตุ้นการบริโภคระยะสั้น เช่น โครงการคนละครึ่ง อาจช่วยเพิ่มกำลังซื้อได้ในช่วงเวลาหนึ่ง แต่ไม่สามารถแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างของประเทศได้อย่างยั่งยืน เพราะเมื่อมาตรการสิ้นสุดลง กำลังซื้อก็มีโอกาสกลับมาซบเซาเหมือนเดิม ดังนั้น ประเทศไทยจำเป็นต้องมองให้ไกลกว่าการกระตุ้นเศรษฐกิจเฉพาะหน้า และหันมาแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ

อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางความท้าทายจากระเบียบโลกใหม่ ทั้งความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ การแข่งขันระหว่างมหาอำนาจ และนโยบายการค้าของสหรัฐฯ ดร.สมคิด มองว่านี่อาจเป็นโอกาสสำคัญของอาเซียน รวมถึงประเทศไทย ในการก้าวขึ้นเป็นจุดหมายของการย้ายฐานการผลิต เนื่องจากภูมิภาคนี้ยังมีความปลอดภัยและมีศักยภาพรองรับการลงทุนจากต่างชาติ

โดยปัจจุบันเริ่มเห็นกลุ่มทุนต่างชาติสนใจเข้ามาลงทุนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีแห่งอนาคตมากขึ้น ทั้งดาต้าเซนเตอร์ รถยนต์ไฟฟ้า (EV) และชิปหรือเซมิคอนดักเตอร์ แต่ประเทศไทยจำเป็นต้องเลือกรับการลงทุนอย่างมียุทธศาสตร์ ไม่ใช่มุ่งดึงเม็ดเงินลงทุนเพียงอย่างเดียว โดยเฉพาะธุรกิจดาต้าเซนเตอร์ที่ต้องใช้พลังงานและทรัพยากรน้ำจำนวนมาก รัฐบาลและสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) จึงต้องพิจารณาความคุ้มค่าและผลประโยชน์ที่ประเทศจะได้รับในระยะยาว

พร้อมกันนี้ ไทยควรเลือกสนับสนุนเทคโนโลยีที่สามารถต่อยอดกับจุดแข็งของประเทศได้จริง โดยเฉพาะภาคเกษตรกรรม อาหาร และอุตสาหกรรมสุขภาพ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเศรษฐกิจไทย ไม่ใช่เป็นเพียงพื้นที่รองรับการลงทุนจากต่างชาติ แต่ต้องสามารถพัฒนาองค์ความรู้ เทคโนโลยี และสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของตัวเองได้ด้วย

ชี้การเมืองขาดเสถียรภาพ อุปสรรคใหญ่ปฏิรูปประเทศ ปลุกคนไทยอย่าชินกับเศรษฐกิจโตต่ำ

ในมิติของการปฏิรูปประเทศ ดร.สมคิด มองว่า อุปสรรคสำคัญไม่ได้อยู่ที่เศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงปัญหาการเมืองที่ขาดเสถียรภาพและธรรมาภิบาล โดยมองว่าการเมืองเปรียบเสมือนต้นน้ำและเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญที่สุดของประเทศ หากการเมืองไม่มั่นคง ก็ยากที่จะผลักดันการปฏิรูปทั้งระบบการคลัง ระบบราชการ และโครงสร้างเศรษฐกิจให้เกิดขึ้นได้จริง

ดังนั้น ประเทศไทยจำเป็นต้องสร้างระบบการเมืองที่มีธรรมาภิบาล เพื่อเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่และคนที่มีความสามารถเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารประเทศ ขณะเดียวกันประชาชนเองก็ต้องตื่นรู้ ไม่ปล่อยให้สังคมเคยชินกับเศรษฐกิจที่เติบโตต่ำ ปัญหาคอร์รัปชัน หรือการรอคอยมาตรการช่วยเหลือจากภาครัฐในระยะสั้นจนสูญเสียแรงผลักดันในการพัฒนา

‘สมคิด’ ชี้ เศรษฐกิจไทยถดถอย สะสมมาแล้ว 20 ปี รั้งท้ายอาเซียน เสี่ยง 5 ปี เวียดนามแซง

โดย ดร.สมคิด ได้ยกหลักคำสอนของศาสตราจารย์สังเวียน อินทรวิชัย ที่ว่า สิ่งที่ถูกคือสิ่งที่ถูก แม้ไม่มีใครทำ สิ่งที่ผิดคือสิ่งที่ผิด แม้ทุกคนจะทำ พร้อมสะท้อนถึงความน่ากังวลว่า สิ่งที่อันตรายที่สุดไม่ใช่เพียงการที่เศรษฐกิจไทยเติบโตช้า แต่คือการที่คนในประเทศเริ่มยอมรับและเคยชินกับสภาพดังกล่าว จนสูญเสียแรงบันดาลใจที่จะพาประเทศกลับไปสู่การเป็นเสือตัวที่ 5 ของเอเชีย

เขาเปรียบเทียบภาพดังกล่าวว่า หากคนไทยยังคงรอคอยความช่วยเหลือและพึ่งพามาตรการระยะสั้นจนกลายเป็นเรื่องปกติ ประเทศก็อาจสูญเสียพลวัตแห่งการพัฒนา และยอมรับสภาพการเป็นเพียงแมวป่วย แทนที่จะลุกขึ้นแข่งขันและสร้างอนาคตใหม่ให้กับตัวเอง

Thammasat Business School ปรับทิศผลิตคนรับยุค AI ระดมทุน 90 ปี มุ่งสู่ AI Business School ในปี 2570

นอกจากประเด็นทิศทางเศรษฐกิจไทยแล้ว ภายในงานยังมีการเปิดเผยทิศทางการปรับตัวของคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หรือ Thammasat Business School ที่เตรียมพลิกโฉมการเรียนการสอนครั้งใหญ่ มุ่งสู่การเป็น AI Business School ภายในปี 2570 โดยเน้นผลิตบุคลากรที่สามารถทำงานได้จริงทันทีหลังสำเร็จการศึกษา ทั้งการสร้างผู้ประกอบการที่ใช้ AI พัฒนานวัตกรรมธุรกิจ และบุคลากรที่นำ AI ไปขับเคลื่อนองค์กรให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ไม่ใช่เพียงรู้จักหรือใช้งาน AI ได้เท่านั้น

‘สมคิด’ ชี้ เศรษฐกิจไทยถดถอย สะสมมาแล้ว 20 ปี รั้งท้ายอาเซียน เสี่ยง 5 ปี เวียดนามแซง

รองศาสตราจารย์ ดร.สุรัตน์ ทีรฆาภิบาล คณบดีคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เปิดเผยว่า การปรับทิศทางครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของแผนก้าวสู่ปีที่ 90 ของคณะฯ โดยจะเปิดโอกาสให้นักศึกษาเรียนรู้ข้ามหลักสูตรและข้ามศาสตร์ พร้อมทำงานร่วมกับผู้ประกอบการ SMEs เพื่อศึกษาโจทย์ธุรกิจจริง และนำ AI ไปประยุกต์ใช้ ผ่านการระดมทุนกองทุน 90 ปี เพื่อพัฒนาระบบนิเวศการเรียนรู้ให้สมบูรณ์ภายในปี 2570 ทั้งนี้ ทิศทางหลักของคณะฯ จะขับเคลื่อนผ่าน 3 เสาหลัก ได้แก่ AI, ESG และ Global Competency เพื่อสร้างคนรุ่นใหม่ที่พร้อมรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของโลกธุรกิจ

ขณะเดียวกัน ภายในงานยังจัด Dinner Talk และเวทีเสวนาพิเศษหัวข้อ ปลูก-ปลุกธรรมาภิบาลไทย เพื่อไปต่อ โดยมีผู้บริหารจากภาคธุรกิจและผู้เชี่ยวชาญร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง ทั้งด้าน Digital Governance, AI Governance ธรรมาภิบาลภาคอุตสาหกรรม การแข่งขันอย่างเป็นธรรม และการต่อต้านคอร์รัปชัน สะท้อนความพยายามเชื่อมโยงภาคการศึกษา ภาคธุรกิจ และสังคมเข้าด้วยกัน เพื่อร่วมวางรากฐานการพัฒนาประเทศในระยะยาว

related