
SHORT CUT
เปิดเวทีวิเคราะห์แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติจีน ฉบับที่ 15 (ปี 2026–2030) กับนักวิจัยจาก CASS เจาะทิศทางเศรษฐกิจจีนใน 5 ปีข้างหน้า ยกระดับอุตสาหกรรมด้วย AI การกระตุ้นตลาดภายในประเทศ ไปจนถึงการเปิดกว้างด้านการค้าและการลงทุน ท่ามกลางความท้าทายทางภูมิรัฐศาสตร์
จีนกำลังวางทิศทางเศรษฐกิจครั้งสำคัญผ่านแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 15 (ปี 2026–2030) โดยให้น้ำหนักกับการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม การยกระดับภาคอุตสาหกรรม การขยายเศรษฐกิจดิจิทัล และการเปิดประเทศในระดับสูง เพื่อรับมือกับความท้าทายทั้งภายในและภายนอกประเทศ พร้อมวางรากฐานสู่เป้าหมายการพัฒนาประเทศให้ทันสมัยภายในปี 2035
หลักสูตรผู้บริหารธุรกิจไทย–จีน รุ่นที่ 3 (บทจ.3) จัดบรรยายพิเศษหัวข้อ “China's 15th Five-Year Plan: Reading the 2026–2030 Outline for National Economic and Social Development” ณ ห้องพาโนรามา โรงแรมดิ เอมเมอรัลด์ ถนนรัชดาภิเษก กรุงเทพฯ โดยได้รับเกียรติจาก ดร.เซียว อวี่ (Xiao Yu) นักวิจัยจากสถาบันยุทธศาสตร์ระหว่างประเทศแห่งชาติ (National Institute of International Strategy) สังกัดสถาบันสังคมศาสตร์แห่งชาติจีน (Chinese Academy of Social Sciences: CASS) ร่วมวิเคราะห์ทิศทางยุทธศาสตร์เศรษฐกิจจีนในช่วง 5 ปีข้างหน้า
ดร.เซียว อวี่ อธิบายว่า จีนใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติเป็นเครื่องมือกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศมาตั้งแต่ปี 1953 โดยแนวทางการวางแผนได้เปลี่ยนผ่านจากระบบสั่งการของรัฐในระยะแรก มาสู่การกำหนดยุทธศาสตร์ที่ทำงานร่วมกับกลไกตลาดภายใต้ระบบเศรษฐกิจสังคมนิยม
สำหรับแผนพัฒนาเศรษฐกิจจีน ฉบับที่ 15 ถือเป็นช่วงสำคัญในการเตรียมความพร้อมก่อนเข้าสู่ปี 2035 ซึ่งจีนตั้งเป้าบรรลุความทันสมัยแบบสังคมนิยมขั้นพื้นฐาน โดยต้องรับมือกับแรงกดดันจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ มาตรการกีดกันทางการค้า และความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลก
ขณะเดียวกัน จีนยังเผชิญโจทย์ภายในประเทศ ทั้งการบริโภคที่ฟื้นตัวไม่เต็มที่และการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร ซึ่งส่งผลต่อกำลังแรงงานและความต้องการบริโภคในระยะยาว
ทิศทางการพัฒนารอบใหม่นี้จึงให้ความสำคัญกับคุณภาพของการเติบโต การเพิ่มผลิตภาพทางเศรษฐกิจ และการสร้างความมั่นคงในภาคอุตสาหกรรมและเทคโนโลยี เพื่อลดความเปราะบางต่อปัจจัยภายนอก
หนึ่งในยุทธศาสตร์หลักของจีนคือการยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคอุตสาหกรรม โดยนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต พร้อมปรับอุตสาหกรรมดั้งเดิมให้ทันสมัย ใช้ระบบอัจฉริยะมากขึ้น และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
จีนยังวางแนวทางพัฒนาอุตสาหกรรมออกเป็นสองกลุ่ม ได้แก่ อุตสาหกรรมเกิดใหม่ที่มีศักยภาพขยายตัวในเชิงพาณิชย์ และอุตสาหกรรมแห่งอนาคตที่ยังอยู่ในช่วงวิจัย ทดลอง และพัฒนาเทคโนโลยี เพื่อสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจในระยะยาว
อีกประเด็นสำคัญคือเป้าหมายเพิ่มการลงทุนด้านวิจัยและพัฒนา (R&D) เฉลี่ยร้อยละ 7 ต่อปี พร้อมเชื่อมโยงภาคการศึกษา งานวิจัย และการพัฒนาบุคลากรให้ตอบโจทย์ความต้องการของอุตสาหกรรม
แนวทางดังกล่าวมุ่งให้ผลงานวิจัยสามารถต่อยอดไปสู่การผลิตและการใช้งานจริงได้มากขึ้น โดยมีภาคบริการสมัยใหม่เข้ามาสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านของโครงสร้างเศรษฐกิจ
เศรษฐกิจดิจิทัลเป็นอีกหนึ่งประเด็นที่จีนให้ความสำคัญ โดยมุ่งพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังประมวลผล อัลกอริทึม และระบบข้อมูล เพื่อรองรับการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในวงกว้าง
ภายใต้นโยบาย “AI+” จีนต้องการผลักดัน AI เข้าสู่ภาคการผลิต เกษตรกรรม บริการ และธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) เพื่อเพิ่มผลิตภาพ ลดต้นทุน และสร้างรูปแบบธุรกิจใหม่
นอกจากนี้ ยังมีแนวทางขยายการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในบริการสาธารณะ ทั้งการศึกษา การแพทย์ และการดูแลผู้สูงอายุ ซึ่งมีความสำคัญมากขึ้นตามการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรของจีน
อย่างไรก็ตาม การขยายตัวของ AI ยังมาพร้อมความจำเป็นในการกำกับดูแลข้อมูลและความปลอดภัยของเทคโนโลยี จีนจึงให้ความสำคัญกับการพัฒนากรอบธรรมาภิบาลด้านข้อมูลและ AI ตลอดวงจรการใช้งาน รวมถึงการส่งเสริมความร่วมมือด้านดิจิทัลกับประเทศต่าง ๆ โดยเฉพาะกลุ่มประเทศกำลังพัฒนา
ท่ามกลางความไม่แน่นอนของการค้าโลก จีนวางแผนเพิ่มบทบาทของตลาดภายในประเทศผ่านการกระตุ้นการบริโภค การเพิ่มรายได้ประชาชน และการพัฒนาสินค้าและบริการให้มีคุณภาพสูงขึ้น
ภาคบริการที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิต เช่น สุขภาพ การดูแลผู้สูงอายุ วัฒนธรรม และการท่องเที่ยว จะได้รับความสำคัญมากขึ้น เพื่อรองรับความต้องการของประชาชนและสร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจใหม่
พร้อมกันนี้ จีนยังมุ่งพัฒนาตลาดภายในประเทศให้มีความเป็นหนึ่งเดียว ลดข้อจำกัดทางการค้าระหว่างพื้นที่ และปรับปรุงระบบการลงทุนให้มีประสิทธิภาพ โดยส่งเสริมบทบาททั้งภาครัฐและภาคเอกชน
การปฏิรูปด้านการคลังและการเงินยังเป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ เพื่อให้ระบบเศรษฐกิจสามารถสนับสนุนภาคการผลิตและการลงทุนได้อย่างมั่นคง
แม้จีนจะให้ความสำคัญกับการสร้างความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจภายในประเทศ แต่แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 15 ยังคงเดินหน้าขยายความร่วมมือทางเศรษฐกิจกับต่างประเทศ
แนวทางการเปิดประเทศระดับสูงมุ่งปรับกฎระเบียบและมาตรฐานทางเศรษฐกิจให้เชื่อมโยงกับระบบสากลมากขึ้น พร้อมทยอยเปิดภาคบริการบางประเภท เช่น โทรคมนาคมและสาธารณสุข และปรับลดข้อจำกัดด้านการลงทุนผ่านบัญชีรายการต้องห้าม (Negative List)
จีนยังให้ความสำคัญกับการพัฒนาการค้าดิจิทัล การค้าสีเขียว และการค้าบริการ รวมถึงการส่งเสริมการลงทุนสองทาง ทั้งการดึงดูดเงินทุนจากต่างประเทศและการสนับสนุนบริษัทจีนให้ขยายธุรกิจในต่างประเทศอย่างเป็นระบบ
ขณะเดียวกัน ข้อริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (Belt and Road Initiative: BRI) จะยังเป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงโครงสร้างพื้นฐาน การค้า กฎระเบียบ และความร่วมมือระหว่างประชาชนของประเทศที่เข้าร่วม
การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวเป็นอีกหนึ่งยุทธศาสตร์ที่จีนให้ความสำคัญ โดยตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ต่อหน่วย GDP ลงร้อยละ 17 พร้อมเดินหน้าสู่เป้าหมายการปล่อยคาร์บอนสูงสุดตามกรอบเวลาที่กำหนด
จีนยังวางแนวทางรักษาสมดุลระหว่างการเปลี่ยนผ่านพลังงานกับความมั่นคงทางเศรษฐกิจ เพื่อให้การลดการใช้พลังงานคาร์บอนสูงดำเนินไปควบคู่กับความต้องการพลังงานของภาคอุตสาหกรรมและประชาชน
นอกจากนี้ ยังมีเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมที่สำคัญ ได้แก่ การควบคุมค่าฝุ่น PM2.5 ให้ต่ำกว่า 27 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร เพิ่มสัดส่วนแหล่งน้ำที่มีคุณภาพดีให้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 85 และเพิ่มพื้นที่ป่าไม้ให้ครอบคลุมร้อยละ 25.8 ของประเทศ
มาตรการดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจให้ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ พร้อมลดผลกระทบจากมลพิษและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ทิศทางยุทธศาสตร์ภายใต้แผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 15 ยังเชื่อมโยงกับแนวทางการบริหารประเทศของพรรคคอมมิวนิสต์จีน โดยเฉพาะผลการประชุมเต็มคณะ ครั้งที่ 5 ของคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน ชุดที่ 20 ระหว่างวันที่ 26–29 ตุลาคม 2569 ณ กรุงปักกิ่ง ซึ่งให้ความสำคัญกับการกำกับดูแลภายในพรรคและการรักษาเสถียรภาพในการบริหารประเทศ
สำหรับจีน ช่วงปี 2026–2030 จึงเป็นระยะสำคัญของการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ โดยมีเทคโนโลยี นวัตกรรม ตลาดภายในประเทศ และความร่วมมือระหว่างประเทศเป็นกลไกขับเคลื่อน เพื่อเตรียมความพร้อมสู่เป้าหมายการพัฒนาประเทศในปี 2035