ที่มา เป็ดยางสีเหลือง แนวคิดสุดโต่งล้อการเมือง

21 พ.ย. 2563 เวลา 11:32 น.

เปิดที่มา เป็ดยางสีเหลือง ขยายความหมายเบื้องลึก เหตุผลทำไมม็อบนำมาใช้แสดงออกเชิงสัญลักษณ์

เป็ดยางสีเหลือง , เป็ดเหลือง หรือ เป็ดยาง เป็นที่ถูกพูดถึงภายในม็อบราษฎรอย่างมาก ตั้งแต่เมื่อมีการจัดม็อบวันที่ 17 พฤศจิกายน ณ แยกเกียกกาย เพื่อที่จะเดินขบวนไปยังรัฐสภา เพื่อให้มีการปรับแก้รัฐธรรมนูญฉบับประชาชนที่มาจาก iLaw (NGO) จากการที่เรือเป็ดที่ใช้เพื่อเป็นการสื่อถึงอะไรบางอย่างถูกสกัดกั้นในการสัญจรทางน้ำ ทำให้เป็ดยางถูกใช้เชิงสัญลักษณ์ของเรือเป็ดแทน และยกลำเลียงกันไปทางบกแทน และจากเหตุการณ์ม็อบเกียกกาย 17 พฤศจิฯ ได้มีการใช้รถควบคุมมวลชน (รถฉีดน้ำ) ในการสลายการชุมนุม ทำให้เป็ดเหลืองกลายมาเป็นโล่ที่ป้องกันแรงดันน้ำจากปากกระบอกฉีด และกลายมาเป็นหนึ่งไอคอนิค (Iconic) ใหม่ เฉกเช่นเดียวกับการชูมือ 3 นิ้ว หรือ การผูกโบว์ขาวไปโรงเรียน ซึ่งในภาพหลังก็เกิดเป็นภาพมีม (Meme) ต่าง ๆ เต็มโลกโซเชียล 

ประวัติเป็ดเหลือง
เป็ดเหลือง หรือ รับเบอร์ ดักกี้ (Rubber Ducky) อยู่คู่กับอ่างอาบน้ำมานานนับ 100 ปี ด้วยความต้องการในการนำผลิตภัณฑ์ของ "ชาร์ล กู๊ดเยียร์" (Charles Goodyear) เป็นยางที่มีลักษณะแข็ง เช่นเดียวกันกับยางล้อรถยนต์ และไม่สามารถลอยน้ำได้ ทว่ามาในปี ค.ศ.1940 (80 ปี) ได้มีการนำเป็ดเหลืองมาสร้างใหม่ ทำให้ยางมีลักษณะอ่อนนุ่มขึ้น และสามารถลอยน้ำได้

เป็ดเหลืองกลายมาเป็นป็อป คัลเจอร์ (Pop Culture) สื่อหนังสือพิมพ์แท็บลอยด์ชื่อดังของอังกฤษ อย่าง เดอะซัน (The Sun) เคยรายงานไว้ว่า สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธ ที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร (Queen Elizabeth II) ทรงมีเป็ดเหลืองไว้ในห้องอาบน้ำด้วยเช่นกัน จากคำบอกเล่าของช่างซ่อมห้องน้ำที่เข้าไปทาสีให้ใหม่ นอกจากนั้นยังพบเห็นเป็ดเหลืองในห้องอาบน้ำไปโผล่ตามสื่อต่าง ๆ อยู่เป็นประจำ ไม่ว่าจะการ์ตูนทอมแอนด์เจอร์รี่ (Tom & Jerry) หรือ ภาพยนต์แมรี่ ป็อบปิ้นส์ (Mary Poppins) ฯลฯ

กินเนส เวิร์ล เรคคอร์ด (Guinness World Record) บันทึกไว้ว่า "ชาร์ล็อต ลี" (Charlotte Lee) เป็นผู้ที่สะสมเป็ดเหลืองมากที่สุดในโลก มากกว่า 9,000 ตัว

ในปี ค.ศ.2007 มีศิลปินชาวดัตช์ ชื่อ โฟลเรินไตน์ โฮฟมัน (Florentijn Hofman) นำเป็ดเหลืองมาสร้างเป็นประติมากรรมขนาดใหญ่ ด้วยขนาดประมาณ 16.5 x 20 x 32 เมตร และมีน้ำหนักกว่า 600 กิโลกรัม ภายใต้แคมเปญชื่อ "ความสุขกระจายทั่วโลก" จัดแสดงในหลายเมืองทั่วโลก ได้แก่ อัมสเตอร์ดัม (เนเธอร์แลนด์), โลมเมิล (เบลเยียม), โอซากะ (ญี่ปุ่น), ซิดนีย์ (ออสเตรเลีย), เซาเปาลู (บราซิล) และฮ่องกง (จีน) จนถึงวันที่ 9 มิถุนายน ค.ศ.2013 แล้วจึงค่อยไปแสดงอยู่ที่สหรัฐอเมริกา

ในไทยเองก็มีเป็ดเหลืองยักษ์ตั้งไว้เช่นกัน นั่นคือเป็ดยักษ์ หนองประจักษ์ จ.อุดรธานี แต่ไม่มีความเกี่ยวข้องกับผลงานของศิลปินชาวดัตช์แต่อย่างใด เพียงเพื่อเป็นแลนด์มาร์คเพียงเท่านั้น

เป็ดเหลืองโดนแบนในจีน
เพราะการไปถึงของเป็ดเหลืองที่ฮ่องกง ทำให้มีมือดีตัดต่อภาพเป็ดเหลืองเข้าไปแทนที่รถถังในภาพ Tank Man ล้อประวัติจีน ซึ่งถือเป็นสิ่งแสลงใจของรัฐบาลจีน เป็นเหตุให้เป็ดเหลืองโดนแบนออกจากคำค้นหาของเว็บเวยป๋อ (Weibo) ไมโครบล็อกของจีน (คล้ายกันกับทวิตเตอร์ Twitter)

ภาพ Tank Man สิ่งแสลงใจรัฐบาลจีน
เป็นภาพประวัติศาสตร์ของจีน ที่ชายนิรนามคนหนึ่งยืนประจันหน้ากับรถถัง ภายหลังเหตุการณ์ประท้วงจตุรัสเทียนอันเหมิน เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน ค.ศ.1989 (31 ปี) จากการที่กลุ่มนักศึกษาจีนเรียกร้องประชาธิปไตยจากรัฐบาลคอมมิวนิสต์ แม้จะมีการเปิดเวทีเจรจาระหว่างผู้นำจีนกับกลุ่มแกนนำนักศึกษาอยู่หลายครั้ง แต่สุดท้ายก็ไม่เป็นผลทางรัฐบาลจีนจึงได้ใช้กระสุนจริงในการสลายการชุมนุม และถือว่าวันที่ 4 มิถุนายนของทุกปีเป็นวันแห่งการลืมเลือน

เหตุการประท้วงจตุรัสเทียนอันเหมิน เริ่มขึ้นเมื่อวันที่ 15 เมษายน จากการเสียชีวิตของ "หู เย่าปัง" (Hu Yaobang : 胡耀邦) อดีตเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์ ที่เป็นนักปฏิรูป ในวัย 73 ปี ด้วยเหตุโรคหัวใจ ทำให้นักศึกษาไม่พอใจกับการเปลี่ยนแปลงที่ล่าช้าของรัฐบาลจีน