‘ไลน์แมน’ เห็นต่าง กขค. คุมค่า GP ใหม่ แอปฯเรียกรถ-ส่งอาหาร ชี้ ต้องแยกออกจากกัน

ทุกวันนี้การใช้ชีวิตของคนรุ่นใหม่เปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด เพียงมีสมาร์ตโฟนเครื่องเดียวก็สามารถจัดการชีวิตประจำวันได้แทบทุกอย่าง ตั้งแต่เรียกรถเดินทางไปทำงาน สั่งอาหารมารับประทานที่บ้าน ไปจนถึงเลือกซื้อสินค้าและบริการผ่านแอปพลิเคชัน ความสะดวก รวดเร็ว และการเข้าถึงบริการได้ทุกที่ทุกเวลา กลายเป็นส่วนหนึ่งของไลฟ์สไตล์คนยุคดิจิทัล

เบื้องหลังความสะดวกสบายเหล่านี้ คือธุรกิจแพลตฟอร์มที่ต้องบริหารจัดการทั้งร้านค้า ผู้ให้บริการ และผู้บริโภคให้เชื่อมโยงกัน โดยเฉพาะธุรกิจฟู้ดเดลิเวอรีและแอปพลิเคชันเรียกรถที่ต้องปรับตัวตามความต้องการของตลาดและต้นทุนที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา

อย่างไรก็ตาม เมื่อธุรกิจแพลตฟอร์มเติบโตขึ้น การกำกับดูแลเพื่อสร้างการแข่งขันที่เป็นธรรมก็กลายเป็นอีกประเด็นสำคัญ ล่าสุด LINE MAN ออกมาแสดงความกังวลต่อแนวทางของคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) ที่เตรียมกำหนดหลักเกณฑ์กำกับดูแลโครงสร้างอัตราค่าบริการของแพลตฟอร์ม โดยเฉพาะข้อกำหนดที่ให้ผู้ประกอบการต้องขออนุญาตล่วงหน้า 180 วันก่อนปรับราคา

ประเด็นดังกล่าวทำให้ LINE MAN มองว่า กติกาอาจไม่สอดคล้องกับธรรมชาติของธุรกิจแพลตฟอร์มที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว และอาจสร้างข้อจำกัดต่อการบริหารต้นทุน การแข่งขัน ตลอดจนการพัฒนาธุรกิจในระยะยาว พร้อมเสนอให้ กขค. แยกพิจารณาธุรกิจ Food Delivery และ Ride-hailing ออกจากกัน เนื่องจากมีโครงสร้างตลาดและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียแตกต่างกัน

นายยอด ชินสุภัคกุล ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร LINE MAN Wongnai เปิดเผยว่า บริษัทไม่ได้ปฏิเสธการกำกับดูแลธุรกิจแพลตฟอร์ม แต่ต้องการให้การกำหนดหลักเกณฑ์คำนึงถึงลักษณะเฉพาะของแต่ละตลาด และสร้างสมดุลระหว่างการคุ้มครองการแข่งขันที่เป็นธรรม กับการเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการสามารถพัฒนานวัตกรรมและขยายการลงทุนได้อย่างต่อเนื่อง

จี้ กขค. แยกตลาด Food Delivery-Ride-hailing เหตุโครงสร้างธุรกิจต่างกัน

ประเด็นแรกที่ LINE MAN ต้องการให้ กขค. พิจารณา คือการกำหนดขอบเขตตลาด (Market Definition) โดยเห็นว่าธุรกิจ Food Delivery และ Ride-hailing ไม่ควรถูกนำมาพิจารณาภายใต้หลักเกณฑ์เดียวกันทั้งหมด เนื่องจากมีรูปแบบการดำเนินธุรกิจ โครงสร้างค่าบริการ และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องแตกต่างกัน

สำหรับธุรกิจ Food Delivery มีร้านอาหารเป็นผู้มีส่วนเกี่ยวข้องสำคัญ โดยแพลตฟอร์มจัดเก็บค่าบริการจากร้านอาหารและนำรายได้ส่วนหนึ่งไปใช้ในการให้บริการจัดส่ง ขณะที่ธุรกิจ Ride-hailing มีโครงสร้างค่าบริการและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอีกแบบ โดยเฉพาะผู้ขับขี่รถยนต์รับส่งผู้โดยสาร

แม้ผู้ประกอบการบางรายจะให้บริการทั้งสองธุรกิจ แต่ก็ยังมีแพลตฟอร์มอีกหลายรายที่ดำเนินธุรกิจเพียงตลาดใดตลาดหนึ่ง การนำทั้งสองตลาดมารวมอยู่ภายใต้เกณฑ์เดียวกันจึงอาจทำให้การประเมินส่วนแบ่งตลาดและอำนาจเหนือตลาดไม่สะท้อนสภาพการแข่งขันที่แท้จริง

นายยอด ระบุว่า สิ่งสำคัญไม่ใช่การแยกตลาดเพื่อให้ผู้ประกอบการเป็นหรือไม่เป็นผู้มีอำนาจเหนือตลาด แต่ต้องกำหนดให้ชัดเจนก่อนว่าจะกำกับดูแลตลาดใด และใช้หลักเกณฑ์อย่างไร เพราะแต่ละตลาดมีผู้มีส่วนเกี่ยวข้องและรูปแบบการคิดค่าบริการไม่เหมือนกัน

นอกจากนี้ บริษัทยังต้องการทราบถึงแหล่งข้อมูลและหลักเกณฑ์ที่ กขค. ใช้ประกอบการประเมินส่วนแบ่งตลาดและอำนาจเหนือตลาด เนื่องจากก่อนหน้านี้บริษัทไม่ได้รับการร้องขอข้อมูลโดยตรงจาก กขค. เพื่อนำไปประกอบการจัดทำร่างประกาศ จึงเห็นว่าควรมีความชัดเจนและโปร่งใสในกระบวนการพิจารณา

ห่วงคุมราคาล่วงหน้า 180 วัน ธุรกิจปรับตัวไม่ทันต้นทุน

อีกหนึ่งประเด็นที่ LINE MAN กังวล คือข้อกำหนดให้แพลตฟอร์มต้องขออนุญาตล่วงหน้า 180 วัน ก่อนปรับเปลี่ยนราคาหรืออัตราค่าบริการ ซึ่งบริษัทมองว่าไม่เหมาะกับธุรกิจแพลตฟอร์มที่ต้องปรับตัวตามสถานการณ์อยู่ตลอดเวลา

เนื่องจากต้นทุนการดำเนินธุรกิจไม่ได้คงที่ แต่ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งสภาพอากาศ ความต้องการใช้บริการ ราคาพลังงาน สถานการณ์เศรษฐกิจ รวมถึงการจัดสรรแรงจูงใจให้ผู้ขับขี่ ซึ่งล้วนส่งผลต่อค่าใช้จ่ายและความสามารถในการให้บริการ

การกำหนดให้ต้องรอการอนุมัติล่วงหน้าเป็นระยะเวลานาน อาจทำให้ผู้ประกอบการไม่สามารถปรับโครงสร้างค่าบริการให้สอดคล้องกับต้นทุนที่เปลี่ยนแปลงได้ทันเวลา อีกทั้งยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับกระบวนการพิจารณาและการใช้ดุลยพินิจในการอนุมัติ ซึ่งอาจทำให้การดำเนินธุรกิจขาดความคล่องตัว

LINE MAN จึงเห็นว่าการกำกับดูแลควรพิจารณาพฤติกรรมทางธุรกิจและผลกระทบต่อการแข่งขันตามข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี มากกว่าการกำหนดข้อจำกัดล่วงหน้าที่อาจไม่สอดคล้องกับสถานการณ์ตลาดในอนาคต

คุมราคาแพลตฟอร์ม กระทบใครบ้าง? ร้านอาหาร-ไรเดอร์-ผู้บริโภคอาจรับผลต่อ

สิ่งที่ LINE MAN แสดงความกังวลไม่ได้จำกัดอยู่แค่ผลกระทบต่อธุรกิจแพลตฟอร์มเท่านั้น แต่ยังอาจส่งต่อไปยังผู้มีส่วนเกี่ยวข้องตลอดทั้งระบบนิเวศ ตั้งแต่ร้านอาหาร ผู้ขับขี่ ไปจนถึงผู้บริโภคที่ใช้บริการในชีวิตประจำวัน

ตัวอย่างเช่น หากแพลตฟอร์มให้บริการในบางพื้นที่แล้วมีต้นทุนสูงกว่ารายได้ แต่ไม่สามารถปรับโครงสร้างค่าบริการให้เหมาะสมได้ ก็อาจจำเป็นต้องทบทวนการให้บริการในพื้นที่นั้น รวมถึงการจัดสรรทรัพยากรและแรงจูงใจให้ผู้ขับขี่ ซึ่งอาจส่งผลต่อจำนวนผู้ให้บริการและระยะเวลารอรับอาหารของผู้บริโภค

ขณะเดียวกัน ร้านอาหารบางแห่งอาจเริ่มต้นใช้แพลตฟอร์มด้วยเงื่อนไขค่าบริการที่เหมาะสมกับการทดลองทำตลาดหรือส่งเสริมยอดขายในช่วงแรก แต่เมื่อปริมาณคำสั่งซื้อและมูลค่าต่อคำสั่งซื้อจริงไม่เป็นไปตามที่คาดการณ์ไว้ แพลตฟอร์มก็จำเป็นต้องกลับมาประเมินความคุ้มค่าของการให้บริการ หากไม่สามารถปรับเงื่อนไขให้เหมาะสมได้ ก็อาจทำให้การให้บริการร้านค้าบางรายไม่สามารถดำเนินต่อไปในระยะยาว

นายยอด ระบุว่า หากธุรกิจประสบภาวะขาดทุนและไม่มีโอกาสปรับโครงสร้างราคาให้สอดคล้องกับต้นทุน ก็ต้องกลับมาพิจารณาว่าจะสามารถให้บริการต่อไปได้อย่างไร เพราะผลกระทบอาจไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับแพลตฟอร์ม แต่ยังส่งต่อไปถึงร้านอาหาร ผู้ขับขี่ และผู้บริโภคด้วย

ห่วงกติกาฉุดการแข่งขัน กระทบแผน LINE MAN เข้า IPO ปี 2570

นอกจากผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจแล้ว LINE MAN ยังมองว่าหลักเกณฑ์ดังกล่าวอาจส่งผลต่อบรรยากาศการลงทุนในอุตสาหกรรมแพลตฟอร์ม เนื่องจากผู้ประกอบการต้องประเมินความเสี่ยงด้านกฎระเบียบควบคู่ไปกับโอกาสในการสร้างผลตอบแทนทางธุรกิจ

โดยเฉพาะผู้เล่นรายใหม่ที่กำลังพิจารณาเข้ามาในตลาด อาจต้องทบทวนแผนการลงทุน หากเห็นว่าข้อกำหนดต่าง ๆ ทำให้การปรับตัวทางธุรกิจทำได้ยากขึ้น ซึ่งอาจกลายเป็นข้อจำกัดต่อการแข่งขันและการพัฒนานวัตกรรมในระยะยาว

สำหรับแผนการเสนอขายหุ้นต่อประชาชนทั่วไปเป็นครั้งแรก (IPO) ในปี 2570 นายยอดยอมรับว่า ประเด็นด้านกฎระเบียบเป็นหนึ่งในปัจจัยที่นักลงทุนให้ความสำคัญ และบริษัทอาจต้องนำเรื่องดังกล่าวมาพิจารณาประกอบการตัดสินใจเกี่ยวกับช่วงเวลาที่เหมาะสมในการเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์

ทั้งนี้ สิ่งที่ LINE MAN ต้องการเห็นคือการกำกับดูแลที่มีความชัดเจน โปร่งใส และสอดคล้องกับลักษณะการแข่งขันของแต่ละตลาด เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถวางแผนธุรกิจและการลงทุนได้อย่างเหมาะสม ควบคู่ไปกับการรักษาการแข่งขันที่เป็นธรรมและประโยชน์ของผู้บริโภคในระยะยาว

ท้ายที่สุด ประเด็นนี้จึงไม่ใช่เพียงข้อถกเถียงระหว่างแพลตฟอร์มกับหน่วยงานกำกับดูแลว่าจะสามารถปรับราคาค่าบริการได้มากน้อยแค่ไหน แต่ยังเป็นโจทย์สำคัญว่า ประเทศไทยจะออกแบบกติกาควบคุมธุรกิจดิจิทัลอย่างไร ให้เกิดการแข่งขันที่เป็นธรรม โดยไม่ปิดกั้นการเติบโตของธุรกิจ และไม่ทำให้ความสะดวกสบายที่ผู้บริโภคคุ้นเคยต้องได้รับผลกระทบไปด้วย