เจาะช่องโหว่ Data Center ผุดกลางกรุงฯ ซุกน้ำมันเฉียด 5 แสนลิตร

'ศูนย์ข้อมูล' หรือ Data Center กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญ แต่ในประเทศไทย การขยายตัวของธุรกิจนี้กำลังสร้างความกังวลอย่างหนักต่อประชาชนในพื้นที่

ทุนใหญ่ต่างชาติและกลุ่มทุนโทรคมนาคมกำลังเล็ง 'พื้นที่ไข่แดง' ของกรุงเทพมหานคร ทั้งย่านพระราม 9, รามคำแหง, รัชดา และปทุมวัน เพื่อปักหมุดสร้าง Data Center ปัจจุบันประเทศไทยมีศูนย์จัดเก็บข้อมูลลักษณะนี้ถึง 65 แห่ง โดยกระจุกตัวอยู่ใน กทม. มากถึง 45 แห่ง

โครงการเหล่านี้มีงบลงทุนรวมมหาศาลกว่า 165,000 - 295,000 ล้านบาท การเข้ามาตั้งอยู่ใจกลางเมืองเกิดจากการอาศัย 'ช่องโหว่ทางกฎหมาย' 

ทำไม Data Center ถึงผุดทั่วกรุงฯ?

โดยปกติกฎหมาย EIA (การประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม) จะบังคับใช้กับโรงงานอุตสาหกรรม แต่ผู้ประกอบการ Data Center อ้างว่า อาคารของตนไม่มีสายพานการผลิตและมีพนักงานน้อย จึงเลี่ยงไปขออนุญาตในรูปแบบ 'อาคารคลังสินค้าหรืออาคารพาณิชย์' แทน

นายไชยชนก ชิดชอบ รมว.ดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ออกมายอมรับว่า 'มี Data Center ใน กทม. บางแห่งถูกตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ไม่ได้รับอนุญาตจริง และกำลังอยู่ระหว่างการตรวจสอบ'

ประเด็นที่ถูกตั้งคำถามอย่างหนักคือ 'ช่องโหว่ทางกฎหมาย' ที่อนุญาตให้ Data Center เข้ามาตั้งอยู่กลางเมืองได้

นายศุภณัฐ มีนชัยนันท์ สส.กทม. พรรคประชาชน เปิดเผยว่า ก่อนหน้านี้ไทยยังไม่มีการกำหนดนิยามของอาคาร Data Center อย่างชัดเจน เอกชนจึงอาศัยช่องว่างนี้ยื่นขออนุญาตก่อสร้างในรูปแบบ 'คลังสินค้า' หรือ 'สำนักงาน' ซึ่งตามกฎหมายผังเมืองสามารถสร้างได้แทบทุกพื้นที่ และที่สำคัญคือ 'ไม่ต้องจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA)'

หรือ 'Data Center' คือภัยคุกคาม ที่ชุมชนต้องแบกรับ

ความเสี่ยงที่สร้างความตื่นตระหนกที่สุดคือ กรณีของ Data Center ย่านรามคำแหง 28 ที่มีการกักเก็บน้ำมันดีเซลเพื่อใช้เป็นพลังงานสำรองให้กับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสูงถึง 429,000 ลิตร ซึ่งเทียบเท่ากับปั๊มน้ำมันขนาดใหญ่ 3-4 แห่งรวมกัน

การกักเก็บในปริมาณนี้ถูกคำนวณมาอย่างจงใจเพื่อเลี่ยงเพดานกฎหมาย พ.ร.บ.ควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิง ที่กำหนดให้ต้องตรวจสอบความปลอดภัยเมื่อกักเก็บเกิน '500,000 ลิตรขึ้นไป'

นอกจากนี้ ชุมชนโดยรอบยังต้องเผชิญกับมลพิษทางเสียงจากระบบทำความเย็นและเครื่องปั่นไฟที่ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง รวมถึงปัญหาการแย่งชิงทรัพยากรน้ำและไฟฟ้า

ล่าสุด กระทรวงพลังงาน เผย 'Data Center' ย่านรามคำแหง 28 ทำใบอนุญาตขอไว้เพียง ‘200,000’ ลิตร หากมีการเก็บน้ำมันเกิน เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบเพื่อดำเนินคดี

ล่าสุด แม้คณะรัฐมนตรีจะตั้ง 'คณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการดาต้าเซ็นเตอร์' แต่ยังคงมุ่งเน้นไปที่การดึงดูดการลงทุนระดับมหภาค โดยละเลยความปลอดภัยระดับจุลภาคในชุมชน

กรุงเทพมหานคร, กระทรวงพลังงาน และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ต้องเร่งออกกฎหมายควบคุม จัดโซนนิ่งพื้นที่ (Zoning) อุดช่องโหว่เรื่องการกักเก็บน้ำมัน และบังคับใช้ EIA อย่างเร่งด่วน ก่อนที่ศูนย์ข้อมูลเหล่านี้จะกลายเป็น 'ระเบิดเวลา' กลางเมืองหลวงที่ประเมินค่าความเสียหายไม่ได้

ปัญหา Data Center กลางกรุงฯ รัฐบาลรับมือยังไงบ้าง?

ล่าสุด กทม. ระงับการพิจารณา Data Center ใหม่ 3 แห่ง (รวมถึงไซต์ที่ติด รพ.พระราม 9) และกระทรวงอุตสาหกรรม และสั่งระงับการออกใบอนุญาตตั้งคลังน้ำมันสำรองแห่งใหม่ทั้งหมด กฟน. ออกชี้แจง ‘Data Center’ ใช้ไฟเพียง 8-20 MW , กปน. เผย ใช้น้ำเพียง 7,800 ลบ.ม. ซึ่งทั้งหมดน้อยกว่าห้างสรรพสินค้าและโรงพยาบาลหลายเท่าตัว