รู้จัก 'Pegasus' สปายแวร์ระดับโลก! ไม่ต้องกดลิงก์ แค่วางมือถือเฉยๆ ก็ถูกแฮกได้

Pegasus ถูกพัฒนาโดย NSO Group บริษัทเทคโนโลยีจากอิสราเอล ซึ่งระบุว่าขายเทคโนโลยีให้หน่วยงานรัฐที่ได้รับอนุญาตเพื่อใช้สืบสวนอาชญากรรมร้ายแรงและการก่อการร้าย แต่รายงานจากองค์กรสิทธิมนุษยชนและผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยไซเบอร์พบหลักฐานการนำไปใช้เฝ้าติดตามบุคคลที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมด้วย

ทำไม Pegasus ถึงแฮกโทรศัพท์ได้ ทั้งที่เราไม่ได้ทำอะไรเลย?

คำตอบอยู่ที่เทคนิค Zero-click Exploit หรือการใช้ช่องโหว่ที่ทำให้ผู้โจมตีสามารถเจาะระบบได้โดยไม่ต้องรอให้เจ้าของโทรศัพท์กดอะไร

• Zero-click Attack ผู้โจมตีใช้ช่องโหว่ในระบบหรือบริการรับข้อความที่ประมวลผลข้อมูลอัตโนมัติ เช่น ช่องโหว่ใน iMessage ที่เคยถูก Pegasus ใช้โจมตี
• Spyware Installation หากโจมตีสำเร็จ โค้ดอันตรายอาจทำงานบนโทรศัพท์โดยไม่ปรากฏแอปใหม่หรือสัญญาณเตือนที่ผู้ใช้สังเกตเห็น
• Surveillance สปายแวร์อาจเข้าถึงข้อความ รูปภาพ ตำแหน่ง รายชื่อผู้ติดต่อ และในบางกรณีสามารถเปิดไมโครโฟนหรือกล้องเพื่อสอดแนม

แม้แต่ข้อความในแอปที่เข้ารหัสแบบ End-to-end ก็อาจถูกอ่านได้ หากผู้โจมตีเข้าควบคุมอุปกรณ์ปลายทางสำเร็จ เพราะข้อมูลต้องถูกถอดรหัสเพื่อแสดงให้เจ้าของเครื่องอ่านอยู่ดี

อย่างไรก็ตาม Pegasus ไม่ได้แฮกโทรศัพท์ทุกเครื่องได้ตลอดเวลา ความสำเร็จขึ้นอยู่กับช่องโหว่ รุ่นอุปกรณ์ เวอร์ชันระบบปฏิบัติการ และความสามารถของผู้โจมตี การอัปเดตความปลอดภัยจึงยังสำคัญมาก

เคสต่างประเทศ เมื่อ Pegasus ถูกใช้กับนักข่าวและฝ่ายการเมือง

'โปแลนด์' นักการเมืองฝ่ายค้านถูกเจาะโทรศัพท์

Amnesty International ยืนยันจากการตรวจพิสูจน์ทางดิจิทัลว่าโทรศัพท์ของ Krzysztof Brejza เมื่อปี 2019 ว่าถูก Pegasus เจาะระหว่างทำงานหาเสียงเลือกตั้ง ฝ่ายค้านยังกล่าวหาว่าข้อความที่ถูกขโมยถูกนำไปใช้โจมตีทางการเมือง ขณะที่รัฐบาลในเวลานั้นปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่องการใช้งานโดยมิชอบ 

'อินเดีย' นักข่าวสืบสวนถูกโจมตีแบบ Zero-click

Anand Mangnale นักข่าวของ OCCRP ถูกตรวจพบหลักฐานการโจมตีผ่าน iMessage เมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2023 ขณะใช้ iOS 16.6 ซึ่งเป็นเวอร์ชันล่าสุดในเวลานั้น อย่างไรก็ตาม ผู้ตรวจสอบยังยืนยันไม่ได้ว่าการโจมตีครั้งนั้นเจาะเครื่องสำเร็จหรือไม่

'ฮังการี' รายชื่อผู้ที่อาจตกเป็นเป้าหมายกว่า 300 คน

ปี 2021 การสืบสวนของ Direkt36 พบหมายเลขโทรศัพท์ของชาวฮังการีกว่า 300 รายที่ถูกระบุว่าอาจเป็นเป้าหมาย มีทั้งนักข่าวและนักธุรกิจ โดย Amnesty ยืนยันการติดตั้ง Pegasus สำเร็จได้หลายกรณี แต่จำนวนหมายเลขในรายชื่อไม่ได้หมายความว่าทุกเครื่องถูกเจาะสำเร็จ European Institutions Office

'ยุโรป' นักข่าวลี้ภัยก็ยังถูกสอดแนม

Citizen Lab และ Access Now รายงานการโจมตี Pegasus ต่อนักข่าวและนักเคลื่อนไหวชาวรัสเซียและเบลารุสที่อาศัยในยุโรป รวมถึง Maria Epifanova เมื่อปี 2024 ซึ่งมีหลักฐานยืนยันว่าถูกโจมตีและติดสปายแวร์ แต่ยังไม่สามารถระบุตัวผู้ดำเนินการโจมตีได้อย่างแน่ชัด 

วิธีตรวจว่าโทรศัพท์ของเราถูก Pegasus โจมตีหรือไม่

สามารถตรวจเบื้องต้นด้วยตัวเอง และการตรวจพิสูจน์ทางดิจิทัล (Digital Forensics) เพราะ Pegasus ออกแบบมาให้หลบการตรวจจับโดยเฉพาะ แอปแอนติไวรัสทั่วไปจึงไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะตรวจพบ

สำหรับ iPhone

• เปิด account.apple.com⁠ และลงชื่อเข้าใช้เพื่อตรวจว่ามี Threat Notification จาก Apple หรือไม่ รวมถึงตรวจการแจ้งเตือนใน Settings
• หากได้รับการแจ้งเตือน ให้ตรวจสอบผ่านบัญชี Apple โดยตรง อย่ากดลิงก์จากข้อความที่อ้างว่าเป็นการเตือนภัย
• หากมีความเสี่ยงสูง ให้เปิด Settings → Privacy & Security → Lockdown Mode เพื่อลดช่องทางที่อาจถูกโจมตี
• หากต้องการตรวจหลักฐานเชิงลึก ให้ผู้เชี่ยวชาญวิเคราะห์ข้อมูลสำรองและบันทึกระบบด้วย Mobile Verification Toolkit (MVT)

อ้างอิง : Apple Threat Notifications⁠ และ Lockdown Mode⁠ 

สำหรับ Android

• อัปเดต Android และ Security Patch ให้เป็นเวอร์ชันล่าสุดที่อุปกรณ์รองรับ
• ตรวจสอบแอปและสิทธิ์ที่ผิดปกติ รวมถึงใช้ Google Play Protect เพื่อค้นหามัลแวร์ทั่วไป แต่ผลปกติไม่ได้ยืนยันว่าปลอด Pegasus
• กรณีสงสัยการโจมตีแบบเจาะจง ให้ผู้เชี่ยวชาญเก็บข้อมูลด้วย AndroidQF และวิเคราะห์ด้วย MVT

อ้างอิง: Android Forensic Methodology⁠ Mobile Verification Toolkit

เครื่องมือที่ใช้ตรวจ Pegasus ทางการ

Mobile Verification Toolkit (MVT)

พัฒนาโดย Amnesty International Security Lab สำหรับตรวจร่องรอยการโจมตีจากข้อมูลระบบ iPhone และ Android เช่น ประวัติการเชื่อมต่อ โพรเซส และตัวบ่งชี้การบุกรุก (Indicators of Compromise)

เครื่องมือนี้ต้องใช้คอมพิวเตอร์และความรู้ด้านนิติวิทยาศาสตร์ดิจิทัล ไม่ใช่แอปที่โหลดลงมือถือแล้วกดสแกนได้ทันที

คู่มือ MVT อย่างเป็นทางการ⁠วิธีตรวจข้อมูลสำรอง iPhone⁠ฐานข้อมูลร่องรอย Pegasus สำหรับตรวจสอบ⁠

ข้อจำกัดสำคัญคือ ตรวจไม่พบร่องรอย ไม่ได้แปลว่าไม่เคยถูกแฮก เพราะหลักฐานบางชนิดอาจสูญหาย และฐานข้อมูลร่องรอยการโจมตีที่เปิดเผยต่อสาธารณะอาจตามไม่ทันเทคนิคใหม่ ๆ 

คนทั่วไปต้องกลัวสปายแวร์ Pegasus แค่ไหน?

Apple ระบุว่าการโจมตีด้วยสปายแวร์รับจ้างระดับนี้มีต้นทุนสูงมาก และมักมุ่งเป้าบุคคลเฉพาะกลุ่ม คนทั่วไปส่วนใหญ่จึงมีโอกาสตกเป็นเป้าหมายต่ำมาก Apple Support (PH)

แต่การป้องกันยังจำเป็น โดยเฉพาะการอัปเดตระบบอย่างสม่ำเสมอ ใช้รหัสผ่านที่แข็งแรง และเปิดการยืนยันตัวตนสองขั้นตอน ส่วนผู้มีความเสี่ยงสูงควรพิจารณา Lockdown Mode ซึ่ง Apple ระบุในเดือนมีนาคม 2026 ว่ายังไม่พบกรณีที่ยืนยันได้ว่าอุปกรณ์ซึ่งเปิดโหมดนี้ถูกเจาะสำเร็จด้วยสปายแวร์รับจ้าง ทั้งนี้ไม่ได้หมายความว่าป้องกันได้ 100%