ส่องกลยุทธ์ปั้นแบรนด์แฟชั่นยุคใหม่ให้ AI แนะนำและจดจำได้ตรงจุด

ส่องกลยุทธ์ปั้นแบรนด์แฟชั่นยุคใหม่ให้ AI แนะนำและจดจำได้ตรงจุด

เมื่อการช้อปปิ้งเปลี่ยนไปเพราะลูกค้าพึ่งพา ‘AI’ มาก สิ่งที่แบรนด์ทั้งหลายจำเป็นต้องทำมากกว่าการสร้างตัวตนก็คือ จะทำอย่างไรให้สินค้าได้รับการแนะนำจาก AI แบบส่งตรงไปถึงผู้บริโภคได้ถูกกลุ่ม

SHORT CUT

  • การสร้างตัวตนบน AI มีความสำคัญต่อแบรนด์แฟชั่น เนื่องจาก AI แนะนำสินค้าจากข้อมูลที่เรียนรู้มา ไม่ใช่การซื้อโฆษณาเหมือน Search Engine ทั่วไป
  • การวัดผลประสิทธิภาพของแบรนด์บน AI ประเมินจาก 3 ปัจจัยหลัก ได้แก่ ความเข้าใจในเอกลักษณ์แบรนด์, ความถี่ในการถูกแนะนำ และตำแหน่งการจัดอันดับ
  • ผลวิจัยชี้ว่าการที่แบรนด์ถูก AI แนะนำบ่อยครั้ง ไม่ได้หมายความว่า AI จะเข้าใจเอกลักษณ์ของแบรนด์นั้นอย่างถ่องแท้ และไม่มีแบรนด์ใดที่ทำคะแนนได้ดีที่สุดในทุกด้าน
  • แบรนด์สามารถแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มตามประสิทธิภาพบน AI ซึ่งแต่ละกลุ่มต้องการกลยุทธ์ในการสร้างตัวตนและสื่อสารกับ AI ที่แตกต่างกันออกไป

เมื่อการช้อปปิ้งเปลี่ยนไปเพราะลูกค้าพึ่งพา ‘AI’ มาก สิ่งที่แบรนด์ทั้งหลายจำเป็นต้องทำมากกว่าการสร้างตัวตนก็คือ จะทำอย่างไรให้สินค้าได้รับการแนะนำจาก AI แบบส่งตรงไปถึงผู้บริโภคได้ถูกกลุ่ม

สำหรับแบรนด์แฟชั่นในยุคนี้ คำถามไม่ใช่เรื่องที่ว่าจะลงทุนกับการสร้างตัวตนบน AI ดีหรือไม่ แต่คือการลงทุนนั้นได้ผลหรือเปล่า ? ข้อมูลจาก Adobe Analytics ระบุว่าในเดือนมิถุนายน 2026 ผู้บริโภคชาวสหรัฐฯ ถึง 41% ใช้ ‘Generative AI’ ในการช่วย ‘ช้อปปิ้ง’ ในขณะที่ผู้เข้าชมที่ตามมาจากคำแนะนำของ AI สามารถสร้างรายได้ต่อการเข้าชมสูงกว่าช่องทางปกติถึงกว่า 40%

‘AI’ ไม่เหมือนกับ ‘ระบบเสิร์ชเอนจิน’ ทั่วไปที่แบรนด์สามารถทุ่มเงินเพื่อซื้อพื้นที่โฆษณาหรือทำ ‘SEO’ ให้อยู่อันดับต้นๆ ได้ เพราะผู้ช่วย AI จะจดจำและแนะนำแบรนด์โดยใช้ข้อมูลที่เคยเรียนรู้มา ผสมผสานกับการดึงข้อมูลจากการค้นหาบนเว็บแบบเรียลไทม์ในบางกรณี

สิ่งนี้หมายความว่า แบรนด์อาจเป็นที่รู้จักดีในระบบ AI แต่อาจแทบไม่เคยถูกแนะนำเลย หรืออาจจะปรากฏชื่อบ่อยแต่ดันไปอยู่ผิดหมวดสินค้า ผิดกลุ่มเป้าหมาย หรือผิดโอกาสการใช้งาน หรือบางทีอาจจะโผล่มาในคำตอบของ AI ตลอด แต่กลับถูกจัดอันดับไว้รั้งท้ายคู่แข่งเมื่อมีการแนะนำ

เพื่อทำความเข้าใจความแตกต่างเหล่านี้ BoF Insights ได้ทำการวิเคราะห์แบรนด์แฟชั่น 120 แบรนด์ ทั้งกลุ่มลักชัวรี ไฮสตรีท คอนเทมโพรารี และสปอร์ตแวร์/เอาต์ดอร์ ผ่านโมเดล ChatGPT, Claude และ Gemini ระหว่างเดือนมกราคม-กรกฎาคม 2026

การศึกษานี้ใช้ข้อมูลจาก BoF Insights Brand Pulse ซึ่งเป็นเครื่องมือติดตามแบรนด์แฟชั่นที่พัฒนาร่วมกับ Quilt.AI เครื่องมือนี้จะประเมินประสิทธิภาพครอบคลุมทั้ง AI โซเชียลมีเดีย และการค้นหา

โมดูลประเมิน AI จะวัดผลจาก 3 ตัวชี้วัด ได้แก่

1. ความเข้าใจ (Understanding): ความสม่ำเสมอและเอกลักษณ์ของแบรนด์ที่แสดงออกมาในโมเดล AI

2. ความถี่ในการแนะนำ (Recommendation frequency): บ่อยแค่ไหนที่แบรนด์ปรากฏขึ้นเมื่อผู้ใช้งานป้อนคำสั่ง (Prompt) ที่เกี่ยวข้อง

3. ตำแหน่งการจัดวาง (Placement): แบรนด์ถูกจัดให้อยู่ในอันดับโดดเด่นแค่ไหนเมื่อถูกพูดถึง

แบรนด์ถูกแนะนำมากขึ้น แต่หน้าเดิมๆ ยังคงครองแชมป์

จากแบรนด์ที่นำมาวิเคราะห์ทั้งหมด 78% มีความถี่ในการถูกแนะนำเพิ่มขึ้นระหว่างมกราคม-กรกฎาคม 2026 แต่รายชื่อแบรนด์ที่ถูกแนะนำบ่อยที่สุดกลับแทบไม่เปลี่ยนแปลง โดยเฉลี่ยแล้ว 4 ใน 5 แบรนด์ที่มีความถี่ในการแนะนำสูงสุดในเดือนมกราคม ก็ยังคงเกาะกลุ่มท็อป 5 ในเดือนกรกฎาคม

ผลลัพธ์นี้ชี้ให้เห็นว่า ความถี่ในการถูกแนะนำที่เพิ่มขึ้นไม่ได้แปลว่าจะได้เปรียบเสมอไป เมื่อหลายแบรนด์เริ่มมีตัวตนบน AI ชัดเจนขึ้น การวัดผลจึงต้องนำไปเทียบกับคู่แข่งในระดับเดียวกัน และวัดจากคำสั่ง (Prompt) ที่สำคัญต่อธุรกิจนั้นๆ จริงๆ

จึงอาจเรียกได้ว่าไม่มีแบรนด์ไหนเลยที่สามารถครองความยิ่งใหญ่ในทุกตัวชี้วัดของ AI ได้อย่างสมบูรณ์แบบ ยกตัวอย่างในกลุ่มลักชัวรี Zegna ทำคะแนนด้าน ‘ความเข้าใจ’ ได้ดีที่สุด, Burberry เป็นแบรนด์ที่ ‘ถูกแนะนำ’ บ่อยที่สุด ในขณะที่ Chanel ได้คะแนน ‘ตำแหน่งการจัดวาง’ เฉลี่ยสูงสุด ซึ่งรูปแบบความโดดเด่นที่สลับกันไปนี้ก็เกิดขึ้นในกลุ่มสินค้าเซกเมนต์อื่นๆ เช่นกัน

แต่ว่าการที่ถูกเลือก ก็ไม่ได้แปลว่าเข้าใจ เพราะแบรนด์ที่ AI แนะนำบ่อยๆ มักจะถูกจัดอันดับไว้สูงกว่าคู่แข่งด้วย ความสัมพันธ์นี้เห็นได้ชัดเจนที่สุดในกลุ่มลักชัวรี ซึ่งผู้ช่วย AI มักจะดึงรายชื่อแบรนด์ที่มีความมั่นคงระดับแนวหน้าเดิมๆ กลับมาแนะนำซ้ำๆ เสมอ

ในขณะเดียวกัน คะแนนด้านความเข้าใจกลับทำงานแยกส่วนกันอย่างชัดเจน จากทั้ง 120 แบรนด์ กลับแทบไม่พบความเชื่อมโยงระหว่าง ‘ความถี่ที่ถูกแนะนำ’ กับ ‘ความเข้าใจที่ AI มีต่อแบรนด์’ เลย

แต่เรื่องนี้นำมาสู่ข้อควรระวังที่สำคัญ แบรนด์ที่มีกรอบชัดเจนและเฉพาะตัวมากๆ อาจตอบโจทย์ความต้องการได้แค่บางกลุ่ม ทำให้เข้าถึงคนได้น้อยลง ส่วนแบรนด์ที่ถูกแนะนำบ่อยแต่ภาพลักษณ์กว้างเกินไปหรือไม่สอดคล้องกัน แม้จะปรากฏตัวบ่อย แต่ AI ก็อาจดึงไปแนะนำผิดโปรดักต์ ผิดกลุ่ม หรือผิดโอกาส ดังนั้น การแข็งแกร่งเพียงด้านเดียวจึงไม่เพียงพอ

เมื่อนำคะแนนด้านความเข้าใจมาเทียบกับความถี่ในการแนะนำบน AI จะพบว่าสามารถแบ่งสถานะของแบรนด์ออกได้ 4 กลุ่ม ดังนี้

1. แบรนด์กลุ่มที่มั่นคง (Established brands): โมเดล AI เข้าใจอย่างชัดเจนและแนะนำบ่อยครั้ง กลุ่มนี้ครองตลาดโดยแบรนด์ไฮสตรีท เช่น Zara, Levi’s, Uniqlo และ Calvin Klein

2. แบรนด์กลุ่มที่ถูกเลือกแต่ภาพลักษณ์ไม่ชัด (Chosen without clarity brands): ได้รับการแนะนำบ่อยแม้เอกลักษณ์จะไม่ค่อยชัดเจนนักในสายตา AI แบรนด์ลักชัวรีมักจะมาอยู่ในกลุ่มนี้เยอะ

3. แบรนด์กลุ่มที่ชัดเจนแต่มักถูกมองข้าม (Clear but overlooked brands): มีจุดยืนและเอกลักษณ์ที่ชัดเจนมากในระบบ AI แต่มักปรากฏน้อยเมื่อมีคำสั่งค้นหา

4. แบรนด์กลุ่มที่ยังไม่มีพื้นที่ (Unplaced brands): เป็นกลุ่มที่ต้องปรับปรุงทั้งความชัดเจนเพื่อให้ AI เข้าใจ และเพิ่มความถี่ในการถูกแนะนำให้มากขึ้น

แต่ละสถานะต้องการกลยุทธ์ที่ต่างกัน ‘กลุ่มที่มั่นคง’ ต้องรักษาและขยายความได้เปรียบ ‘กลุ่มที่ถูกเลือกแต่ภาพลักษณ์ไม่ชัด’ จำเป็นต้องสร้างความเชื่อมโยงของข้อมูลเพื่อให้ภาพลักษณ์แบรนด์ชัดเจนขึ้น ‘กลุ่มที่ชัดเจนแต่มักถูกมองข้าม’ ต้องขยายบริบทของแบรนด์ให้ไปตอบโจทย์คำสั่งใหม่ๆ มากขึ้น และ ‘กลุ่มที่ยังไม่มีพื้นที่’ ต้องเริ่มจากการสร้างรากฐานตัวตนให้ AI เข้าใจอย่างถ่องแท้ก่อนที่จะไปเน้นเรื่องการเพิ่มยอดการมองเห็น

อ้างอิงข้อมูล : BoF Insights

related