เตรียมกำหนด 'ขีดจำกัดที่ 10' ในวิกฤตการณ์ร้ายแรงที่สุดของโลก

แนวคิดเรื่องการก้าวข้ามขีดจำกัดของโลก ( Planetary Boundary) ถูกนำเสนอครั้งแรกในปี 2009 โดยระบุถึงขีดจำกัด 9 ประการที่อาจก่อให้เกิดหายนะหากมนุษยชาติก้าวข้ามขีดจำกัดเหล่านั้น 

แม้ว่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจะเป็นหนึ่งใน 9 ขีดจำกัดดังกล่าว แต่แนวคิดนี้ยังระบุถึงวิกฤตการณ์อื่นๆ เช่น ความอุดมสมบูรณ์ของชีวมณฑลถูกทำลาย การลดลงของชั้นโอโซน การเป็นกรดของมหาสมุทร หรือการเปลี่ยนแปลงของแหล่งน้ำจืด 

ล่าสุด มีนักวิทยาศาสตร์กลุ่มหนึ่งโต้แย้งว่า ควรเพิ่มขีดจำกัดที่ 10 เข้าไปในแนวคิดดังกล่าว นั่นคือ การขาดออกซิเจนในแหล่งน้ำ โดยเฉพาะแหล่งน้ำที่สำคัญของโลกที่กำลังเผชิญภาวะขาดออกซิเจนตามธรรมชาติ 

จากข้อมูลของนักวิจัย พบว่า ทะเลสาบและอ่างเก็บน้ำสูญเสียออกซิเจนไป 5.5 เปอร์เซ็นต์และ 18.6 เปอร์เซ็นต์ตามลำดับ ในช่วง 45 ปีที่ผ่านมา และมหาสมุทรมีออกซิเจนลดลง 2 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเป็นปริมาณที่น่าตกใจ เมื่อพิจารณาถึงขนาดโดยรวมของมหาสมุทร

ขณะที่สัตว์ทะเลต้องการน้ำที่มีออกซิเจนเพื่อความอยู่รอด ดังนั้น น้ำที่ขาดออกซิเจนจึงส่งผลกระทบอย่างมากต่อปลา หอย และกุ้ง ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อเนื่องไปตามห่วงโซ่อาหารและคุกคามการล่มสลายของระบบนิเวศ และหากยังไม่เพียงพอ น้ำที่ขาดออกซิเจนยังสามารถก่อให้เกิด ไนตรัสออกไซด์และมีเทน ซึ่งเป็น ก๊าซเรือนกระจกที่ร้ายแรงสองชนิดผ่านกระบวนการทางชีวภาพ

ดังนั้น การสูญเสียออกซิเจนในแหล่งน้ำของโลกจึงอาจก่อให้เกิดภัยพิบัติทางสภาพอากาศครั้งใหญ่ที่อาจนำไปสู่หายนะของโลกของเราได้

นอกจากนี้ นักวิทยาศาสตร์ยังเตือนว่า ปัจจุบันมนุษยชาติได้ก้าวข้ามขีดจำกัดไปแล้วถึง 6 ข้อ แต่ไม่ได้ระบุว่าเป็นข้อใดบ้าง

ส่วนสาเหตุของการสูญเสียออกซิเจนในน้ำ ได้แก่ ภาวะโลกร้อนที่ทำให้อุณหภูมิของน้ำสูงขึ้น ความสามารถในการละลายของออกซิเจนในน้ำจะลดลง เกิดการแบ่งชั้นของมวลน้ำมากขึ้น เนื่องจากน้ำที่อุ่นกว่า มีความเค็มต่ำกว่า และมีความหนาแน่นน้อยกว่า จะอยู่ด้านบนของน้ำที่เย็นกว่าและเค็มกว่าในระดับลึก ซึ่งขัดขวางการแลกเปลี่ยนระหว่างชั้นน้ำลึกที่มีออกซิเจนต่ำกับน้ำผิวดินที่มีออกซิเจนสูง นอกจากนี้ยังมีการรับสารเคมีจากการเกษตรของมนุษย์ ซึ่งสารเคมีบางชนิดจะไปสนับสนุนการเจริญเติบโตของสาหร่าย ซึ่งนำไปสู่การใช้ออกซิเจนในน้ำที่เพิ่มมากขึ้น 

โดยมีคำเตือนว่า หากไม่แก้ไขปัญหาการขาดออกซิเจนในแหล่งน้ำ ในที่สุดแล้วจะไม่เพียงส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศเท่านั้น แต่ยังรวมถึงกิจกรรมทางเศรษฐกิจและสังคมในระดับโลกด้วย