เปิดแนวทางการใช้ ‘พลังงานแสงอาทิตย์’ สู้ร้อน ทำได้อย่างไร?

โลกในปี 2569 ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป อุณหภูมิที่พุ่งสูงขึ้น คลื่นความร้อนที่ยาวนาน ฝนที่ตกผิดฤดูกาล และภัยธรรมชาติที่รุนแรงขึ้น กำลังสะท้อนแนวโน้มสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญทั่วโลก ขณะที่ประเทศไทยเองก็เผชิญสัญญาณเหล่านี้อย่างชัดเจน ทั้งอากาศร้อนจัดทำลายสถิติ น้ำท่วมฉับพลันสลับภัยแล้ง และคุณภาพอากาศที่กระทบต่อสุขภาพประชาชนในวงกว้าง

(อ้างอิง: World Meteorological Organization (WMO) - State of the Global Climate Report https://wmo.int/publication-series/state-of-global-climate-2023 / กรมอุตุนิยมวิทยา-รายงานสภาวะอากาศของประเทศไทย https://www.tmd.go.th/services/annual-report)  

ท่ามกลางความท้าทายนี้ หน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมของไทยจึงต้องขยับตัวอย่างจริงจังมากขึ้น โดยเฉพาะ กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ที่เร่งเดินหน้าขับเคลื่อนนโยบายและมาตรการรับมืออย่างเข้มข้น โดยกำหนดแนวทางครอบคลุมทั้งการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและการปรับตัวต่อผลกระทบ ควบคู่กับการดำเนินงานตามพันธกรณีระหว่างประเทศและความตกลงปารีส รวมถึงการจัดทำบัญชีก๊าซเรือนกระจก และการพัฒนากลไกคาร์บอนเครดิต เพื่อสนับสนุนการขับเคลื่อนเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ

(อ้างอิง: https://www.dcce.go.th/about-us/vision-mission/ , https://www.facebook.com/watch/?v=2190993544577644 , https://www.thansettakij.com/sustainable/net-zero/636365)  

8 แนวทาง “ใช้โซลาร์สู้ร้อน” ทำได้จริงในบ้านไทย

Solar Rooftop ลดค่าไฟช่วงพีค: การติดตั้งโซลาร์เซลล์บนหลังคา ช่วยผลิตไฟใช้เองในช่วงกลางวัน ซึ่งเป็นช่วงที่ค่าไฟสูง ทำให้ลดค่าใช้จ่ายได้ และยังช่วยลดภาระโครงข่ายไฟฟ้าของประเทศในช่วงพีค ยิ่งในไทยที่มีศักยภาพแสงแดดสูงตลอดปี การติดตั้งโซลาร์เซลล์ระบบขนาดครัวเรือนสามารถรองรับการใช้ไฟในบ้านได้อย่างมีประสิทธิภาพ

(อ้างอิง: กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) - คู่มือการติดตั้งโซลาร์รูฟท็อปสำหรับประชาชน https://www.dede.go.th/ / International Renewable Energy Agency (IRENA) - Solar Photovoltaic https://www.irena.org/Energy-Transition/Technology/Solar-Photovoltaic)  

แผงโซลาร์เป็น “ฉนวนกันร้อน” ชั้นแรกของบ้าน: นอกจากผลิตไฟ แผงโซลาร์ยังช่วย “บังแดดหลังคา” ลดความร้อนเข้าสู่ตัวอาคารโดยตรง ซึ่งแผงที่ติดตั้งเหนือหลังคาพร้อมช่องอากาศ สามารถช่วยลดการถ่ายเทความร้อนลงสู่บ้าน

([อ้างอิง: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) - เทคโนโลยีบ้านประหยัดพลังงาน http://www.eppo.go.th/ / National Renewable Energy Laboratory (NREL) - Solar Shading and Building Cooling https://www.nrel.gov/])  

Solar Cooling เทคโนโลยีลดภาระแอร์: ระบบทำความเย็นด้วยพลังงานแสงอาทิตย์ (Solar Cooling) ใช้พลังงานจากแสงแดดมาช่วยผลิตความเย็น เช่น ระบบดูดซับความร้อน (absorption cooling) ข้อดีคือ ยิ่งแดดแรงยิ่งช่วยลดภาระเครื่องปรับอากาศ

([อ้างอิง: International Energy Agency (IEA) - Solar Heating and Cooling https://www.iea-shc.org/ / กระทรวงพลังงาน - พลังงานแสงอาทิตย์เพื่อการทำความเย็น https://energy.go.th/])  

โซลาร์ผสานอาคาร (BIPV) กันร้อนตั้งแต่โครงสร้าง: เทคโนโลยี Building-Integrated Photovoltaics (BIPV) คือการนำโซลาร์ไปเป็นส่วนหนึ่งของผนังหรือหลังคาอาคาร นอกจากผลิตไฟ ยังช่วยลดการดูดซับความร้อนของวัสดุก่อสร้าง ทำให้อุณหภูมิภายในลดลงตั้งแต่ต้นทาง

(อ้างอิง: European Commission - Building Integrated Photovoltaics (BIPV) https://joint-research-centre.ec.europa.eu/ / ศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ (ENTEC) https://www.entec.or.th/)  

หลังคาเขียว + โซลาร์ ลดอุณหภูมิเมือง: การผสานระบบโซลาร์เข้ากับหลังคาเขียว เป็นแนวทางที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พื้นที่อาคาร พร้อมช่วยลดอุณหภูมิพื้นผิวหลังคาและบรรเทาปรากฏการณ์เกาะความร้อนในเมือง (Urban Heat Island) อีกทั้งยังสนับสนุนการใช้พลังงานหมุนเวียนและพื้นที่สีเขียวในเมืองควบคู่กัน

(อ้างอิง: Environmental Protection Agency (EPA) - Using Green Roofs to Reduce Heat Islands https://www.epa.gov/heatislands/using-green-roofs-reduce-heat-islands / รายงานวิจัยเรื่อง Bio-Solar Roofs จาก ScienceDirect https://www.sciencedirect.com/)  

ระบบระบายอากาศพลังงานแสงอาทิตย์: พัดลมระบายอากาศพลังงานแสงอาทิตย์ และแนวคิด Solar Chimney เป็นแนวทางที่ช่วยเพิ่มการไหลเวียนอากาศภายในอาคาร โดยอาศัยหลักการระบายอากาศตามธรรมชาติและการใช้พลังงานแสงอาทิตย์ เพื่อลดความร้อนสะสมภายในอาคารและบริเวณใต้หลังคา

(อ้างอิง: American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers (ASHRAE) - Solar Ventilation Strategies https://www.ashrae.org/)  

ออกแบบหลังคาร่วมกับโซลาร์ ลดการโหลดทั้งระบบ: การออกแบบบ้านให้รับกับโซลาร์ เช่น มุมเอียงหลังคา ทิศทางแดด และการระบายอากาศ จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ ทั้งการผลิตไฟและการลดความร้อน ถือเป็นแนวคิด “บ้านประหยัดพลังงานยุคใหม่”

(อ้างอิง: กรมโยธาธิการและผังเมือง - มาตรฐานการออกแบบอาคารประหยัดพลังงาน https://www.dpt.go.th/ / U.S. Department of Energy - Solar Integration Series https://www.energy.gov/eere/solar/solar-integration-series)  

ระบบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์: ระบบสูบน้ำพลังงานแสงอาทิตย์เป็นอีกแนวทางที่ช่วยสนับสนุนการจัดการน้ำ โดยใช้พลังงานสะอาด และเพิ่มความยืดหยุ่นในการใช้น้ำในพื้นที่กลางแจ้งหรือพื้นที่สีเขียว โดยเหมาะกับพื้นที่ที่มีศักยภาพพลังงานแสงอาทิตย์สูง(อ้างอิง: FAO - Solar-powered Irrigation and On-Farm Production / Solar powered irrigation: climate-friendly, reliable and affordable)

ในขณะที่ผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงานมองตรงกันว่า โซลาร์ในปี 2569 ไม่ได้เป็นแค่แหล่งผลิตไฟ แต่เป็น “หัวใจของการออกแบบบ้านรับมือโลกร้อน” เพราะสามารถทำงานร่วมกับระบบอื่น เพื่อสร้างบ้านที่ “เย็นขึ้น ใช้พลังงานน้อยลง และยั่งยืนมากขึ้น” ซึ่งประเทศไทยมีศักยภาพพลังงานแสงอาทิตย์สูงเป็นอันดับต้นๆ ของภูมิภาค(อ้างอิง: International Energy Agency (IEA) - Thailand Energy Outlook https://www.iea.org/reports/thailand-energy-outlook-2023 / แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย (PDP) http://www.eppo.go.th/index.php/th/plan-policy/tiep/pdp)

ที่มา: กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม , กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน, กระทรวงพลังงาน

- https://shorturl.asia/vD5As - https://surl.li/qtxgga - https://surl.li/qjkogx - https://shorturl.asia/8eM3A- https://shorturl.asia/q6UGw - https://surl.li/ochxfo - https://shorturl.asia/NFcf8 - https://shorturl.asia/OBc0u -https://epo13.pcd.go.th/th/news/detail/9385 - https://surl.li/dgoqbf