
SHORT CUT
เมื่อ ‘อุตสาหกรรมแฟชั่น’ เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่สร้างขยะมากที่สุด การนำเทคโนโลยีรีไซเคิลเข้ามาจัดการ นอกจากจะช่วยลดปัญหาขยะแล้ว ยังสามารถนำไปต่อยอดเป็นไอเทมใหม่ๆ ได้ด้วย
แม้ว่าเว็บไซต์ขายของมือสองจะได้รับความนิยมมากขึ้น แต่ในสหราชอาณาจักรยังคงมีการทิ้ง ‘ขยะสิ่งทอ’ มากถึงประมาณ 711,000 ตันต่อปี ซึ่งมีน้ำหนักพอๆ กับเรือบรรทุกเครื่องบินของสหรัฐอเมริกาถึง 7 ลำรวมกัน
‘อุตสาหกรรมแฟชั่น’ และสิ่งทอระดับโลกถือเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่สร้างขยะมากที่สุด แต่บริษัทรีไซเคิลในเมืองปีเตอร์โบโรห์ และนอร์ทแธมป์ตันเชียร์ของอังกฤษ กำลังใช้เทคโนโลยีเข้ามาพลิกโฉมปัญหานี้ แถมพวกเขากำลังได้รับความสนใจจากแบรนด์ยักษ์ใหญ่ แต่ถึงกระนั้นก็ยังคงต้องการกฎระเบียบและแรงสนับสนุนจากผู้บริโภคด้วยเช่นกัน
ในโกดังแห่งหนึ่งที่ตั้งอยู่ติดกับถนนสาย A14 ในเมืองเคตเตอริง (Kettering) กองผ้าเก่าสภาพยับยู่ยี่ขนาดมหึมากำลังถูกป้อนเข้าสู่เครื่องจักรอย่างช้าๆ ในนั้นมีทั้งชุดคลุมอาบน้ำ ผ้านวม ป้ายโฆษณา และสายคล้องคอจากงานอีเวนต์ต่างๆ ซึ่งรวมถึงการแข่งขันกีฬาเครือจักรภพของทั้งหมดนี้ทำจาก ‘โพลีเอสเตอร์’ ซึ่งเป็นเส้นใยสิ่งทอที่นิยมใช้กันมากที่สุดในโลก และแน่นอนว่าพวกมันทั้งหมดคือของที่ถูกทิ้งแล้ว
ตามปกติแล้ว ขยะเหล่านี้จะถูกนำไปเผาหรือฝังกลบ แต่โครงการ ‘Project Re:Claim’ กำลังพยายามเปลี่ยนแนวทางดังกล่าว ด้วยความร่วมมือระหว่างบริษัทการค้าของ The Salvation Army (SATCoL) และ Plan B Circular พวกเขาได้เดินเครื่องสิ่งที่ถูกขนานนามว่าเป็น ‘โรงงานรีไซเคิลสิ่งทอโพลีเอสเตอร์สู่สิ่งทอเชิงพาณิชย์แห่งแรกในยุโรป’
โดยใช้เทคโนโลยีที่ดัดแปลงมาจากโรงงานรีไซเคิลขวดพลาสติก ซึ่ง The Salvation Army จะทำหน้าที่รวบรวมสิ่งของต่างๆ และนำชิ้นส่วนที่ไม่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ในสภาพเดิมได้ ไปผ่านกระบวนการบดย่อยและหลอมละลาย สิ่งเจือปนอย่างเซลล์ผิวหนังที่ตายแล้วและเส้นผมจะถูกกำจัดออกไป จนได้ผลผลิตออกมาเป็นเม็ดพลาสติกโพลีเอสเตอร์ (rPET) ที่สามารถนำไปผลิตเสื้อผ้าใหม่ได้
‘ทิม ครอส’ ผู้ก่อตั้ง Plan B Circular กล่าวว่า นี่คืออนาคตของการนำเสื้อผ้าที่เรามีในวันนี้ มาสร้างเป็นเสื้อผ้าที่เราต้องการในวันพรุ่งนี้ เราสามารถแปรรูปผ้าได้ถึง 500 กิโลกรัมต่อชั่วโมง และสามารถขยายกำลังการผลิตได้อย่างง่ายดายหากมีความต้องการเพิ่มขึ้น ปัญหาหลักในตอนนี้คือการโน้มน้าวให้ผู้ผลิตเสื้อผ้าเปลี่ยนจากการใช้โพลีเอสเตอร์ใหม่ มาเป็นโพลีเอสเตอร์รีไซเคิลจากสิ่งทอเก่า รวมถึงต้องออกแบบเสื้อผ้าใหม่ให้สามารถนำไปรีไซเคิลได้ง่ายเมื่อหมดอายุการใช้งาน
“เสื้อเบลเซอร์โพลีเอสเตอร์ไม่จำเป็นต้องใช้กระดุมและป้ายที่ทำจากไนลอน เสื้อกีฬาไม่จำเป็นต้องใช้ซิปโลหะ ทุกอย่างสามารถใช้โพลีเอสเตอร์ทำได้ทั้งหมด” ทิมระบุ พร้อมอธิบายว่าสิ่งนี้มีความสำคัญมากเพราะโรงงานสามารถรีไซเคิลได้เฉพาะสิ่งของที่เป็นโพลีเอสเตอร์ 100% เท่านั้น
ทางด้าน ‘มาจอน ฟรอสต์’ หัวหน้าฝ่ายความยั่งยืนของ SATCoL กล่าวว่า เสื้อผ้าส่วนใหญ่มักเป็นเส้นใยผสมอย่างโพลีเอสเตอร์กับผ้าฝ้าย หรือบ่อยครั้งก็ผสมวัสดุที่แตกต่างกันถึงสามหรือสี่ชนิด แม้นักวิจัยกำลังทดลองหาวิธีแยกเส้นใยเหล่านี้ แต่การทำในระดับอุตสาหกรรมยังคงเป็นเรื่องยากและมีต้นทุนสูง สิ่งของเหล่านั้นส่วนใหญ่จึงมักลงเอยด้วยการถูกทำลาย
โครงการ Project Re:Claim ระบุว่าเม็ดพลาสติก ‘rPET’ ของพวกเขาใช้คาร์บอนในการผลิตน้อยกว่าโพลีเอสเตอร์ใหม่ถึง 89% ทิม จึงกล่าวเสริมว่าเราส่งเม็ดพลาสติกเหล่านี้กลับไปยังประเทศจีนผ่านตู้คอนเทนเนอร์ขนส่งที่ว่างเปล่าในเที่ยวขากลับ เพื่อนำไปปั่นให้กลายเป็นเส้นด้ายอีกครั้ง
“เรามีเทคโนโลยีพร้อมแล้ว แต่เรายังล้าหลังเรื่องข้อกฎหมาย ซึ่งมันควรเป็นตัวขับเคลื่อนหลักในการออกแบบและผลิตเสื้อผ้า” ทิมอธิบาย
กฎระเบียบของสหภาพยุโรปกำลังเปลี่ยนแปลงและบีบให้ผู้ผลิตลดปริมาณขยะรวมถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อเปลี่ยนอุตสาหกรรมนี้ให้เป็นระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) โดยต้องรับประกันว่าผลิตภัณฑ์ไม่ได้ผลิตจากวัสดุรีไซเคิลเพียงอย่างเดียว แต่ตัวผลิตภัณฑ์เองจะต้องสามารถนำไปรีไซเคิลต่อได้ด้วยเมื่อหมดอายุการใช้งาน
ส่วนกระทรวงสิ่งแวดล้อม อาหาร และกิจการชนบทของอังกฤษ (Defra) ระบุว่า กำลังให้ทุนสนับสนุนข้อตกลงสิ่งทอของสหราชอาณาจักร (UK Textiles Pact) ซึ่งจะช่วยผลักดันเป้าหมายในการลดปริมาณขยะและเพิ่มวงจรชีวิตของวัสดุ
อย่างไรก็ตาม โครงการดังกล่าวยังคงเป็นความสมัครใจ นอกจากนี้ Defra ยังกล่าวอีกว่าคณะทำงานที่ประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญและภาคธุรกิจกำลังพิจารณาทางเลือกต่างๆ เพื่อลดขยะในครัวเรือนและภาคธุรกิจ ซึ่งจะมีการรายงานขั้นตอนต่อไปในช่วงปลายปีนี้
ทางด้านบริษัท Gen Phoenix ซึ่งตั้งอยู่ในเมืองปีเตอร์โบโรห์ มองว่าทัศนคติของผู้บริโภคทั่วโลกและข้อกฎหมายกำลังเริ่มขับเคลื่อนให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ในแต่ละปีบริษัทได้รีไซเคิลขยะหนังหลายพันตันให้กลายเป็นวัสดุใหม่ ซึ่งถูกนำไปใช้โดยแบรนด์ดังระดับโลกมากมาย เช่น Dr. Martens, Nike และ Coach นอกจากนี้ยังมีความเชี่ยวชาญพิเศษด้านการทำเบาะที่นั่งสำหรับรถไฟ รถบัส และเครื่องบินอีกด้วย
'จอห์น เคนเนดี' ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Gen Phoenix กล่าวว่าสายการบิน Jet2 เป็นลูกค้าเชิงพาณิชย์รายแรกของบริษัท และตอนนี้ 1 ใน 5 ของเครื่องบินพาณิชย์ที่บินอยู่ทั่วโลกกำลังใช้วัสดุของ Gen Phoenix
วัสดุของเรามีคุณสมบัติคล้ายกับหนังแบบดั้งเดิม แต่ปล่อยคาร์บอนฟุตพรินต์น้อยกว่าถึง 80% และยังมีน้ำหนักเบากว่า ซึ่งน้ำหนักถือเป็นเรื่องสำคัญมากสำหรับสายการบิน เราได้ช่วยชีวิตวัสดุกว่า 18,000 ตันไม่ให้ไปจบลงที่บ่อขยะ จอห์นกล่าว
ส่วน 'พอล เซาท์ออล' หัวหน้าฝ่ายความยั่งยืนของ Jet2 เล่าว่าเขารู้สึกภูมิใจในความร่วมมือกับบริษัทรีไซเคิลแห่งนี้ เพราะวัสดุนวัตกรรมของพวกเขามีน้ำหนักเบากว่าหนังแบบดั้งเดิมมาก ซึ่งช่วยลดการเผาผลาญเชื้อเพลิงและส่งผลให้การปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ลดลงตามไปด้วย เมื่อหมดอายุการใช้งาน มันยังสามารถนำไปรีไซเคิลเป็นเบาะที่นั่งเครื่องบินใหม่ได้อีก ช่วยลดปริมาณขยะและทำให้มีทางเลือกที่รับผิดชอบต่อการตกแต่งภายในห้องโดยสาร
โดยปกติแล้ว ‘เครื่องหนัง’ คือผลิตภัณฑ์พลอยได้จากอุตสาหกรรมอาหาร แต่ก็ยังมีชิ้นส่วนอีกจำนวนมากที่มักถูกทิ้งสูญเปล่า ซึ่ง Gen Phoenix มองว่าสามารถนำมากอบกู้และใช้งานได้ ริชาร์ด พีซ (Richard Peace) ผู้อำนวยการอาวุโสฝ่ายวิจัยและเทคโนโลยีของบริษัท กล่าวว่า หากนึกถึงหนังสัตว์ มันจะมีชิ้นส่วนอย่างช่วงคอ ไหล่ รักแร้ หรือส่วนท้อง ซึ่งเป็นส่วนที่นำมาทำเครื่องหนังสำเร็จรูปได้ไม่ดีนัก
ทางบริษัทจะนำเข้าขยะส่วนนี้ที่เรียกว่า ‘เวตบลู’ (Wet Blue เป็นชื่อเรียกของหนังสัตว์ที่ผ่านกระบวนการฟอกหนังมาแล้วบางส่วน) จากโรงฟอกหนังทั่วโลก จากนั้นจะนำมาสลายให้กลายเป็นเส้นใยฟูๆ แล้วพ่นลงบนแผ่นกระดาษทิชชูบางๆ แผ่นกระดาษเหล่านี้จะถูกนำมาประกบเข้ากับผ้า ซึ่งมักจะเป็นโพลีเอสเตอร์รีไซเคิล ก่อนจะใช้เครื่องฉีดน้ำแรงดันสูงเพื่อผสานเส้นใยทั้งหมดให้เข้าด้วยกันอีกครั้ง
กระบวนการนี้เรียกว่า ‘Hydro-entanglement’ (การอัดพันเส้นใยด้วยพลังน้ำ) เป็นการสร้างวัสดุใหม่โดยไม่ต้องใช้เรซินเป็นตัวผสาน ทำให้ผลิตภัณฑ์ใหม่ที่ได้สามารถนำไปรีไซเคิลได้ง่ายขึ้น
จอห์น กล่าวว่า “เรากำลังเห็นกระแสความตื่นตัวด้านความยั่งยืนที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งในแง่ของกฎหมายและทัศนคติของผู้บริโภค โดยเฉพาะเมื่อคนกลุ่ม Gen Z เริ่มก้าวเข้ามามีบทบาท แบรนด์ต่างๆ หันมาลงทุนในด้านนี้มากขึ้นอย่างแน่นอน แม้ว่าพวกเขาอาจจะค่อนข้างเก็บตัวเงียบเกี่ยวกับผลงานอันยอดเยี่ยมที่กำลังทำอยู่ก็ตาม”
ด้าน ‘ทูเซ เมกิก’ (Tuze Mekik) ผู้อำนวยการด้านความยั่งยืนระดับโลกของ ‘Dr. Martens’ กล่าวว่า “แม้ว่าปัจจุบันผลิตภัณฑ์เหล่านี้จะคิดเป็นเพียงสัดส่วนเล็กน้อยในสินค้าทั้งหมดของเรา แต่การเติบโตที่เห็นได้ชัดในฤดูกาลที่ผ่านมา ก็สะท้อนให้เห็นถึงโอกาสที่น่าตื่นเต้น เมื่อธุรกิจอย่าง Dr. Martens และ Gen Phoenix หันมาร่วมมือกันเพื่อสร้างจินตนาการใหม่ให้กับขยะ”
ปัจจุบัน Gen Phoenix ยังคงเดินหน้านวัตกรรมอย่างต่อเนื่อง โดยพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อรีไซเคิลขยะเครื่องหนังสำเร็จรูปด้วยเช่นกัน โดย จอห์นกล่าวทิ้งท้ายว่า “เมืองปีเตอร์โบโรห์คือศูนย์กลางที่เราใช้ในการผลิต รวมถึงการวิจัยและพัฒนา (R&D) ทั้งหมด และถึงแม้ว่าเราอาจจะขยายไปตั้งโรงงานในพื้นที่อื่นๆ ในอนาคต แต่ที่นี่คือสถานที่ที่เวทมนตร์ได้เกิดขึ้นจริง”
ที่มา : BBC
ข่าวที่เกี่ยวข้อง