ทำไม? Soft Power ไทย ยังไปไม่ถึง 'ทรัพย์สินทางปัญญา' ระดับโลก
ไขคำตอบ ทำไม? ของดีๆในไทยถึงไปไม่สุดทาง? ชวนสำรวจ Ecosystem ที่หายไป เพื่อผลักดันอนาคต งานศิลปะ, งานคราฟต์, มวยไทยและหนังไทย ให้เป็น Global IP สร้างรายได้ระดับโลก
SHORT CUT
- เปลี่ยน 'งานศิลปะ' ให้เป็น 'ธุรกิจ' : ศิลปินไทยเก่งเรื่องการคิดงานสร้างสรรค์ แต่การจะไปบุกตลาดโลกได้ต้องมี 'ทีมหลังบ้าน' (เช่น ผู้จัดการ, นักกฎหมายลิขสิทธิ์) มาช่วยดูแลเรื่องสัญญาและการต่อยอดสินค้า เพื่อให้ศิลปินโฟกัสกับการสร้างงานได้อย่างเต็มที่
- รัฐต้องเลิกเป็น 'ผู้จัดงาน' แล้วหันมาเป็น 'ผู้สนับสนุน' : ภาครัฐควรเปลี่ยนบทบาทมาเป็นคนคอยปูทาง เช่น การให้เงินทุน, การลดภาษีอุปกรณ์ทำงาน, และการสร้างศูนย์ข้อมูลให้ภาคเอกชนและศิลปินนำไปใช้วิเคราะห์เจาะตลาดโลกได้อย่างแม่นยำ
- ปลดล็อกกฎหมาย ปกป้องศิลปิน : ลดข้อจำกัดหรือการเซ็นเซอร์เพื่อให้คนทำงานมีอิสระทางความคิด และที่สำคัญที่สุดคือต้องบังคับใช้กฎหมายลิขสิทธิ์อย่างจริงจัง เพื่อปกป้องรายได้ของศิลปินและสร้างความมั่นใจให้นักลงทุนกล้าเข้ามาปั้นผลงานไทย
ไขคำตอบ ทำไม? ของดีๆในไทยถึงไปไม่สุดทาง? ชวนสำรวจ Ecosystem ที่หายไป เพื่อผลักดันอนาคต งานศิลปะ, งานคราฟต์, มวยไทยและหนังไทย ให้เป็น Global IP สร้างรายได้ระดับโลก
ในปีที่ผ่านมา ปรากฏการณ์ของวงการสร้างสรรค์ไทยได้พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า 'ของดีเรามีเยอะ และขายได้จริง' ไม่ว่าจะเป็นความสำเร็จของ 'Crybaby' ที่ก้าวข้ามจากการเป็นอาร์ตทอย ผ่านการคอลแลบกับแบรนด์ระดับโลกอย่าง Pop Mart
หรือจะเป็นกระแส T-Wave จากซีรีส์วายและยูริ (BL/GL) ที่กวาดเม็ดเงินมหาศาลและบุกตลาดซื้อขายคอนเทนต์ระดับสากล
หรือแม้แต่ 'กางเกงมวยไทย' และ 'กางเกงช้าง' ก็ถูกนำมาตีความใหม่จนกลายเป็นไอเทมแฟชั่นยอดฮิตของต่างชาติ
แต่คำถามที่น่าสนใจคือ ทำไม? ไทยเราจึงยังไม่สามารถสร้างผลผลิตเหล่านี้ให้กลายเป็น 'ทรัพย์สินทางปัญญาระดับโลก'
คำตอบของเรื่องนี้อยู่ที่ 'Ecosystem' หรือระบบนิเวศ ที่ประเทศไทยยังคงขาดสิ่งนี้ 'เหมือนเรามีเมล็ดพันธุ์ที่ดี แต่ดินและน้ำของเรายังไม่ดีพอที่จะทำให้ทุกเมล็ดเติบโตเป็น 'ต้นไม้ใหญ่' ได้'
5 กลยุทธ์ Ecosystem ที่ไทยต้องเร่งสร้าง
ยกระดับผลงาน สู่ 'แฟรนไชส์' ระดับโลก : ส่งเสริมระบบเอเจนซี่และ Artist Management มาตรฐานสากล เพื่อช่วยศิลปินไทยบริหารลิขสิทธิ์ เจรจาธุรกิจ และต่อยอด IP เป็นสินค้า (Merchandise) ที่สร้างมูลค่าได้อย่างยั่งยืน
ตั้งกองทุน เพิ่มสิทธิประโยชน์ทางภาษี : ขยายรูปแบบการสนับสนุนสู่การร่วมลงทุน เพิ่มนโยบายลดภาษีอุปกรณ์ศิลปะ และให้สิทธิพิเศษเพื่อดึงดูดภาคเอกชนให้มาร่วมลงทุนในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์มากขึ้น
รัฐต้อง 'หนุนหลัง' ไม่ใช่ 'จัดงานเอง' : เน้นการลงทุนกับโครงสร้างพื้นฐาน และสนับสนุนให้ภาคเอกชนที่มีความเชี่ยวชาญเป็นผู้นำทัพ นำผลงานไปเจรจาการค้า (B2B) บนเวทีสากล เพื่อสร้างรายได้เข้าประเทศอย่างต่อเนื่อง
ปรับกฎหมายใหม่ เปิดกว้างมากขึ้น : ทบทวนกฎหมาย ลดความซับซ้อนของขั้นตอนราชการให้มีความยืดหยุ่นขึ้น เพื่อให้ศิลปินมีพื้นที่อิสระในการผลิตคอนเทนต์ที่ตอบรับกับ Pop Culture ของตลาดโลกได้อย่างเต็มศักยภาพ
กฎหมายลิขสิทธิ์ ต้องชัดเจน : บทเรียนจาก 'กางเกงช้าง' จากจีนราคาถูกทะลักเข้ามาตีตลาด สะท้อนให้เห็นชัดเจนว่า ต่อให้เราสร้างสรรค์ของดีแทบตาย แต่ถ้ารัฐไม่สามารถปกป้องผลงานเหล่านี้ได้ ของคนไทยก็ไม่มีทางเติบโตไปถึงระดับโลก
เพราะทุกวันนี้ Soft Power ไม่ใช่แค่เรื่องของการเอาวัฒนธรรมไปโชว์ให้ต่างชาติเห็น แต่คือ 'อุตสาหกรรม' ที่ต้องขับเคลื่อนด้วยระบบธุรกิจที่แข็งแรง
หากไทยสามารถปลดล็อกกฎหมายที่ล้าหลัง ปราบปรามของก๊อปปี้ และสร้างสภาพแวดล้อมที่มีทั้งเงินทุน ข้อมูล และคนช่วยบริหารจัดการ ผลงานของคนไทยก็พร้อมที่จะก้าวขึ้นเป็น 'แบรนด์ระดับโลก' ที่กวาดรายได้เข้าประเทศ ไม่ใช่แค่กระแสอีกต่อไป