ถอดบทเรียน! ‘เวเนซุเอลา’ พึ่งเศรษฐกิจด้านเดียว ไม่สร้างมูลค่าเพิ่ม-ไม่ใช้นวัตกรรม
พาถอดบทเรียนราคาแพง! ‘เวเนซุเอลา’ จากประเทศที่ร่ำรวย แต่พึ่งเศรษฐกิจด้านเดียว ไม่สร้างมูลค่าเพิ่ม-ไม่ใช้นวัตกรรม สุดท้ายพัง
SHORT CUT
- พึ่งพาเศรษฐกิจด้านเดียว = เสี่ยงพังทั้งประเทศเวเนซุเอลาผูกเศรษฐกิจกับน้ำมันเกือบทั้งหมด เมื่อราคาน้ำมันตก รายได้รัฐหายทันที ไม่มีอุตสาหกรรมอื่นรองรับ
- ขายวัตถุดิบ ไม่สร้างมูลค่าเพิ่ม ทำให้ประเทศไม่ยั่งยืนมีน้ำมันและแร่มหาศาล แต่ไม่พัฒนาอุตสาหกรรมต่อเนื่อง ไม่ลงทุนเทคโนโลยีและนวัตกรรม รายได้ผันผวนและแข่งขันไม่ได้
- บริหารล้มเหลว + คอร์รัปชัน ซ้ำเติมวิกฤตรัฐผูกขาดกิจการ ขาดประสิทธิภาพ ใช้ประชานิยมแก้ปัญหาระยะสั้น จนเงินเฟ้อรุนแรง ประชาชนยากจน แม้อยู่บนกองทรัพยากร
พาถอดบทเรียนราคาแพง! ‘เวเนซุเอลา’ จากประเทศที่ร่ำรวย แต่พึ่งเศรษฐกิจด้านเดียว ไม่สร้างมูลค่าเพิ่ม-ไม่ใช้นวัตกรรม สุดท้ายพัง
เป็นข่าวโดดดังไปทั่วโลกหลังสหรัฐอเมริกา” ปฏิบัติการโจมตี “เวเนซุเอลา” ช่วงเช้ามืดวันที่ 3 ม.ค.68 ที่ผ่านมา และควบคุมตัวประธานาธิบดี “นิโคลัส มาดูโร” พร้อมภรรยา พาตัวออกนอกประเทศเวเนซุเอลา โดยก็มีหลายเหตุผลที่สหรัฐอ้างถึงในการปฏิบัติการโจมตีในครั้งนี้ แต่…หากโฟกัสไปที่ประเด็นใหญ่ของเวเนซุเอลาที่ในอดีตเคยเป็นประเทศมหาเศรษฐีทางด้านน้ำมัน และแร่ต่างๆ เบอร์ต้นๆของโลก แต่ทำไมปัจจุบันเวเนซุเอลาถึงกับมาเป็นประเทศที่เศรษฐกิจพังพินาศได้ถึงขนาดนี้
ประเด็นนี้มีนักเศรษฐศาสตร์จากหลายสำนักทั่วโลก มองคล้ายๆกันว่าเศรษฐกิจเวเนซุเอลาพังจากหลายปัจจัยดังนี้
- พึ่งน้ำมันมากเกินไป
เศรษฐกิจเวเนซุเอลาผูกติดกับน้ำมันแทบทั้งประเทศรายได้รัฐบาลกว่า 90% มาจากการส่งออกน้ำมันเมื่อราคาน้ำมันตก รัฐก็ขาดรายได้ทันทีไม่มีอุตสาหกรรมอื่นมารองรับ เศรษฐกิจทั้งระบบจึงทรุดพร้อมกัน
- นโยบายประชานิยมและการแทรกแซงตลาด
รัฐบาลใช้นโยบายอุดหนุนราคาสินค้า ควบคุมค่าเงิน ควบคุมราคาขาย แม้ช่วยประชาชนระยะสั้น แต่ระยะยาวทำให้เอกชนขาดแรงจูงใจต้นทุนสูง ขายขาดทุน โรงงานปิด ของขาดตลาดเกิดตลาดมืดแทนระบบเศรษฐกิจปกติ
- บริหารรัฐวิสาหกิจไร้ประสิทธิภาพ
การโอนกิจการน้ำมันและอุตสาหกรรมหลักมาอยู่ในมือรัฐแต่ขาดการลงทุน ซ่อมบำรุง และใช้คนตามการเมืองมากกว่าความสามารถ และผลผลิตน้ำมันลดลงอย่างหนัก ทั้งที่มีแหล่งน้ำมันมหาศาล
- เงินเฟ้อขั้นวิกฤต
รัฐบาลแก้ปัญหาขาดงบด้วยการ “พิมพ์เงิน” ค่าเงินโบลิวาร์จึงแทบไร้ค่าเงินเฟ้อพุ่งเป็นหลักล้านเปอร์เซ็นต์เงินเดือนใช้ซื้ออาหารไม่ได้ภายในไม่กี่วัน
- คอร์รัปชันและขาดความโปร่งใส
รายได้จากน้ำมันจำนวนมหาศาลไม่ถูกใช้พัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนแต่รั่วไหลผ่านการทุจริตและผลประโยชน์ทางการเมืองทำให้โครงสร้างพื้นฐาน ระบบสาธารณสุข และการศึกษาเสื่อมถอย
- มาตรการคว่ำบาตรระหว่างประเทศ
ภายหลังความขัดแย้งทางการเมืองเวเนซุเอลาถูกคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ และพันธมิตรยิ่งทำให้ส่งออกน้ำมันยาก เงินทุนไหลเข้าไม่ได้ซ้ำเติมเศรษฐกิจที่อ่อนแออยู่แล้ว
อย่างไรก็ตามแม้เวเนซุเอลาจะมีน้ำมันสำรองมากที่สุดอันดับต้นๆของโลก และมีแร่เหล็ก ทองคำ บอกไซต์ โคลแทน และแร่อื่นๆอีกจำนวนมากแต่สิ่งที่ประเทศนี้ทำมาตลอดคือ ขายวัตถุดิบดิบๆแทบทั้งหมด จึงทำให้เกิดปัญหาหลักคืออะไร
- พึ่งพาการขายน้ำมันและแร่แบบไม่แปรรูป
- ไม่ได้พัฒนาอุตสาหกรรมต่อเนื่อง เช่น ปิโตรเคมี เหล็กกล้า อิเล็กทรอนิกส์
- รายได้เลยผันผวนหนักตามราคาตลาดโลก
- รัฐผูกขาด ไม่เปิดให้เอกชนแข่งขัน
- ภาคเหมืองและพลังงานอยู่ในมือรัฐ
- ขาดนวัตกรรม เทคโนโลยี และประสิทธิภาพการผลิต
- ไม่ลงทุนในคนและเทคโนโลยี
- รายได้จากทรัพยากรถูกนำไปอุดหนุนประชานิยม
- มากกว่าสร้างโรงงาน ความรู้ และทักษะแรงงาน
- คอร์รัปชัน + บริหารจัดการล้มเหลว
- เงินจากทรัพยากรรั่วไหล
- โครงสร้างพื้นฐานและโรงงานเสื่อมโทรม
ดังนั้นจึงทำให้ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น คือ
- เศรษฐกิจไม่หลากหลาย
- เมื่อราคาน้ำมันตก ประเทศทรุดทันที
- ขาดเงินนำเข้าอาหาร ยา และเทคโนโลยี
- เงินเฟ้อรุนแรง ประชาชนยากจน แม้ “อยู่บนกองทรัพยากร”
ทั้งหมดที่กล่าวมาข้างต้น คือ บทเรียนราคาแพงของเวเนซุเอลา ที่ไทยควรศึกษาว่าไม่ควรพึ่งพาเศรษฐกิจเพียงด้านเดียวด้านใดต้านหนึ่ง และจะต้องต่อยอด สร้างมูลค้าเพิ่ม พัฒนานวัตกรรมใหม่ๆ รวมถึงระบบบริหารประเทศต้องโปร่งใส
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
