เจาะลึกเกมอำนาจสงครามตะวันออกกลาง ระเบียบโลกใหม่ที่กำลังถูกเขย่า

โลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุคที่ "กฎหมายระหว่างประเทศ" เริ่มไร้ความหมาย และถูกแทนที่ด้วย "กฎแห่งป่า" อย่างเต็มรูปแบบ ปฏิบัติการ Epic Fury ของสหรัฐฯ และอิสราเอลที่พุ่งเป้าโจมตีอิหร่าน คือภาพสะท้อนที่ชัดเจนที่สุดของการ "ทุบโต๊ะ" เพื่อขึ้นรูปจัดระเบียบโลกใหม่โดยไม่สนกติกาเดิม

เกมอำนาจที่ไร้ความสมดุล นี่คือ "สงครามแห่งโอกาส" ของอิสราเอล ในขณะที่อิหร่านกำลังอยู่ในจุดที่อ่อนแอที่สุดในรอบหลายสิบปี ทั้งจากวิกฤตเศรษฐกิจที่ถูกปิดล้อมและปัญหาภายใน สหรัฐฯ และอิสราเอลจึงฉวยจังหวะนี้เพื่อทำลายระบอบการปกครองของอิหร่าน โดยมุ่งหวังให้ความยิ่งใหญ่ของอิสราเอลกลับมาเป็นมหาอำนาจหนึ่งเดียวในตะวันออกกลางอีกครั้ง

รองศาสตราจารย์ ดร.ปณิธาน วัฒนายากร ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคง และการเมืองระหว่างประเทศ นิยามปรากฏการณ์นี้ว่าเป็น "สงครามฉวยโอกาส" (War of Opportunity) โดยชี้ให้เห็นว่าอิสราเอลกำลังอยู่ในจุดที่แข็งแกร่งที่สุดในเชิงยุทธวิธี สามารถปฏิบัติการลอบสังหารระดับสูงได้อย่างแม่นยำ ในทางกลับกัน อิหร่านกลับเผชิญภาวะเปราะบางที่สุดในรอบหลายทศวรรษ ทั้งจากวิกฤตเศรษฐกิจภายในและการถูกโดดเดี่ยวจากมาตรการคว่ำบาตร

ทางฝั่งของ ผศ.ดร.มาโนชญ์ อารีย์ อาจารย์ประจำภาควิชารัฐศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ตั้งข้อสังเกตว่าเป้าหมายในการ "ล้มล้างระบอบ" นั้นอาจเป็นไปได้ยากในทางปฏิบัติ เนื่องจากโครงสร้างอำนาจของอิหร่านไม่ใช่แค่ตัวบุคคล แต่เป็น "รัฐศาสนา" ที่มีกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) วางระบบสืบทอดอำนาจไว้หลายชั้น การทำลายเพียงยอดปิรามิดจึงไม่อาจถอนรากถอนโคนอุดมการณ์ที่ฝังรากลึกได้

สงครามส่อยืดเยื้อในรูปแบบใหม่

แม้ฝ่ายสหรัฐฯ จะมองว่าสงครามอาจจบในไม่กี่สัปดาห์ แต่ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่ามันจะกลายเป็น "สงครามตลอดกาล" เมื่ออิหร่านสู้ในรูปแบบปกติไม่ได้ พวกเขาจะหันไปใช้การก่อการร้ายผ่านเครือข่ายพันธมิตรในประเทศต่างๆ เช่น เลบานอน ปากีสถาน หรือแม้แต่การโจมตีเป้าหมายทางเศรษฐกิจอย่างดูไบ

มหาอำนาจขยับ โลกขยับตาม

สิ่งที่น่าจับตาคือท่าทีของ "จีนและรัสเซีย" แม้ตอนนี้จะยังดูเหมือนรักษาระยะห่างเพื่อรอการเจรจา แต่หลังบ้านกลับสนับสนุนอิหร่านทั้งด้านเทคโนโลยีและการข่าวอย่างเต็มที่ เพราะหากเสียอิหร่านไป จีนและรัสเซียจะสูญเสียฐานอิทธิพลสำคัญในตะวันออกกลางทันที

สำหรับประเทศไทย เราหนีไม่พ้นผลกระทบจากราคาพลังงานและค่าครองชีพที่พุ่งสูงขึ้น จุดยืนของเราคือการรักษาความเป็นกลาง แต่ต้อง "รุก" ในเชิงมนุษยธรรมเพื่อสร้างตัวตนในเวทีโลก

ที่มา : คมชัดลึก