เจาะลึกศึกอิหร่าน 2026 วิเคราะห์ราคาทอง ซื้อหรือขายดี?

"ซื้อเมื่อรบ ขายเมื่อจบที่โต๊ะเจรจา" อ่านเกมการเมืองเตหะรานอย่างไรดี? ก่อนตัดสินใจซื้อขายทองคำ บทวิเคราะห์ศึกอิหร่าน 2026 จากมุมนักวิชาการตะวันออกกลางศึกษา

เช้าวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2026 ภาพควันไฟพวยพุ่งเหนือกรุงเตหะรานถูกส่งตรงมาถึงมือถือของคนทั่วโลกในเวลาไม่กี่นาที แต่สิ่งที่คนไทยจำนวนไม่น้อยเปิดดูคู่กันไปพร้อมกับข่าวสงครามในนั้น ไม่ใช่แผนที่ยุทธศาสตร์ตะวันออกกลาง หากเป็นแอปดูราคาทองคำที่พร้อมดีดตัวขึ้นกลางความผันผวนจากสงครามและภาวะเงินเฟ้อที่จะตามมา ‘ทองคำ’ จึงกลายเป็นสินทรัพย์ที่มีเสถียรภาพอย่างมากในชั่วโมงอ่อนไหว

ปฏิบัติการ ‘Epic Fury’ ที่สหรัฐอเมริกาและอิสราเอลร่วมกันโจมตีจนอยาตุลเลาะห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่านเสียชีวิต ได้จุดชนวนวิกฤตที่ไม่ได้อยู่แค่ในซีกโลกตะวันออกกลาง แต่ลามมาถึงกระเป๋าตังค์คนชั้นกลางไทยอย่างเลี่ยงไม่ได้ คำถามจึงไม่ใช่แค่ “เกิดอะไรขึ้น" แต่คือ "เราควรทำอะไรกับเงินในมือตอนนี้?"

 

SPRiNG ชวน ผศ.ดร.อาทิตย์ ทองอินทร์ อาจารย์ประจำสาขาวิชารัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงและตะวันออกกลางศึกษา มาถอดรหัสสถานการณ์ที่ซับซ้อนที่สุดครั้งหนึ่งของโลกในรอบหลายทศวรรษ

ทองคำไม่ได้ขึ้นเพราะดอลลาร์ แต่เพราะ ‘ใครจะเป็นผู้นำสูงสุดคนต่อไป’

นักลงทุนทองคำหลายคนคุ้นเคยกับสูตรเดิม ดอลลาร์อ่อน ทองแข็ง หรือเศรษฐกิจโลกชะลอ ทองพุ่ง แต่อาจารย์อาทิตย์ชี้ให้เห็นว่าวิกฤตอิหร่านรอบนี้ต่างออกไป

 

"ราคาทองที่ขึ้นตอนนี้ถูกขับเคลื่อนด้วยความไม่แน่นอนของตัวบุคคล ไม่ใช่ปัจจัยพื้นฐานทางเศรษฐกิจ" อาจารย์อาทิตย์อธิบาย "การตายของคาเมเนอีสร้างสุญญากาศทางการเมืองที่ตลาดอ่านไม่ออก และตลาดเกลียดความไม่แน่นอนมากกว่าอะไรทั้งนั้น"

 

นั่นหมายความว่าหากต้องการรู้ว่าควร ‘ซื้อ’ หรือ ‘ขาย’ ทองในตอนนี้ สิ่งที่ต้องติดตามไม่ใช่ตัวเลข GDP หรือสถิติเงินเฟ้อ แต่คือห้องประชุมลับของ สภาผู้ชำนาญการ (Assembly of Experts) ในกรุงเตหะราน ซึ่งกำลังถกเถียงกันว่าใครจะได้นั่งเก้าอี้ผู้นำสูงสุดคนต่อไป

 

ตามการวิเคราะห์ของสื่อสากล แคนดิเดตหลักแบ่งออกเป็นสองขั้วที่ส่งผลต่อราคาทองแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง

 

ขั้วแรก — สายปฏิรูป

หากชื่ออย่าง ฮะซัน โคมนี่ หรือผู้นำที่โน้มเอียงไปทางการทูตขึ้นมามีอำนาจ อาจารย์อาทิตย์ประเมินว่าอิหร่านน่าจะเลือกเส้นทาง ‘Transactional Diplomacy" หรือการทูตเชิงแลกเปลี่ยน เพื่อลดแรงกดดันจากตะวันตกและรักษาระบอบการปกครองไว้ สงครามมีโอกาสสูงที่จะจบลงที่โต๊ะเจรจา "ถ้าเห็นสัญญาณแบบนี้ นั่นคือช่วงเวลาที่ควรพิจารณาขายทองทำกำไร" อาจารย์อาทิตย์แนะนำ "เพราะความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์จะเริ่มลดลง"

 

ขั้วสอง — สายอนุรักษนิยม/กองกำลัง IRGC

แต่หากผู้ที่ขึ้นมาคือคนอย่าง โมจตาบา คาเมเนอี บุตรชายของผู้นำที่เสียชีวิต หรือใครก็ตามจากกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม ภาพจะพลิกทันที รัฐบาลชุดใหม่จะต้องพิสูจน์ความเข้มแข็งเพื่อรักษาความน่าเชื่อถือทั้งภายในและภายนอก สงครามจะขยายวงและยืดเยื้อ "ราคาทองในสถานการณ์นี้มีโอกาสพุ่งต่อได้อีก"

สูตรคือ ซื้อเมื่อรบ ขายเมื่อจบที่โต๊ะเจรจา

มากกว่านิวเคลียร์ — วอชิงตันต้องการอะไรจริง ๆ จากอิหร่าน

คำถามที่หลายคนสงสัยคือ ทำไมสหรัฐฯ ภายใต้โดนัลด์ ทรัมป์ในสมัยที่สอง ถึงกล้าข้ามเส้นแดงอย่างที่ไม่เคยทำมาก่อน ด้วยการโจมตีสังหารผู้นำสูงสุดของประเทศอธิปไตยอย่างเปิดเผย?

"Narrative เรื่องนิวเคลียร์เป็นเพียงฉากหน้าที่วอชิงตันใช้สร้างความชอบธรรม" อาจารย์อาทิตย์อธิบายตรง ๆ "เป้าหมายที่แท้จริงคือ Regime Change หรือการเปลี่ยนระบอบการปกครองอิหร่าน เพราะความเป็นศัตรูกับสหรัฐฯ และอิสราเอลนั้นถูกเขียนเอาไว้ในรัฐธรรมนูญอิหร่านตั้งแต่ปี 1979 แล้ว"

แต่ทำไมต้องเป็นตอนนี้? อาจารย์อาทิตย์ชี้ให้เห็นว่าอิหร่านไม่ใช่แค่ปัญหาด้านนิวเคลียร์ แต่คือ จิ๊กซอว์ตัวสำคัญ ที่มหาอำนาจตะวันตกต้องการเขี่ยทิ้งเพื่อตัดแขนขาคู่แข่งสองราย

 

รายแรกคือ จีน

อิหร่านเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญทางบกของโครงการ ‘หนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง’ (Belt and Road Initiative) ที่เชื่อมจีนกับยุโรป หากสหรัฐฯ สามารถเข้าควบคุมอิหร่านได้ จีนจะสูญเสียอำนาจต่อรองทางเศรษฐกิจในภูมิภาคนี้ไปอย่างมหาศาล

 

รายที่สองคือ รัสเซีย

ในช่วงสงครามยูเครน อิหร่านกลายเป็นแหล่งสนับสนุนโดรนและอาวุธสำคัญให้กับมอสโก การล้มระบอบอิหร่านจึงเท่ากับดึงท่อน้ำเลี้ยง ของปูตินออกไปด้วย และโดดเดี่ยวรัสเซียในตะวันออกกลางโดยอัตโนมัติ

 

"มันไม่ใช่สงครามของอิหร่าน มันคือสงครามของระเบียบโลก" อาจารย์อาทิตย์สรุป

 

ช่องแคบฮอร์มุซ กว้าง 21 ไมล์ แต่ส่งแรงสั่นสะเทือนมาถึงปั๊มน้ำมันในไทย

หากคุณยังรู้สึกว่าเรื่องนี้ยังไกลตัวอยู่ ลองพิจารณาตัวเลขนี้

อิหร่านตอบโต้ด้วยการประกาศปิด "ช่องแคบฮอร์มุซ" ซึ่งเป็นเส้นทางที่น้ำมันกว่า 20% ของโลกต้องผ่าน ช่องแคบนี้กว้างเพียง 21 ไมล์ทะเล แต่การปิดมันเพียงครั้งเดียวสามารถเขย่าตลาดพลังงานโลกได้ในชั่วข้ามคืน

 

และที่น่าเป็นห่วงสำหรับคนไทยคือ อาจารย์อาทิตย์เปิดเผยว่า ประเทศไทยมีน้ำมันสำรองใช้ได้เพียงประมาณ 60 กว่าวัน หรือราว 2 เดือน เท่านั้น "ถ้าการปิดช่องแคบยืดเยื้อและกลายเป็นสงครามที่คุมไม่ได้ ไม่ใช่แค่ราคาทองที่จะพุ่ง แต่ค่าครองชีพทั้งหมดจะพุ่งตามไปด้วย ตั้งแต่ค่าน้ำมัน ค่าขนส่ง ไปจนถึงราคาอาหาร"

 

อาจารย์อาทิตย์อธิบายว่าการปิดช่องแคบฮอร์มุซคือยุทธวิธีที่ฉลาดมากของอิหร่าน เพราะมันไม่ได้เพียงตอบโต้สหรัฐฯ แต่คือการ "ทำให้ปัญหาอิหร่านกลายเป็นปัญหาของทุกคนในโลก" บีบให้ประเทศที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับความขัดแย้งโดยตรง รวมถึงไทย ต้องออกมาเลือกข้างหรือเรียกร้องให้มีการเจรจาอย่างเร่งด่วน

 

บทเรียนปี 1953 ที่ทรัมป์อาจลืมไป

สหรัฐฯ ไม่ได้แค่โจมตีอิหร่านเท่านั้น แต่กำลังวางแผน ‘อิหร่านใหม่’ ด้วยการหนุน เรซา ปาห์ลาวี มกุฎราชกุมารและบุตรชายของพระเจ้าชาห์ ให้กลับมาเป็นผู้นำที่เป็นมิตรกับตะวันตกและอิสราเอล

อาจารย์อาทิตย์เรียกแผนนี้ว่าการกลับไปใช้ตำราปี 1953 อ้างอิงถึง Operation Ajax ที่สหรัฐฯ และอังกฤษร่วมกันทำรัฐประหารโค่นนายกรัฐมนตรีโมฮัมหมัด มอสซาเดก เพื่อคืนอำนาจให้พระเจ้าชาห์ในขณะนั้น 

แผนนั้นประสบความสำเร็จในระยะสั้น แต่มันคือเมล็ดพันธุ์ที่งอกขึ้นมาเป็นการปฏิวัติอิสลามปี 1979 ที่พลิกโฉมภูมิรัฐศาสตร์โลกมาจนถึงทุกวันนี้

 

"คนอิหร่านอยากเปลี่ยนระบอบ แต่ไม่ได้แปลว่าจะเปลี่ยนด้วยวิธีไหนก็ได้" อาจารย์อาทิตย์เตือน "ถ้าสหรัฐฯ ติดตั้งปาห์ลาวีกลับมาในฐานะหุ่นเชิด คนอิหร่านจะมองว่าตะวันตกมาครอบงำพวกเขาอีกครั้ง และมวลชนส่วนใหญ่จะต่อต้านทันที"

เหตุผลไม่ใช่แค่เรื่องศาสนา แต่เป็นเรื่องของชาตินิยมเปอร์เซีย ที่หยั่งรากลึกมายาวนานหลายพันปี อิหร่านเป็นอารยธรรมที่เก่าแก่และภาคภูมิใจในประวัติศาสตร์ของตัวเองเป็นอย่างมาก การถูกมหาอำนาจต่างชาติมากำหนดผู้นำให้จึงเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้ ไม่ว่าคนที่มากำหนดนั้นจะตั้งใจดีแค่ไหนก็ตาม

 

ผลลัพธ์ที่อาจารย์อาทิตย์กังวลที่สุดคือสงครามกลางเมืองที่รุนแรงกว่าเดิม ซึ่งจะยิ่งทำให้สถานการณ์ในภูมิภาคและตลาดพลังงานโลกวุ่นวายไปอีกยาวนาน

ไทยควรทำอะไร? จากใจเย็น ๆ สู่การทูตเชิงรุก

ในฐานะประเทศเล็กที่ต้องอยู่กลางพายุของมหาอำนาจ อาจารย์อาทิตย์เสนอว่าไทยไม่ควรเพียงแค่ นั่งรอ หรือออกแถลงการณ์กังวลแล้วก็จบ แต่ต้องก้าวสู่ ‘การทูตเชิงรุก’ (Proactive Diplomacy) อย่างจริงจัง

 

สิ่งที่เร่งด่วนที่สุดคือเรื่อง ความมั่นคงทางพลังงาน ไทยต้องหยุดมองพลังงานเป็นเพียงเรื่องเศรษฐกิจ แต่ต้องยกระดับให้เป็นวาระด้านความมั่นคงระดับชาติ เร่งกระจายแหล่งนำเข้า สำรองน้ำมัน และเร่งพัฒนาพลังงานทางเลือกในประเทศ

 

แต่ที่น่าสนใจกว่านั้นคือข้อเสนอเรื่อง Soft Power เชิงมนุษยธรรม อาจารย์อาทิตย์เสนอว่าไทยมีจุดแข็งพิเศษที่หลายชาติไม่มี นั่นคือความเป็นมิตรกับทุกฝ่ายและไม่มีประวัติล่าอาณานิคม สิ่งนี้ทำให้ไทยสามารถเข้าไปช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมโดยไม่ถูกมองว่าฝักใฝ่ฝ่ายใด

 

ไอเดียที่เขาเสนอเป็นรูปธรรมคือ Halal Roadshow การนำสินค้าไทย เช่น อาหารฮาลาลจากจังหวัดชายแดนภาคใต้ หรือแม้แต่ข้าวเกรียบปลา (กรือโป๊ะ) ไปช่วยเหลือผู้ประสบภัยสงครามในภูมิภาค "มันฟังดูเล็กน้อย แต่ผลในเชิงภาพลักษณ์ประเทศยิ่งใหญ่กว่าการไปจัดนิทรรศการสินค้าทั่วไปมาก เพราะมันเป็นการเยียวยาจิตใจผู้คนที่กำลังทุกข์ยากในเวลาเดียวกัน"

 

โลกที่ระเบียบเก่ากำลังพัง นักลงทุนต้องอ่านการเมืองให้ขาด

วิกฤตอิหร่าน 2026 คือสัญญาณเตือนถึงการพังทลายของระเบียบระหว่างประเทศที่สร้างมาตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ในโลกที่มหาอำนาจเริ่มคุยกันด้วยภาษาของอาวุธมากกว่ากฎหมายระหว่างประเทศ

สำหรับคนชั้นกลางไทยที่ถือทองอยู่ในมือ หรือกำลังคิดจะเข้าซื้อ บทเรียนจาก อ.อาทิตย์ ดเจน ราคาทองวันนี้ไม่ได้ขึ้นอยู่กับกราฟและ indicator ทางเทคนิคเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับว่า "ใครจะได้นั่งเก้าอี้ผู้นำสูงสุดในเตหะราน" และคนนั้นจะพาอิหร่านไปทางสงครามหรือโต๊ะเจรจา

"เราปฏิเสธความข้องเกี่ยวของเรากับความขัดแย้งที่อื่นไม่ได้ เพราะผลกระทบมันใกล้ตัวกว่าที่คิด" ในเกมที่ซับซ้อนที่สุดครั้งหนึ่งของโลก การทำความเข้าใจอิหร่านอย่างลึกซึ้งไม่ใช่แค่หน้าที่ของนักการเมืองหรือนักการทูต แต่มันคือเข็มทิศที่ประชาชนทุกคนในยุคนี้ต้องมีติดตัวไว้