Stagflation คืออะไร ? วิกฤตของแพง รับมือเศรษฐกิจ 2026 จากราคาน้ำมัน สงครามอิหร่าน

Stagflation คำๆ นี้เกิดจาก การ รวมกันของ 2 คำ 

• Stagnation (ภาวะเศรษฐกิจชะงักงัน): เศรษฐกิจเติบโตช้าถึงขั้นหยุดนิ่ง ธุรกิจไม่ขยายตัว นำไปสู่ อัตราการว่างงานที่สูงขึ้น
• Inflation (ภาวะเงินเฟ้อ): ข้าวของแพงขึ้น ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น และค่าครองชีพพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว

Stagflation คืออะไร และต่างจากเงินเฟ้ออย่างไร?

ภาวะเงินเฟ้อ (Inflation) ทั่วไปมักเกิดขึ้นในจังหวะที่เศรษฐกิจกำลังขยายตัว ธุรกิจมีกำไร ประชาชนมีงานทำและมีกำลังซื้อสูง ความต้องการสินค้าที่มากจึงดันให้ราคาแพงขึ้นตามกลไกตลาด ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติที่ยังพอยอมรับได้

แต่ Stagflation (สแต็กฟลูเอชัน) คือหายนะทางเศรษฐกิจที่เลวร้ายกว่านั้น เพราะมันคือการผสมโรงระหว่าง "ภาวะเศรษฐกิจชะงักงัน" (Stagnation) ที่ธุรกิจไม่โต ขาดทุน และคนตกงาน ผนวกเข้ากับ "เงินเฟ้อ" (Inflation) ที่ต้นทุนการผลิตและค่าครองชีพพุ่งสูงปรี๊ด

จุดต่างที่สำคัญที่สุดคือสภาพการจ้างงานและกำลังซื้อ ในขณะที่เงินเฟ้อปกติคนยังมีเงินจับจ่ายใช้สอย แต่ในวิกฤต Stagflation ประชาชนต้องเผชิญกับสภาพ "ของแพงลิ่ว ในขณะที่คนตกงานและไม่มีกำลังซื้อ" อย่างแท้จริง  และเวลานี้เราก็กำลังอยู่ในภาวะแบบนั้น 

สงครามอิหร่าน สหรัฐฯ อิสราเอล และวิกฤตน้ำมันปี 2026

สิ่งที่กระตุ้นให้เชื้อไฟของ Stagflation ลุกลามในปี 2026 คือความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์  โดยเฉพาะการปะทะกันระหว่างสหรัฐฯ อิสราเอล และอิหร่าน ซึ่งนำไปสู่การปิด "ช่องแคบฮอร์มุซ" อันเป็นเส้นเลือดใหญ่ของการขนส่งน้ำมันโลก

เมื่ออุปทานน้ำมันหายไปกว่า 15% ของโลก (Supply Shock) ราคาน้ำมันดิบเบรนต์จึงพุ่งทะลุ 120 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล ผลกระทบนี้ลามมาถึงประเทศไทยโดยตรง เมื่อราคาน้ำมันดีเซลทะยานขึ้น ต้นทุนการผลิต โลจิสติกส์ และราคาสินค้าอุปโภคบริโภคจึงดีดตัวขึ้นตามอย่างเลี่ยงไม่ได้ (Cost-Push Inflation) ในขณะเดียวกัน ภาคธุรกิจและภาคการเกษตรที่แบกรับต้นทุนพลังงานไม่ไหว จำต้องลดกำลังการผลิตและเลิกจ้างงาน เกิดเป็นโดมิโนเศรษฐกิจชะงักงันที่พังทลายรายได้ของคนรากหญ้า

ปัจจัยหลักที่ก่อให้เกิด Stagflation 

วิกฤตเศรษฐกิจชะงักงันซ้อนเงินเฟ้อไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่มักเป็นผลพวงจากความไม่แน่นอนหลายด้านที่ปะทะกันในเวลาเดียวกัน ได้แก่:

• ราคาพลังงานและวัตถุดิบพุ่งสูง: การสะดุดของห่วงโซ่อุปทานทำให้ต้นทุนการผลิต การเกษตร และโลจิสติกส์แพงขึ้น
• ภาวะเงินเฟ้อฝังรากลึก: บังคับให้ธนาคารกลางต้องตรึงดอกเบี้ยสูงเพื่อคุมราคาสินค้า ซึ่งไปยับยั้งการเติบโตทางเศรษฐกิจ
• การชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก: มหาอำนาจลดกำลังการผลิต ส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ต่อการส่งออกและการลงทุนของประเทศคู่ค้า
• ความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์: สงครามและการคว่ำบาตรทำลายเสถียรภาพการค้าระหว่างประเทศ และเป็นตัวเร่งให้เกิดวิกฤตพลังงาน

สงคราม 2026 ปิดช่องแคบฮอร์มุซ สู่ฝันร้ายเศรษฐกิจ

ความรุนแรงระหว่างสหรัฐฯ อิสราเอล และอิหร่านในช่วงต้นปี 2026 คือ "กรณีศึกษาของจริง" ที่จุดชนวน Stagflation ระดับมหภาค เมื่อการปะทะนำไปสู่การปิด "ช่องแคบฮอร์มุซ" เส้นทางขนส่งน้ำมันหลักของโลก

เมื่ออุปทานน้ำมันโลกหายไปทันทีกว่า 15% (Supply Shock) ราคาน้ำมันดิบเบรนต์จึงพุ่งทะลุ 120 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรล คลื่นกระแทกนี้ซัดมาถึงประเทศไทยโดยตรง เมื่อราคาน้ำมันดีเซลและปุ๋ยเคมีทะยานขึ้น ผลักดันให้สินค้าอุปโภคบริโภคต้องปรับราคาตาม (Cost-Push Inflation)

ในขณะเดียวกัน ภาคธุรกิจและเกษตรกรที่แบกรับต้นทุนพลังงานไม่ไหว จำต้องลดกำลังการผลิตและชะลอการลงทุน เกิดการเลิกจ้างงานและรายได้หดหาย (Stagnation) ภาวะนี้สร้างความยากลำบากให้ธนาคารกลางอย่างแสนสาหัส เพราะหากตัดสินใจ "ขึ้นดอกเบี้ย" เพื่อสกัดของแพง ก็จะยิ่งไปเพิ่มต้นทุนซ้ำเติมธุรกิจให้พังทลาย แต่หาก "ลดดอกเบี้ย" เพื่อพยุงการจ้างงาน ก็จะยิ่งผลักให้ราคาสินค้าพุ่งทะยานจนหลุดกรอบการควบคุม

ที่มา : chathamfinancial  deloitte krungthai