เปิดตัวเลขเทียบป่า ทับลาน VS แลนด์บริดจ์ เสียป่าอันไหนมากกว่า?

ทับลาน VS แลนด์บริดจ์ เปิดตัวเลขเทียบผลกระทบป่า อันไหนเสียพื้นที่อนุรักษ์มากกว่ากัน

หลังกระแสการเคลื่อนไหว #saveทับลาน ที่สังคมไทยให้ความสนใจอย่างกว้างขวางต่อกรณีการปรับแนวเขตอุทยานแห่งชาติทับลาน ทีมข่าว SPRiNG ได้รวบรวมและประมวลข้อมูลตัวเลขผลกระทบด้านพื้นที่ป่าและพื้นที่อนุรักษ์ เปรียบเทียบระหว่าง 2 กรณีที่กำลังเป็นประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมคู่ขนานกัน คือ การปรับเขตอุทยานแห่งชาติทับลาน และโครงการแลนด์บริดจ์ ระนอง-ชุมพร เพื่อชี้ให้เห็นสัดส่วนของผลกระทบที่แท้จริง

ฝั่งทับลาน: กระทบ 258,664 ไร่ แต่เสียพื้นที่สุทธิเพียง 62,278 ไร่

จากข้อมูลที่รวบรวม พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากการปรับเขตอุทยานแห่งชาติทับลานในภาพรวมอยู่ที่อย่างน้อย 258,664 ไร่ ซึ่งสามารถแยกรายละเอียดได้ดังนี้

• 149,244 ไร่ เป็นที่ดินที่ "กันออก" จากเขตอุทยาน เนื่องจากเป็นพื้นที่ชุมชนที่อยู่อาศัยมาก่อนการประกาศเขตอุทยานในปี 2524 โดยมีเอกสารหลักฐานสิทธิในที่ดินของชาวบ้านย้อนไปถึงปี 2518 และ 2523
• 109,420 ไร่ ยังคงสถานะเป็นเขตอุทยานตามเดิม อยู่ในกระบวนการพิสูจน์สิทธิภายในระยะเวลา 6 เดือน
• 86,966 ไร่ เป็นพื้นที่ที่จากการสำรวจพบว่าเป็นป่าสมบูรณ์ ซึ่งจะถูกผนวกเข้าเป็นพื้นที่อุทยานเพิ่มเติม

เมื่อหักลบกันแล้ว อุทยานแห่งชาติทับลานเสียพื้นที่สุทธิจริงเพียง 62,278 ไร่ ซึ่งเป็นการคืนสิทธิในที่ดินให้กับชุมชนที่อยู่อาศัยมาก่อนการประกาศเขตอุทยาน ไม่ใช่การบุกรุกหรือถางป่าใหม่แต่อย่างใด

ฝั่งแลนด์บริดจ์: กระทบพื้นที่อนุรักษ์อย่างน้อย 1,773,132 ไร่

ในขณะเดียวกัน โครงการแลนด์บริดจ์ ระนอง-ชุมพร ซึ่งเป็นโครงการเชื่อมโยงท่าเรือฝั่งอันดามันและอ่าวไทย มีพื้นที่เขตอนุรักษ์ใกล้เคียงแนวเขตโครงการที่อาจได้รับผลกระทบอย่างน้อย 1,773,132 ไร่ หรือคิดเป็นเกือบ 7 เท่าของตัวเลขผลกระทบในกรณีทับลาน โดยพื้นที่ที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

• อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะระนอง 222,912 ไร่ และอุทยานแห่งชาติแหลมสน 196,875 ไร่ (พื้นที่ใกล้เคียงท่าเรือฝั่งระนอง)
• พื้นที่สงวนชีวมณฑลระนอง 40,762 ไร่ และแนวปะการังบริเวณเกาะพยาม 1,200 ไร่
• พื้นที่แรมซาร์ไซต์ลำดับที่ 8 ของประเทศไทย ซึ่งเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ 677,625 ไร่
• เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าควนแม่ยายหม่อน 211,650 ไร่ และอุทยานแห่งชาติน้ำตกหงาว 417,500 ไร่ (พื้นที่ตามแนวเส้นทางระนอง-ชุมพร)
• พื้นที่ถมทะเลสำหรับท่าเรืออ่าวอ่าง จ.ระนอง 6,975 ไร่ และท่าเรือน้ำลึกชุมพร 5,808 ไร่

ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวยังเป็นเพียง 'ขั้นต่ำ' เนื่องจากยังไม่สามารถระบุแนวเขตที่แน่ชัดของโครงการได้ทั้งหมด เพราะข้อมูลพื้นที่บนบกอยู่ในรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (EHIA) ที่ยังไม่ถูกเปิดเผยต่อสาธารณะ

คำถามที่สังคมต้องช่วยกันตั้ง

การเปรียบเทียบตัวเลขทั้งสองกรณีนี้ ไม่ได้มีเจตนาลดทอนความสำคัญของประเด็นทับลาน แต่ต้องการชี้ให้เห็นสัดส่วนของผลกระทบเชิงพื้นที่ว่า ขณะที่สังคมให้ความสนใจและตรวจสอบกรณีทับลานอย่างกว้างขวาง โครงการพัฒนาขนาดใหญ่อย่างแลนด์บริดจ์ ที่มีตัวเลขผลกระทบต่อพื้นที่อนุรักษ์สูงกว่าหลายเท่า กลับยังไม่ได้รับการตรวจสอบและถกเถียงในระดับเดียวกัน

ข้อมูล ณ วันที่ 26 มิถุนายน 2569 ทุกตัวเลขมีที่มาจากเอกสารราชการ การสำรวจพื้นที่ และรายงานที่เกี่ยวข้อง