รู้หรือไม่ ข้าราชการ 1 คน รัฐอาจจ่ายเกือบ 40 ล้านตลอดชีวิต
เปิดต้นทุนข้าราชการไทย 1 คน ตั้งแต่เริ่มบรรจุถึงวัย 85 ปี นักวิชาการประเมินรัฐอาจมีภาระเกือบ 40 ล้านบาท ทั้งเงินเดือน บำนาญและสวัสดิการ
SHORT CUT
- ข้าราชการ 1 คน อาจมีต้นทุนต่อรัฐเกือบ 40 ล้านบาทตลอดชีวิต หากนับตั้งแต่เริ่มรับราชการราวอายุ 25 ปี ไปจนถึงอายุ 85 ปี ตามการประเมินของ รศ.ดร.สุนิสา ช่อแก้ว
- ต้นทุนไม่ได้มีแค่เงินเดือน แต่รวมเงินเดือนและค่าตอบแทนราว 17.1 ล้านบาท เงินหลังเกษียณและบำนาญ 15.94 ล้านบาท ค่ารักษาพยาบาล 4.695 ล้านบาท และสวัสดิการอื่น 1.944 ล้านบาท
- ภาระของรัฐยังดำเนินต่อหลังเกษียณ ทั้งบำนาญและค่ารักษาพยาบาล ทำให้ค่าใช้จ่ายบุคลากรภาครัฐเป็นภาระผูกพันทางการคลังระยะยาว และเป็นโจทย์สำคัญของการปฏิรูประบบราชการ
เปิดต้นทุนข้าราชการไทย 1 คน ตั้งแต่เริ่มบรรจุถึงวัย 85 ปี นักวิชาการประเมินรัฐอาจมีภาระเกือบ 40 ล้านบาท ทั้งเงินเดือน บำนาญและสวัสดิการ
ทุกครั้งที่มีการพูดถึงการปฏิรูประบบราชการหรืองบประมาณภาครัฐ ประเด็นเรื่องขนาดของกำลังคนและภาระค่าใช้จ่ายมักถูกหยิบขึ้นมาตั้งคำถามเสมอ โดยเฉพาะเมื่อประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัย เศรษฐกิจเติบโตช้าลง และรัฐบาลต้องแบ่งงบประมาณไปดูแลภารกิจใหม่ ๆ มากขึ้น
ต้นทุนของข้าราชการไม่ได้จบอยู่ที่ตัวเลข ‘เงินเดือน’ ที่ได้รับในแต่ละเดือนเท่านั้น
ตลอดช่วงชีวิตการทำงาน รัฐยังมีค่าใช้จ่ายอื่นตามมาอีกหลายรายการ ตั้งแต่เงินประจำตำแหน่ง ค่าเช่าบ้าน ค่ารักษาพยาบาลของข้าราชการและบุคคลในครอบครัว เงินช่วยเหลือการศึกษาบุตร ตลอดจนสวัสดิการและเงินช่วยเหลือประเภทต่าง ๆ เมื่อข้าราชการคนหนึ่งเกษียณอายุ ภาระของรัฐก็ไม่ได้สิ้นสุดลง เพราะยังมี บำเหน็จหรือบำนาญ และสิทธิด้านการรักษาพยาบาลหลังเกษียณ ที่ต้องจัดสรรงบประมาณรองรับต่อไป
เมื่อขยายภาพจากข้าราชการหนึ่งคนไปสู่ระบบทั้งหมด ตัวเลขจึงมีขนาดใหญ่ขึ้นอย่างมาก ปัจจุบันประเทศไทยมีข้าราชการและบุคลากรภาครัฐจำนวนมาก โดยเฉพาะข้าราชการพลเรือน ครูและบุคลากรทางการศึกษา ตำรวจ ทหาร และบุคลากรในหน่วยงานรัฐต่าง ๆ ซึ่งทำให้งบประมาณด้านบุคลากรกลายเป็นรายจ่ายก้อนสำคัญของประเทศในทุกปี
นั่นหมายความว่า ก่อนที่งบประมาณจะถูกนำไปสร้างถนน โรงพยาบาล ระบบขนส่ง หรือโครงการลงทุนใหม่ ๆ รัฐจำเป็นต้องกันเงินจำนวนหนึ่งไว้สำหรับเงินเดือน ค่าตอบแทน สวัสดิการ และภาระหลังเกษียณของบุคลากรภาครัฐเสียก่อน และเมื่อจำนวนผู้เกษียณเพิ่มขึ้น ภาระงบบำนาญและค่ารักษาพยาบาลก็มีแนวโน้มเพิ่มตามไปด้วย
เวทีเสวนา ‘ปฏิรูปข้าราชการ Firming Thailand? องค์กรกระชับ กำลังคนสมาร์ท สวัสดิการยืดหยุ่น โอกาสใหม่ บนความท้าทายของระบบ’ ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อวันที่ 4 กันยายน 2569 รศ.ดร.สุนิสา ช่อแก้ว อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ประเมินว่า การมีข้าราชการ 1 คน ตั้งแต่เริ่มบรรจุเมื่ออายุประมาณ 25 ปี ทำงานจนเกษียณ และรับสิทธิประโยชน์ต่อไปจนถึงอายุ 85 ปี อาจทำให้รัฐมีภาระรวมสูงถึง 39.679 ล้านบาท หรือเกือบ 40 ล้านบาทต่อคน แบ่งเป็นเงินเดือนและค่าตอบแทนราว 17.1 ล้านบาท บำนาญและเงินหลังเกษียณ 15.94 ล้านบาท ค่ารักษาพยาบาล 4.695 ล้านบาท และสวัสดิการอื่นอีก 1.944 ล้านบาท ตัวเลขนี้จึงสะท้อนว่า ต้นทุนของข้าราชการไม่ได้สิ้นสุดลงในวันที่เกษียณ แต่เป็นภาระผูกพันทางการคลังที่อาจยาวนานหลายสิบปี
.