
SHORT CUT
ผลวิจัย MIT ชี้ รูปและวิดีโอที่แต่งด้วย AI ทำให้มนุษย์จำอดีตผิดเพี้ยนและมั่นใจในความทรงจำปลอมๆ มากขึ้น เสี่ยงกระทบการตัดสินใจตั้งแต่ระดับบุคคลจนไปถึงสังคม
งานวิจัยล่าสุดจาก MIT ค้นพบว่า ภาพและวิดีโอที่ถูกดัดแปลงโดย AI ไม่ได้แค่เปลี่ยนความจริงบนหน้าจอ แต่ยังแทรกซึมเข้าไปบิดเบือนสมองและ 'เปลี่ยนความทรงจำ' ของเราด้วย
การทดลองนี้จัดทำกับกลุ่มตัวอย่าง 200 คน โดยให้ดูภาพถ่ายต้นฉบับ 24 ภาพ ก่อนจะแบ่งกลุ่มเพื่อทดสอบด้วยภาพเดิมซ้ำ, ภาพที่ AI แต่ง, วิดีโอ AI ที่สร้างจากภาพต้นฉบับ และวิดีโอ AI ที่สร้างจากภาพที่แต่งแล้ว
ผลลัพธ์ชี้ให้เห็นว่า กลุ่มที่ดูวิดีโอที่สร้างจากภาพซึ่งถูก AI ตัดต่อ มีอัตราการจำผิดพลาดสูงกว่ากลุ่มควบคุมถึง 2.05 เท่า และที่สำคัญคือพวกเขามี 'ความมั่นใจ' ในความทรงจำผิดๆ นั้นสูงกว่าปกติถึง 1.19 เท่า
การแก้ไขรายละเอียดเกี่ยวกับ 'บุคคล' ก่อให้เกิดการจำผิดในภาพรวมสูงสุด ในขณะที่การเปลี่ยน 'สภาพแวดล้อม' ทำให้เห็นความคลาดเคลื่อนได้ชัดเจนที่สุด แต่ที่น่าสนใจกว่านั้นคึอ แม้ภาพเหล่านั้นจะมีป้ายกำกับ AI เตือนว่า 'Enhanced Image' (ภาพที่ผ่านการปรับแต่ง) ก็ไม่สามารถเป็นเกราะป้องกันสมอง จากการสร้างความทรงจำปลอมได้
นักวิจัยเตือนว่า ธรรมชาติของความทรงจำมนุษย์นั้นเปราะบางและถูกชักจูงได้ง่ายมาตั้งแต่ไหนแต่ไร เมื่อผสานเข้ากับ AI ที่สร้างผลลัพธ์ได้อย่างแนบเนียน จึงกลายเป็นเครื่องมือชั้นดีสำหรับ 'ข่าว-เนื้อหาปลอม'
ยิ่งไปกว่านั้น ในระดับองค์กรที่พยายามนำ AI มาใช้งานโดยอ้างว่ามี 'มนุษย์คอยตรวจสอบ' ก็อาจไม่ปลอดภัยเสมอไป หากมนุษย์ผู้เชี่ยวชาญเหล่านั้นถูกข้อมูลลวงของ AI หรืออาการ Hallucination ได้บิดเบือนการตัดสินใจไปแล้ว
ทริคง่ายๆ สำหรับคนที่ชอบใช้ AI แต่งรูปคือ 'ควรเก็บรูปต้นฉบับไว้เสมอ' โดยเฉพาะรูปที่มีความสำคัญกับเรา และช่วยป้องกันไม่ให้ภาพที่แต่งด้วย AI มาหลอกสมองจนเราลืมความทรงจำที่แท้จริงในที่สุด
เพราะท้ายที่สุดแล้ว AI อาจช่วยแต่งหรือสร้างภาพให้สวยขึ้นได้ แต่ความทรงจำที่มีค่าและเรื่องราวของจริงนั้น มีแค่ภาพต้นฉบับและตัวเราเองเท่านั้นที่เก็บรักษามันไว้ได้