ขวดพลาสติกครองแชมป์ขยะอันดับ 1 ของโลกยอดเก็บได้ถึง 1.3 ล้านชิ้น

เครื่องดื่มอาจหมดภายในไม่กี่นาที แต่ขวดของมันอาจกลายเป็นปัญหาที่ยาวนานกว่านั้น ในโครงการทำความสะอาดชายฝั่งนานาชาติปี 2025 อาสาสมัครประมาณ 630,000 คนได้เก็บขยะเกือบ 13.9 ล้านชิ้นออกจากชายหาด แม่น้ำ และทางน้ำต่างๆ ในระยะทางกว่า 15,000 ไมล์

ขวดเครื่องดื่มพลาสติกครองอันดับหนึ่ง โดยมีจำนวน 1,338,712 ขวด ตามรายงานการเก็บขยะอย่างเป็นทางการผลการสำรวจซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2569 แสดงให้เห็นว่าผลิตภัณฑ์ใช้แล้วทิ้งยังคงเป็นขยะในทะเลที่มองเห็นได้มากที่สุด

อาสาสมัครยังเก็บขยะได้มากกว่า 1.2 ล้านชิ้น เช่น ก้นบุหรี่ 885,854 ฝาขวดพลาสติก 581,000 ถุงช้อปปิ้งพลาสติก และถุงและภาชนะบรรจุอาหารอื่นๆ อีกกว่า 1 ล้านชิ้น การเก็บขยะครั้งนี้ไม่เพียงแต่ช่วยทำความสะอาดสถานที่จริงเท่านั้น แต่ยังเผยให้เห็นช่องโหว่ในกระบวนการผลิต การรวบรวม และการกำจัดขยะอีกด้วย

ทำความสะอาดครั้งเดียว ได้งานสองอย่าง

องค์กร Ocean Conservancyได้จัดแคมเปญประจำปีครั้งที่ 40 ซึ่งทางองค์กรไม่แสวงผลกำไรแห่งนี้อธิบายว่าเป็นกิจกรรมทำความสะอาดชายหาดและทางน้ำในวันเดียวที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยกิจกรรมหลักจะจัดขึ้นในวันเสาร์ที่สามของเดือนกันยายน 

อลิสัน ชูทส์ ผู้อำนวยการอาวุโสฝ่ายการทำความสะอาดเพื่อการอนุรักษ์ขององค์กรไม่แสวงหากำไร กล่าวถึงอายุการใช้งานที่สั้นและผลกระทบระยะยาวของผลิตภัณฑ์เหล่านี้อย่างชัดเจนว่า

“ขวดส่วนใหญ่ถูกใช้เพียงไม่กี่นาที แต่สามารถคงอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้ตลอดไป”

ทำไมขวดพลาสติกถึงยังคงปรากฏให้เห็นอยู่เรื่อย ๆ

ทำไมสินค้าที่รีไซเคิลได้ง่ายถึงยังคงติดอันดับต้นๆ อย่างขวดเครื่องดื่มจำนวนมากทำจากPETซึ่งเป็นพลาสติกที่สามารถรีไซเคิลได้ แต่ไม่ได้เป็นการรับประกันว่าขวดนั้นจะไปถึงถังรวบรวม โรงงานคัดแยก หรือผู้ซื้อเสมอไป

อันยา แบรนดอนผู้อำนวยการฝ่ายนโยบายพลาสติกขององค์กรไม่แสวงหากำไร กล่าวว่า การพบขวดพลาสติกจำนวนมากเช่นนี้ แสดงให้เห็นถึงช่องว่างทั้งต้นน้ำและปลายน้ำของระบบ ตั้งแต่ปริมาณพลาสติกใช้แล้วทิ้งที่จำหน่ายไปจนถึงวิธีการรวบรวมภาชนะเปล่า

หนึ่งในวิธีแก้ปัญหาคือกฎหมายเกี่ยวกับการคืนเงินมัดจำขวดผู้ซื้อจ่ายเงินมัดจำเล็กน้อยและจะได้รับคืนหลังจากนำภาชนะเปล่ามาคืน ซึ่งจะเปลี่ยนขวดเหล่านั้นให้กลายเป็นสิ่งที่มีค่าควรแก่การเก็บรักษาแทนที่จะทิ้งไป

ในสหรัฐอเมริกามี 10 รัฐที่มีกฎหมายลักษณะนี้ และกลุ่มดังกล่าวระบุว่ากฎหมายเหล่านี้เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการลดมลพิษจากขวดพลาสติก

สำหรับสัตว์ป่า ขยะสามารถกลายเป็นอาหารได้

สำหรับนกทะเลหรือเต่าทะเล พลาสติกที่ลอยอยู่ในน้ำอาจดูเหมือนเหยื่อ วัตถุที่กลืนเข้าไปอาจไปอุดตันหรือทำให้ระบบย่อยอาหารฉีกขาด ในขณะที่ถุงพลาสติกและสายเบ็ดตกปลาอาจดักจับสัตว์ได้ สิ่งที่ดูเหมือนเป็นปัญหาเล็กน้อยบนชายหาด อาจกลายเป็นอันตรายที่เกิดขึ้นไกลจากฝั่งได้

งานวิจัยปี 2025ที่นำโดย เอริน เมอร์ฟี นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยโทรอนโตตรวจสอบซากสัตว์มากกว่า 10,000 ตัว ซึ่งเป็นการชันสูตรศพสัตว์

จากข้อมูลพบว่า นกทะเล 35 เปอร์เซ็นต์ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเล 12 เปอร์เซ็นต์ และเต่าทะเล 47 เปอร์เซ็นต์ กลืนพลาสติกเข้าไป และมีรายงานการตายที่ได้รับการยืนยันแล้วว่าเกี่ยวข้องกับพลาสติกในสัตว์ทั้งสามกลุ่มนี้

งานวิจัยก่อนหน้านี้ที่นำโดยลอเรน โรมัน อธิบายถึงนกอัลbatrossหลวงใต้ตัวหนึ่งที่พบขวดพลาสติกที่แบนแต่ยังคงสภาพสมบูรณ์อยู่ในกระเพาะอาหาร พร้อมกับเศษขยะอื่นๆ การกลืนพลาสติกเข้าไปทำให้เกิดการอุดตันในระบบย่อยอาหารจนถึงแก่ชีวิตในนกสามตัว

ข้อมูลการทำความสะอาดสามารถใช้ทดสอบกฎหมายได้

การศึกษาที่ตีพิมพ์ในวารสาร Science เมื่อปี 2025แอนนา แพปป์ และคิมเบอร์ลี โอเรมัส จากมหาวิทยาลัยโคลัมเบียและมหาวิทยาลัยเดลาแวร์ได้เปรียบเทียบโครงการเก็บขยะริมชายฝั่งของสหรัฐฯ หลายหมื่นโครงการกับนโยบายการใช้ถุงขยะกว่า 600 โครงการ

ในพื้นที่ที่มีการห้ามหรือเรียกเก็บค่าธรรมเนียมการใช้ถุงพลาสติก พบว่าสัดส่วนของถุงพลาสติกในขยะที่เก็บได้ลดลง 25 ถึง 47 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเทียบกับพื้นที่ที่ไม่มีกฎเหล่านั้น

ผลการค้นพบนั้นจำเป็นต้องได้รับการพิจารณาอย่างรอบคอบ มันไม่ได้หมายความว่าขยะริมชายฝั่งทั้งหมดลดลงเกือบครึ่งหนึ่ง แต่หมายความว่าถุงพลาสติกมีสัดส่วนน้อยลงในขยะที่อาสาสมัครพบ ซึ่งเป็นสัญญาณที่วัดได้ว่ากฎระเบียบที่กำหนดเป้าหมายสามารถเปลี่ยนแปลงส่วนผสมของขยะได้

ข้อมูลก็มีข้อจำกัดเช่นกัน การครอบคลุมของอาสาสมัครแตกต่างกันไป และการนับจำนวนวัตถุที่เก็บกู้ได้ไม่สามารถวัดปริมาณพลาสติกทุกชิ้นที่อยู่ในทะเลหรือแตกเป็นชิ้นเล็กๆ ได้ทั้งหมด อย่างไรก็ตาม การสังเกตซ้ำๆ ในหลายๆ สถานที่สามารถเผยให้เห็นรูปแบบที่เป็นประโยชน์ได้

หลักฐานตลอด 40 ปี

โครงการทำความสะอาดชายหาดครั้งแรกเริ่มต้นขึ้นในรัฐเท็กซัสในปี 1986 โดยมีอาสาสมัคร 2,800 คน ตั้งแต่นั้นมา มีผู้คนเกือบ 20 ล้านคนช่วยกันเก็บขยะไปมากกว่า 405 ล้านปอนด์ และบันทึกจำนวนขยะเกือบ 440 ล้านชิ้น โครงการทำความสะอาดชายหาดในท้องถิ่นจึงกลายเป็นชุดข้อมูลระดับโลกที่ดำเนินการมาอย่างยาวนาน

ขวดพลาสติกกลายเป็นหนึ่งในขยะที่พบได้บ่อยที่สุดในประวัติศาสตร์ โดยมีการเก็บรวบรวมได้เกือบ 27 ล้านขวดจนถึงปี 2025 ก้นบุหรี่ยังคงเป็นขยะที่พบมากที่สุด และส่วนใหญ่มีไส้กรองพลาสติกที่สามารถแตกเป็นเส้นใยเล็กๆ ได้ พลาสติกแบบใช้แล้วทิ้งยังคงเป็นปัญหาอยู่

ด้วยเหตุนี้ ตัวเลขรวมล่าสุดจึงทั้งน่ายินดีและน่ากังวลใจ มีการกำจัดสิ่งของนับล้านชิ้นออกไป แต่สิ่งของที่รีไซเคิลได้ง่ายกลับยังคงติดอันดับต้นๆ ของรายการประจำปี การทำความสะอาดช่วยได้ แต่ก็แสดงให้เห็นว่าการป้องกันยังขาดหายไปอีกมาก

การเข้าถึงการรีไซเคิลที่ดีขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของคำตอบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับขวด การใช้ระบบนำกลับมาใช้ใหม่และการเติมใหม่สามารถลดจำนวนภาชนะใหม่ที่หมุนเวียนอยู่ในระบบได้ ในขณะที่กฎหมายความรับผิดชอบของผู้ผลิตสามารถบังคับให้บริษัทต่างๆ ช่วยจ่ายค่าใช้จ่ายในการเก็บรวบรวมและกำจัด ในทางปฏิบัติแล้ว ต้นทุนบางส่วนจะตกไปอยู่กับธุรกิจที่เลือกใช้บรรจุภัณฑ์นั้นๆ