
SHORT CUT
ถอดบทเรียนแคมเปญ ‘วิถีไทยไร้พลาสติก’ ตั้งแต่จำลอง ‘เรือนกระจก’ ภาวะโลกร้อนจากขวดพลาสติก 1,500 ใบ จนถึง ภาชนะพลาสติกที่ให้อาหารแมวจร อาจร้ายกว่าที่คิด
เราต่างรู้ดีว่าพลาสติกใช้เวลาสลายตัวนานกว่า 450 ปี แต่สิ่งที่หลายคนอาจไม่เคยฉุกคิดคือ 'วงจรชีวิต' ของพลาสติกเหล่านั้นส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตรอบตัวเราอย่างไรบ้าง โดยเฉพาะเพื่อนสี่ขาที่ใช้ชีวิตร่วมกับเราในชุมชน
สถิติจากกรมควบคุมมลพิษระบุว่า ประเทศไทยมีขยะพลาสติกเฉลี่ยปีละกว่า 2 ล้านตัน และมีเพียงประมาณ 25% เท่านั้นที่ถูกนำกลับมาใช้ใหม่ ส่วนที่เหลือมักกลายเป็นมลพิษสะสมในสิ่งแวดล้อม ซึ่งไม่เพียงแต่ทำลายทัศนียภาพ แต่ยังแฝงไปด้วยความเสี่ยงด้านสุขอนามัยของทั้งมนุษย์และสัตว์จรจัดที่ต้องดำรงชีวิตท่ามกลางกองขยะเหล่านั้น
เอปสัน (ประเทศไทย) ปิดฉากแคมเปญ 'วิถีไทยไร้พลาสติก' ครั้งที่ 3 ในชื่อกิจกรรม 'Stray Away From Plastic' ณ วัดคงคา จังหวัดนนทบุรี ด้วยการตั้งคำถามที่แหลมคมว่า "เราจะดูแลสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกับยกระดับคุณภาพชีวิตของสัตว์จรได้อย่างไร?"
โดยเฉพาะแมว สิ่งมีชีวิตที่ผูกพันกับคนไทยมาอย่างยาวนาน เพื่อให้พวกเขาอยู่ร่วมในสังคมได้อย่างปลอดภัย รอบนี้เอปสัน 'คิดเผื่อชีวิตที่เรารัก' ได้มอบปลอกคอจากวัสดุธรรมชาติและพลาสติกรีไซเคิลพร้อมอาหารให้กับแมวที่ถูกทอดทิ้งทั้ง 97 ตัว เพราะการดูแลชีวิตหนึ่งชีวิตให้ยั่งยืน หมายถึงการสร้างสิ่งแวดล้อมที่ปลอดภัยและเป็นมิตรต่อโลกไปพร้อมกัน
เราอาจชินกับการนำภาชนะ พลาสติกใช้แล้วทิ้ง มาใส่น้ำหรืออาหารให้แมวจร แต่รู้หรือไม่ว่าพลาสติกเหล่านั้นเมื่อตากแดดตากฝนจะเสื่อมสภาพ กลายเป็นแหล่งสะสมของแบคทีเรียและไมโครพลาสติกที่ปนเปื้อนเข้าสู่ร่างกายสัตว์ ซึ่งการลดใช้ภาชนะพลาสติก แล้วเปลี่ยนมาเป็นวัสดุที่ยั่งยืน เช่น ชามแก้ว เซรามิก หรือสแตนเลส ไม่ใช่แค่การลดขยะ แต่คือหลักการ 3R (Reduce, Reuse, Recycle) ที่นำมาปรับใช้เป็นการดูแล 'สุขอนามัย' ไปพร้อมกับ 'รักษ์โลก' อย่างยั่งยืน
หากย้อนกลับไปดูภาพรวมของแคมเปญ 'วิถีไทยไร้พลาสติก' เราจะเห็น Roadmap การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมที่ชัดเจนผ่านกิจกรรมที่ผ่านมา
สัมผัสเสน่ห์ภูมิปัญญาไทยผ่านการพับภาชนะจากใบตอง มาใช้ทดแทนพลาสติก กิจกรรมนี้ลดการใช้กล่องพลาสติกแบบครั้งเดียวทิ้งได้ถึง 500 ใบ หรือคิดเป็นการลดใช้พลาสติกกว่า 16 กิโลกรัม ช่วยลดก๊าซเรือนกระจกประมาณ 30 กิโลกรัมคาร์บอนไดออกไซด์ (ตามการประเมินเบื้องต้นของโครงการ)
ซึ่งเป็นเรือนกระท่อมทรงไทยสร้างจากขวดน้ำพลาสติกและกล่องอาหารใช้แล้วกว่า1,500 ชิ้น ที่รวบรวมจากพนักงานและผู้ที่ทำงานอาคารปัน ที่ตั้งสำนักงานใหญ่ของเอปสัน ออกแบบเป็น 'Social Experiment' จำลองการเกิดภาวะเรือนกระจกในชั้นบรรยากาศ ทำให้อุณหภูมิภายในสูงกว่าภายนอกเฉลี่ย 1–3 องศาเซลเซียส เพื่อให้ผู้คนสัมผัสความร้อนที่เพิ่มขึ้น ถือเป็นการใช้จิตวิทยาเพื่อให้คน 'รู้สึก' จริง ก่อนที่จะ 'เชื่อ' ว่าภาวะโลกร้อนไม่ใช่เรื่องไกลตัว
นายยรรยง มุนีมงคลทร ผู้อำนวยการบริหาร บริษัท เอปสัน (ประเทศไทย) จำกัด กล่าวว่า “เราอยากให้กิจกรรมครั้งนี้เป็นเหมือน ‘จุดเริ่มต้น’ ของการเปลี่ยนแปลงเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นได้จากทุกคน โดยเฉพาะการเห็นผู้เข้าร่วมได้ทดลองอยู่ในเรือนกระจกที่ทำจากขวดพลาสติกและรับรู้ถึงความร้อนที่เพิ่มขึ้นด้วยตัวเองเป็นบทเรียนที่ทรงพลังและหวังว่าจะเป็นแรงบันดาลใจให้ทุกคนหันกลับมามองผลกระทบจากขยะพลาสติกอย่างจริงจังมากขึ้น”
บทเรียนจากแคมเปญ 'วิถีไทยไร้พลาสติก' ตลอด 1 ปีที่ผ่านมาบอกเราว่า การสร้างการเปลี่ยนแปลงไม่จำเป็นต้องเริ่มจากนวัตกรรมที่ซับซ้อน หรือการรณรงค์ที่ยิ่งใหญ่ แต่มันเริ่มที่ตัวเองลงมือทำ จากการ 'ใส่ใจ' สิ่งที่อยู่รอบตัว ไม่ว่าจะเป็นใบตองในสวน หรือแมวจรที่เดินผ่านเราไปทุกวัน