
SHORT CUT
Rental Family ภาพสะท้อนสังคมญี่ปุ่นร่วมสมัย เมื่อความเหงา การเก็บงำความรู้สึก และอาชีพ “เพื่อนเช่า” กลายเป็นพื้นที่ปลอดภัยของทั้งผู้ว่าจ้างและผู้สวมบทบาท
จะเป็นอย่างไร เมื่อ ฟิลลิป นักแสดงอเมริกันที่ตกงานและใช้ชีวิตอยู่ในโตเกียว ต้องหันมารับอาชีพ “เพื่อนเช่า” งานที่บังคับให้เขาสวมบทบาทเป็นใครก็ได้ตามความต้องการของผู้ว่าจ้าง ตั้งแต่คนแปลกหน้าที่ร้องไห้ในงานศพ เพื่อทำให้การจากลานั้นดูมีความหมาย ไปจนถึงบทบาทที่ซับซ้อนและละเอียดอ่อนยิ่งกว่า อย่างการเป็นเพื่อนสนิท หรือแม้กระทั่งพ่อของเด็กผู้หญิงคนหนึ่ง
นี่คือพล็อตของ Rental Family ภาพยนตร์โดยผู้กำกับชาวญี่ปุ่น และนำแสดงโดย เบรนแดน เฟรเซอร์ (Brendan Fraser) เรื่องราวที่ฟังดูราวกับหลุดออกมาจากนิยายไซไฟ ทั้งแปลก ประหลาด และไม่น่าเป็นไปได้ หากแต่ในความเป็นจริงแล้ว มันคือภาพสะท้อนสังคมญี่ปุ่นร่วมสมัยอย่างตรงไปตรงมา โลกที่ความเหงา ความโดดเดี่ยว และการไม่กล้าเปิดเผยความรู้สึก กลายเป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้อาชีพเช่นนี้ถือกำเนิดขึ้น และดำรงอยู่ได้อย่างจริงจัง แม้อาจดูพิลึกพิลั่นในสายตาคนนอกก็ตาม
ในญี่ปุ่น บริการเพื่อนเช่าไม่ใช่เรื่องแต่งหรือไอเดียเหนือจริง แต่เป็นอุตสาหกรรมที่มีอยู่จริงมานานหลายทศวรรษ เริ่มต้นตั้งแต่ปี 1991 และปัจจุบันมีบริษัทลักษณะนี้ดำเนินงานอยู่หลายร้อยแห่ง เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตเมืองใหญ่ที่หลายคนเลือกจะไม่พูดถึง แต่ก็ยังคงพึ่งพาอยู่เงียบ ๆ
สำหรับเฟรเซอร์เอง แนวคิดนี้ทำให้เขาประหลาดใจตั้งแต่ครั้งแรกที่อ่านบท แต่ยิ่งทำความเข้าใจ เขายิ่งมองเห็นความอ่อนโยนที่ซ่อนอยู่ งานนี้ไม่ใช่เพียงการแสดงบทบาทให้สมจริง หากแต่เป็นการเยียวยาความโดดเดี่ยวของผู้คน ในโลกที่บางครั้งแค่มีใครสักคนมองตาเรา รับฟัง และทำให้เรารู้ว่า “เรายังมีตัวตน” ก็อาจเพียงพอแล้ว
ฝั่งทีมผู้อำนวยการสร้างก็รู้สึกไม่ต่างกัน ในตอนแรกพวกเขาเองก็รู้สึกงุนงงกับแนวคิดนี้ แต่เมื่อมองลึกลงไป กลับพบว่าไม่มีใครในโลกนี้ที่ไม่เคยสูญเสียใครบางคน โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลหรือวันสำคัญ ความต้องการใครสักคนมารับฟัง เห็นอกเห็นใจ หรือเพียงอยู่ข้าง ๆ จึงเป็นความรู้สึกสากล ที่ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในสังคมญี่ปุ่นเท่านั้น
ขณะที่ผู้กำกับอย่าง ฮิคาริ (HIKARI) แม้จะเติบโตมาในญี่ปุ่น แต่โลกของ “เพื่อนเช่า” ก็เป็นสิ่งที่เธอเพิ่งได้รู้จักจากการค้นคว้าของผู้เขียนบทร่วม ก่อนจะลงพื้นที่พูดคุยจริง ทั้งกับนักแสดงที่รับบทเป็นครอบครัวเช่า เจ้าของบริษัท ไปจนถึงผู้ที่เคยใช้บริการ สิ่งหนึ่งที่เธอสังเกตได้ชัดคือ บรรยากาศของ “ความเงียบ” และ “ความอับอาย” ที่ห่อหุ้มอุตสาหกรรมนี้ ผู้คนจำนวนมากต้องการมัน แต่กลับไม่อยากเปิดเผยหรือพูดถึงมันกับใคร
ฮิคาริอธิบายว่า ส่วนหนึ่งมาจากรากวัฒนธรรมญี่ปุ่นที่มีแนวคิดเรื่อง ฮนเนะ (honne) หรือความรู้สึกที่แท้จริงในใจ และ ทาเตะมาเอะ (tatemae) หรือหน้ากากทางสังคมที่ใช้แสดงออกต่อผู้อื่น ผู้คนถูกปลูกฝังให้เก็บงำอารมณ์และความรู้สึกจริงไว้ภายใน เพื่อรักษาความกลมกลืนของสังคม ผลที่ตามมาคือความเหงา ความอึดอัด และความโดดเดี่ยวที่ไม่ค่อยมีพื้นที่ให้ระบายออกมา บริการเพื่อนเช่าจึงกลายเป็นพื้นที่ปลอดภัย ที่ผู้คนสามารถเผย ฮนเนะ ของตัวเองได้อย่างสบายใจ โดยไม่ต้องกระทบภาพลักษณ์หรือโลกภายนอก
และสิ่งที่น่าประหลาดใจที่สุดจากการค้นคว้าของเธอ คือการค้นพบว่า ความสัมพันธ์ในโลกของการเช่านั้นไม่ได้เยียวยาแค่ผู้ว่าจ้างเท่านั้น แต่ยังเยียวยาผู้ที่สวมบทบาทเหล่านั้นด้วย นักแสดงจำนวนมากที่เข้ามาทำงานนี้เพราะรักการแสดง ต้องเผชิญความโดดเดี่ยวในเมืองใหญ่ และ “ครอบครัวปลอม” ที่พวกเขาสร้างขึ้น กลับค่อย ๆ กลายเป็นครอบครัวอีกชุดหนึ่ง ที่มีความหมายจริงในชีวิตของพวกเขาเอง
ที่มา time
ข่าวที่เกี่ยวข้อง