สุนัขรู้ไหมเมื่อเราจากไป? พวกมันเข้าใจความตายหรือเปล่า

หมารู้ไหมถ้าเราจากไป

เวลาเราเห็นข่าวสุนัขไปนอนเฝ้าหลุมศพ หรือนั่งรอเจ้าของที่หน้าประตูบ้านนานนับปีทั้งๆ ที่เจ้าของได้จากไปแล้ว หลายคนเคยสงสัยไหมว่า “เขารู้ว่าเจ้าของจากไปแล้วจริงๆ หรือแค่ทำไปตามความเคยชิน?” คำตอบจากนักพฤติกรรมสัตว์และวิทยาศาสตร์ยืนยันไปทิศทางเดียวกันว่า ‘พวกเขารู้’ แต่เขารู้ผ่านโลกที่ต่างจากเรา

โลกที่หายไปผ่าน ‘กลิ่น’

ข้อมูลช่วงหนึ่งจาก USA Dog Behavior Podcast บอกว่ามนุษย์เรารับรู้การจากลาผ่านการมองเห็นและคำบอกเล่า แต่สำหรับสุนัข ‘กลิ่นคือความจริง’ เมื่อเจ้าของจากไป กลิ่นกายที่เคยอบอวลอยู่ในบ้านจะเริ่มจางลง สุนัขจะรับรู้ได้ทันทีว่า โลกทั้งใบของเขากำลังหายไป

และพิเศษไปกว่านั้น จมูกของเขาสามารถดมกลิ่นการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในร่างกายมนุษย์ได้ สุนัขบางตัวเรียนรู้ที่จะแยกแยะกลิ่นของเซลล์ที่ตายแล้วหรือกลิ่นอวัยวะที่หยุดทำงาน เหมือนที่สุนัขกู้ภัยใช้หาผู้เสียชีวิต ดังนั้นก่อนที่เราจะรู้ว่าใครบางคนจากไป สุนัขอาจจะได้กลิ่นความตายล่วงหน้าไปก่อนแล้ว

อ่านความเศร้าจาก ‘อากาศ’ 

ถึงสุนัขจะไม่เข้าใจสิ่งที่มนุษย์พูด แต่เขาเป็นสัตว์ที่อ่าน ‘ภาษากาย’ และ ‘น้ำเสียง’ ของมนุษย์ได้เก่งที่สุดในโลก เมื่อเกิดความสูญเสีย บรรยากาศในบ้านจะเปลี่ยนไป

มีงานวิจัยระบุว่า สุนัขจะคอยสังเกตระดับฮอร์โมนความเครียดที่มนุษย์ปล่อยออกมาทางเหงื่อ เมื่อเขาเห็นคนในบ้านร้องไห้หรือซึมเศร้า เขาจะรับรู้ได้ทันทีว่ามีเรื่องร้ายแรงเกิดขึ้น และมักจะเข้าไปนั่งนิ่งๆอยู่ข้างๆ หรือเอาหน้าซุกตักเพื่อปลอบโยน เพราะเขารู้ว่าเรากำลังเจ็บปวด

กิจวัตรประจำวันที่ไม่เหมือนเดิม

สุนัขคือสัตว์ที่รัก ‘กิจวัตร’ ที่สุด การที่ไม่มีคนมาเปิดประตูบ้านตอนหกโมงเย็น ไม่มีคนเทอาหารในชามใบเเดิม หรือไม่มีเสียงรองเท้าเดินในบ้าน สิ่งเหล่านี้คือสัญญาณที่บอกเขาว่า ‘มีบางอย่างผิดปกติ’ ความสับสนจะค่อยๆ เปลี่ยนเป็นความเศร้าเมื่อเวลาผ่านไปแล้วเจ้าของยังไม่กลับมา

หมารู้สึกเสียใจเป็นไหม?

แม้เขาจะพูดไม่ได้ แต่ในทางวิทยาศาสตร์พบว่าสุนัขมีฮอร์โมน Oxytocin (ฮอร์โมนแห่งความรัก) เหมือนมนุษย์ เมื่อคนที่เขารักหายไป ระดับฮอร์โมนนี้จะลดฮวบ และแทนที่ด้วยความเครียด อาการที่แสดงออกมาก็คล้ายคนเราเลย คือ บางตัวจะเบื่ออาหาร นอนซึม หรือไปเฝ้าอยู่ตามที่ประจำของเจ้าของ

สุนัขอาจจะไม่เข้าคำว่า ‘ตาย’ ในเชิงปรัญชาแบบที่มนุษย์เข้าใจ แต่เขาสัมผัสได้ถึง ‘การหายไปที่ไม่มีวันกลับ’ ผ่านกลิ่นที่จางหาย บรรยากาศที่เปลี่ยนไป และหัวใจที่แตกสลายของคนรอบข้าง สิ่งเดียวที่เขารู้และทำได้ดีที่สุดคือการทำหน้าที่เป็น เพื่อนแท้ ที่จะรอคอยและปลอบโยนเราจนวินาทีสุดท้าย

สุดท้ายแล้ว สิ่งที่น่าประทับใจยิ่งกว่าความสามารถในการดมกลิ่นหรือสัญชาตญาณของสุนัข ก็คือ 
‘ความซื่อสัตย์’ ที่พวกเขามีให้เราแบบไม่มีข้อแม้

สำหรับมนุษย์เรา ความตายอาจคือการจากลา แต่สำหรับสุนัข พวกเขาอาจไม่เข้าใจหรอกว่าทำไมจู่ๆ 
ทุกอย่างที่เขาเคยรู้จักถึงหายไปไหน ทำไมคนที่เคยเปิดประตูบ้านให้ทุกเย็นถึงไม่กลับมาอีก แต่สิ่งเดียวที่หัวใจดวงเล็กๆ ของเขาทำคือการรอคอยด้วยความรัก 

สุนัขอาจจะเป็นแค่ส่วนหนึ่งในชีวิตของเรา แต่สำหรับเขา เราคือโลกทั้งใบที่เขามี ความรักที่เขามอบให้มันจึงบริสุทธิ์มาก ต่อให้เราจะไม่ได้อยู่บนโลกนี้แล้ว แต่ความผูกพันที่เขามีให้จะยังคงอยู่ตรงนั้นเสมอ เพราะสำหรับสุนัข รักของเขามันมั่นคงและอยู่เหนือกาลเวลาจริงๆ 

ที่มา: American Kennel Club, usadogbehavior และ drjeff